Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

11. Vì một xã hội hướng thiện

25/02/201111:36(Xem: 1011)
11. Vì một xã hội hướng thiện

CHÌA KHÓA SỐNG HƯỚNG THIỆN
Lại Thế Luyện

Vì một xã hội hướng thiện

Lòng hướng thiện của mỗi chúng ta không phải lúc nào cũng dễ dàng nảy nở và phát triển trong cuộc sống thực tế. Dù lâu nay bạn vẫn hướng thiện, nhưng bạn vẫn phải sống với những mặt trái xã hội. Khi vẫn còn có những điều tệ hại, tha hóa, dung tục, xấu xa... con người càng cần phải hướng thiện.

Sự trưởng thành của mỗi cá nhân chúng ta không bao giờ là một hành trình đơn độc, cũng không phải chỉ là sự theo đuổi của riêng cá nhân mình. Thực tế cuộc sống sẽ là trường học lớn để rèn luyện con người. Chúng ta trưởng thành nhờ có sự ảnh hưởng, tác động qua lại với người khác, với cộng đồng xã hội, thông qua các mối quan hệ xã hội muôn màu muôn vẻ trong đời sống hằng ngày. Chính vì vậy, lòng hướng thiện của mỗi người luôn có một sức cảm hóa rất lớn đối với những người xung quanh. Những gì chúng ta làm đều tác động đến suy nghĩ, tình cảm và hành vi của người khác.

Cuộc sống hằng ngày có biết bao sự việc xảy đến đòi hỏi chúng ta phải có cách ứng xử thích hợp, sao cho đúng với lương tâm, với những chuẩn mực đạo đức của xã hội. Khi có lòng hướng thiện, ta sẽ không bao giờ muốn gây ra những điều xấu ác hoặc những hậu quả nguy hiểm cho người khác, khiến cho xã hội phải gánh chịu. Thậm chí ta cũng không nên có một ý nghĩ xấu nào đó về người khác. Trong rất nhiều trường hợp, con người ta rất dễ gây ra những hành động nguy hiểm vì chỉ đơn thuần nhìn thấy cái sai của người khác mà không hề thấy cái sai của mình, hoặc chỉ vì cố tình tô đậm cái xấu của người khác mà phớt lờ hay “quên” mất cái xấu của bản thân mình.

Cho nên, lòng hướng thiện không chỉ bao hàm đức tính trung thực mà còn bao hàm cả đức tính khiêm nhường. Bởi vì, nếu không trung thực thì không thể thấy những điều chưa tốt của bản thân mình, và nếu không khiêm nhường thì ta chỉ thấy những điều chưa tốt của người khác!

Những người sống hướng thiện luôn trung thực, vô tư, khiêm nhường và hiền hòa một cách tự nhiên. Trong sâu thẳm cõi lòng của họ không có chỗ cho những mưu đồ xấu xa, những thủ đoạn thâm độc, những toan tính ích kỷ...

Bất kể người khác cư xử với ta như thế nào, bản thân ta vẫn phải nỗ lực sống hài hòa trong mọi mối tương quan giữa bản thân ta với người khác, với xã hội. Mỗi chúng ta phải có lập trường vững vàng về các giá trị đạo đức và sống có trách nhiệm với người khác, với chính bản thân mình. Bất cứ ai cũng cần biết suy nghĩ và cân nhắc trước khi thực hiện một hành vi. Đứng trước bất cứ một sự việc nào, lòng hướng thiện đòi hỏi chúng ta phải tìm hiểu kỹ lưỡng rồi mới có sự nhìn nhận, đánh giá đúng đắn. Tuyệt đối tránh tình trạng nhận thức sai lầm về sự việc rồi tiếp tục dẫn đến những hành vi sai lầm đáng tiếc.

Ngay cả khi người khác đối xử không tốt với ta, tìm cách gièm pha, nói xấu sau lưng, thậm chí, âm mưu hãm hại ta, mà bản thân ta biết rõ điều đó, ta vẫn phải bao dung, tha thứ cho người khác. Thay vì tìm cách trả đũa họ bằng những cách thức tầm thường như họ đã gây cho ta, tốt hơn là chúng ta hãy mở ra cho họ một con đường để họ sửa sai!

Tại sao chúng ta lại phải ứng xử như vậy? Bởi vì, trên cõi đời này, lỗi lầm của thiên hạ nhiều như cỏ rác. Bản thân ta từ khi còn nhỏ đến giờ cũng có rất nhiều lỗi lầm! Do vậy, bạn hãy biết sống bao dung, độ lượng. Dù hiện giờ thiên hạ có thể chưa biết độ lượng với bạn, nhưng bạn hãy cứ chủ động sống độ lượng với thiên hạ trước đi. Khi sống như vậy, bạn sẽ không bị thiệt thòi gì đâu! Bởi vì, nếu lúc nào cũng tìm cách xoi mói, chấp nhặt những lỗi lầm của người khác, thì chúng ta sẽ không còn thời gian để tự hoàn thiện bản thân mình nữa.

* * *

Xuyên suốt cuốn sách này, chúng ta đã bàn cùng nhau nhiều vấn đề liên quan đến nỗ lực sống hướng thiện. Nhưng tóm lại, có thể nói phương châm sống của những người hướng thiện luôn là: “Nghiêm khắc với mình, độ lượng với người.” Đây là điều đúng đắn mà bất cứ tâm hồn hướng thiện nào cũng phải theo. Phương châm sống này có hai vế: một vế là về cách sống của bản thân ta (cá nhân), vế sau còn lại là về cách sống của bản thân ta với người khác (xã hội).

