Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

ĐỂ GIÓ CUỐN ĐI

10/12/201223:23(Xem: 1798)
ĐỂ GIÓ CUỐN ĐI

ĐỂ GIÓ CUỐN ĐI
Các nhạc khúc nuôi lớn lòng vị tha
Nhạc Trịnh Công Sơn
ĐĐ. Thích Nhật Từ giảng tại chùa Xá Lợi ngày 9-8-09

De_Gio_Cuon_Di_bia

Nhạc phẩm “Để gió cuốn đi” của Trịnh Công Sơn không phải từ đầu đến cuối đều có chất “Đạo nhập thế” được lồng ghép trong nhạc. Có câu, có đoạn, ý tưởng triết lý đạo Phật hiện rõ.

MỤC LỤC


Chương 1: Để gió cuốn đi
Đôi điều về nhạc Trịnh
Mang một tấm lòng
Tinh thần nhập thế, vị tha vô ngã
Cần một tiếng cười
Khiêm tốn hạ mình
Nỗ lực thoát khỏi bế tắc
Chương 2: Một đời người, một rừng cây
Thiền vô ngã
Đời người qua hình ảnh rừng cây
Nghịch cảnh
Dấn thân và phụng sự
Không nên tin vào số phận
Tư thế ngồi thiền
Tâm là kiến trúc sư
Chương 3: Chúng ta là thế giới
Thương tiếc Micheal Jackson
Lận đận vì bị kiện tụng
Chúng ta là thế giới
Nhìn vào khổ đau để giúp nhau
Chớ bàng quan trước nỗi đau
Kỳ vọng sai lầm mang đến khổ đau
Tình thương được nối kết
Hãy ban tặng niềm vui
Thế giới và con người
Vượt qua tuyệt vọng
Thấy rõ vô thường
Đoàn kết vực dậy từ khổ đau
Thắp sáng hy vọng
Chương 4: Khát vọng
Bản chất khát vọng
Như cội nguồn của sông
Như đồi núi cao
Như biển trào dâng
Như trời bao la
Hãy là phù sa
Hãy là bài ca
Mặt trời kỳ diệu
Ánh lửa đêm đông
Là hạt giống xanh
Như chim gọi sáng


CHƯƠNG 1: ĐỂ GIÓ CUỐN ĐINội dung
Đôi điều về nhạc Trịnh
Mang một tấm lòng
Tinh thần nhập thế, vị tha vô ngã
Cần một tiếng cười
Khiêm tốn hạ mình
Nỗ lực thoát khỏi bế tắc..

ĐÔI ĐIỀU VỀ NHẠC TRỊNH

Bảnnhạc “Để gió cuốn đi” là của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Trịnh Công Sơn là mộttrong các nhạc sĩ có tinh thần Phật giáo, sử dụng những ngôn từ thế gian, mô tảtriết lý đạo Phật. Đây là nghệ thuật đưa triết lý Phật giáo vào đời bằng ngônngữ nhạc. Ông làmột nhạc sĩ tài ba có vị trí xứng đáng trong dòng nhạc Việt. Nhạccủa ông được mọi thành phần lắng nghe, dù là người Thiên Chúagiáo, Hồi giáo, Cao Đài, Hòa Hảo… Dòng nhạc đạo vào đời trong Phật giáo còn quáít, chưa đựợc các nhạc sĩ đạo xem đó là mũi nhọn chiến lược. Đồng thời, giúpgiới yêu nhạc đến với đạo Phật.

Mấymươi năm vừa qua, khi nhạc Phật giáo ra đời, chỗ đứng chủ yếu là sân khấu ở cácchùa vào dịp lễ. Nhạc Phật giáo không có chỗ đứng trên sân khấu ngoài đời, do vậykhông lan rộng, ngay cả các Phật tử thuần thành cũng không có ý niệm về tầmquan trọng của nhạc đạo.

Mộtđĩa nhạc khi sản xuất, giá tối thiểu là một nghìn đô, nhưng phát hành tại cácphòng phát hành chừng năm mươi, bảy mươi đĩa là nhiều. Trong khi đó, các đĩa thuyếtgiảng có thể năm, mười ngàn đĩa. Đĩa đọc Mp3 còn có thể nhiều hơn nữa. Điều đócho thấy thách đố của dòng nhạc Phật giáo rất cao, ở chỗ người tại gia hướng tâmđến Phật pháp hơn là nhạc. Khi tuổi xế chiều, Phật tử đi chùa chỉ mong mỏi đượchọc Phật pháp, hành trì tu niệm. Nhạc Phật giáo không phải là mối quan tâm củahọ. Ở chùa, dòng nhạc Phật giáo cũng hiếm phổ biến. Đến những ngày lễ lớn như rằmtháng Giêng, tháng Tư, tháng Bảy, tháng Mười, ta nghe các điệu nhạc Phật giáovang lên từ trong chánh điện hay trong khuôn viên chùa. Nhạc đạo ngoài đời hiếmnghe thấy, thiếu kỹ năng nghe, ta có thể hiểu lầm rằng chùa này lúcnày “Đời” quá, nghe toàn nhạc đời, không khí nhàm chán thương đau. Nhữngbản nhạc nào có chất đau thương não nề nhiều càng được người ta đón nhận chừng đó.Nghe nhạc “Đời” tâm dễ sầu não, lòng không được an, tất cả khổ đau sanh tử đượchâm nóng lên.

Nhạcphẩm “Để gió cuốn đi” của Trịnh Công Sơn không phải từ đầu đến cuối đềucó chất “Đạo nhập thế” được lồng ghép trong nhạc. Có câu, có đoạn, ý tưởngtriết lý đạo Phật hiện rõ. Có câu có đoạn nói lên sựtuyệtvọng và cái nhìn đau thương của mình về phương diện nào đó và quên đi tất cả phươngdiện còn lại. Nỗi ám ảnh cái đau của tác giả truyền trựctiếp vào cái đau nhói của người nghe, trở thành nỗi đaubình phương, lập phương, n lần.

Cakhúc “Đểgiócuốn đi” đi vào đờivới những ca từcógiátrị, hoặc phản gia trị qualăng kính Phật giáo.Thông qua đó, ta khẳng định dòng nhạc đạo vào trong đời cần một chỗ đứng vững, đểnền minh triết Phật giáo có thể được phổ biến rộng rãi khắpnơi. Sau đây là nguyên văn bài hát:

Đểgió cuốn đi, để gió cuốn đi.

Sốngtrong đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì, em biết không?

Đểgió cuốn đi, để gió cuốn đi!

Giócuốn đi cho mây qua dòng sông.

Ngàyvừa lên hay đêm xuống mênh mông.

Ôitrái tim đang bay theo thời gian, làm chiếc bóng đi rao lời dối gian.

Nhữngkhi chiều tới cần có một tiếng cười để ngậm ngùi theo lá bay. Rồi nước cuốn trôi.Rồi nước cuốn trôi.

Hãynghiêng đời xuống nhìn suốt một mối tình, lặng nhìn không nói năng.

Đểbuốt trái tim, để buốt trái tim.

Trongtrái tim, con chim đau nằm yên ngủ dài lâu, mang

theo vết thương sầu. Một sớm mai chim bay đi triền miên và tiếnghót trong trời gió lên.

Hãyyêu ngày tới dù quá mệt kiếp người. Cuộc đời ta ước vui. Dù vắng bóng ai, dù vắngbóng ai.

Sốngtrong đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì em biết không? Để gió cuốn đi, đểgió cuốn đi, để gió cuốn đi,…

MANG MỘT TẤM LÒNG

Điểmxuất phát của bài nhạc mang yếu tố vô ngã trong tiến trình dấn thân. Trải dài đếnhết bài thì yếu tố đó bị mất, bị loãng dần, do vậy yếu tố “Đời” trổi dậy nhiềuhơn.

Sốngtrong đời sống cần có một tấm lòng,

Đểlàm gì em biết không?

Đểgió cuốn đi, để gió cuốn đi, để gió cuốn đi

Ngườicó tấm lòng là người nhiệt tình, tử tế, sẵn sàng dang tay giúp đỡ,mang lại niềm vui cho người khác. Tấm lòng đó có hai hướng: Tấm lòng có điều kiệnvà tấm lòng vô điều kiện. Tấm lòng có điều kiện lúcnào cũng cần có lời kêu cứu, có nỗi khổ, niềm đau, bế tắc,có một nhu cầu cần đến sựgiúp đỡ và gõcửađúng nơi người có tấm lòng để ban tặng, tấm lòng đó mới có mặt. Rấtnhiều người chúng ta được xem là người tử tế và có tấm lòng, nhưng quanh năm suốttháng chưa hẳn có ý tưởng chuyển tấm lòng đó thành hiện thựcnhư sựgiúp đỡ tại viện dưỡng lão, mồ côi, khiếmthị… Khi có một đại diện cơ quan đoàn thể nào đó đến trình bày cho chúngta nhu cầu giúp đỡ và nhân sựkiện, phần quà được ban tặng, khi đó tấmlòng chúng ta mới mở cửa. Tôi tạm gọi đó là tấm lòng có điều kiện. Tấm lòngcó điều kiện chỉ khi nào có cơ hội, nói theo nhà Phật là thuận duyên có người đến,có kẻ vận động, có sựkiện gì đó ta mới làm. Trong khi đó, tấm

lòng vô ngã của Phật giáo luôn đứng ở thế chủ động. Ta phải đi gõcửacuộc đời, đi vào các ngõngách nơi thựcsựcần có nhu cầu giúp đỡ. Có rất nhiềungười trong nỗi đau tựbít kín cửa ngõ,không tìm được sựtrợ giúp và chết dần mòn trong mặc cảm, thẹnthùng, trong cái nghèo, cô đơn và sựbế tắc.

Theotinh thần Phật giáo, nhất là Đại thừa, tấm lòng đó cần phải xuống núikhông chờ người có nhu cầu lên núi gõcửatấm lòng của ta. Hôm nay, ngày vía của Bồ Tát Quan Thế Âm, bậc đại nhân có tấmlòng độ sinh, gieo truyền hạt giống từ bi, nhổ lên nỗi khổ, tặng niềm vui chocuộc đời.

Tưởngniệm Bồ Tát Quan Thế Âm ta nên gieo những hạt giống thiện, để tấm lòng đượckhai hoa kết trái một cách chủ động, khác hoàn toàn những hạt của cây Bồ Đề đượcchim tha đi rồi sơ xuất làm rơi rớt trên mái nhà hay vệ đường, sau một thờigian, nó nảy mầm thành cây với một sức sống. Tấm lòng đó làhạn hữu, không giúp ích gì cho cuộc đời. Làm từ thiện làlàm thế nào đi gõcửa đến nơi mà bóng tối thành những nỗi ám ảnh, để giúpngười bất hạnh vượt qua nỗi đau.

Thờigian vừa qua, chúng tôi cố gắng đi vào các trại giam, các trung tâmcai nghiện ma túy, hay trung tâm phục hồi nhân phẩm phụ nữ hoặc