Vế thứ nhất đòi hỏi bản thân ta không thể buông thả cuộc đời mình một cách dễ dãi. Một lối sống buông thả bản thân không thể giúp ta nên người. Cuộc sống luôn đòi hỏi mỗi chúng ta phải biết tự nghiêm khắc với chính mình để nên Người. Con người một khi càng biết tự nghiêm khắc với chính mình bao nhiêu, thì càng có điều kiện để tự hoàn thiện bản thân mình bấy nhiêu. Nói cách khác, nghiêm khắc với bản thân là điều kiện không thể thiếu được đối với mỗi chúng ta để vững bước trên con đường hướng thiện.

Còn vế thứ hai, đối với lỗi lầm của người khác, ta phải biết bao dung, tha thứ (nhưng không đồng nghĩa với việc đồng lõa, bao che). Đối với những việc cần phê bình, ta phải biết cách phê bình đúng mực trên tinh thần góp ý xây dựng (tuyệt đối không được cả nể, bao che hay phê bình lấy lệ). Bởi vì, con người một khi biết yêu mến điều thiện bao nhiêu thì cũng đồng thời biết căm ghét cái xấu, cái ác bấy nhiêu. Nếp sống hướng thiện cũng đòi hỏi mỗi chúng ta cần có lòng can đảm để nói lên những điều sai trái, dũng cảm đấu tranh chống những điều tiêu cực, bất công trong cuộc sống...

* * *

Nhìn chung, trong mọi trường hợp, hoàn cảnh của cuộc sống, chúng ta cần biết nhìn nhận người khác ở nhiều phương diện, nhiều khía cạnh, để vừa có thể nhận ra những mặt tốt ở họ, vừa có thể mở rộng lòng mình học hỏi, noi gương họ. Bởi vì, trong cuộc sống, sẽ chẳng có ai hoàn toàn là người xấu. Bất cứ người nào chúng ta gặp cũng có những điều tốt đáng để chúng ta học hỏi. Chỉ khi nào sống và nghĩ được như vậy, chúng ta mới có thể cùng nhau hướng đến cái thiện, cái đẹp trong cuộc sống. Bất cứ một thái độ cực đoan nào chỉ đơn thuần nhìn thấy cái xấu của người khác cũng đều ngăn cản ta tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với người khác.

Mỗi sáng thức dậy, bạn hãy tự hỏi mình: “Ngày hôm nay mình cần phải làm gì để mối quan hệ giữa mình và người khác trở nên tốt đẹp hơn?” Mỗi người hãy có ý thức đóng góp sức mình nhằm nghiêm khắc bài trừ những điều xấu, những mặt tiêu cực còn tồn tại trong xã hội. Qua những gì chúng ta đã sống và đã làm mỗi ngày, bắt nguồn từ lòng hướng thiện, chúng ta có thể thực sự đem lại niềm vui và hạnh phúc cho bản thân, cho người khác. Còn gì đẹp hơn nếu trong cộng đồng xã hội của chúng ta, phần đông mọi người đều sống và mang trong mình hoài bão hướng thiện, luôn hướng đến những giá trị đạo đức cao đẹp của cuộc sống. Khi đó, xã hội sẽ “sạch” hơn rất nhiều và sẽ không còn phải lo lắng quá nhiều về những mặt trái, những bất ổn trong cuộc sống.

Qua những gì đúng đắn và tốt đẹp mà chúng ta đã làm, nhất định người khác sẽ cảm nhận được tấm lòng tốt, tấm lòng lương thiện nơi ta. Ngay cả những người đang phải sống trong tâm trạng cùng cực đớn đau, thậm chí tội lỗi, tuyệt vọng, vẫn sẽ nhận ra ý nghĩa của lòng hướng thiện nơi chúng ta. Qua đó, ta có thể đánh thức nơi họ những tình cảm tốt đẹp: lòng yêu thương, tính độ lượng, vị tha... cùng biết bao phẩm chất đạo đức cao đẹp khác. Như vậy, lòng hướng thiện đúng nghĩa nơi bản thân ta không chỉ có tác dụng làm thay đổi cuộc đời ta, mà còn góp phần làm thay đổi cuộc đời của những cá nhân đang lạc bước trong cuộc sống, hướng họ trở về nẻo chính đường ngay, trở thành những thành viên tích cực của xã hội.

Như vậy, khi chúng ta nỗ lực sống với lòng hướng thiện, chúng ta có thể sống tốt, sống đẹp với mọi người, đồng thời có thể đón nhận từ mọi người tình cảm yêu mến, trân trọng. Chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng một cách vững chắc rằng, khi mình nỗ lực sống hướng thiện và cư xử tốt với mọi người, thì mọi người cũng sẽ sống tốt với chúng ta. Họ sẽ sống và hành động dựa trên lẽ phải và những chuẩn mực đạo đức của xã hội. Để rồi từ đó, họ sẽ quyết tâm đồng hành cùng chúng ta trên những nẻo đường hướng thiện.

* * *

Cuối cùng, để tiến tới một xã hội hướng thiện thì bên cạnh nỗ lực của mỗi cá nhân, cách thức tổ chức, quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội cũng rất cần phải được tiến hành một cách hợp lý, khoa học hơn, nhân bản hơn! Những chủ trương, đường lối, chính sách phát triển xã hội phải hợp lý, phù hợp với thực tiễn. Khi đó, những điều kiện tốt đẹp của xã hội sẽ có tác dụng cổ vũ, khích lệ từng người công dân sống trong xã hội dễ dàng vươn tới lẽ phải và điều thiện nhiều hơn. Điều đó sẽ tạo động lực thúc đẩy xã hội phát triển hài hòa, ngày càng tiến nhanh hơn trên con đường vươn tới hạnh phúc và sự công bằng xã hội.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn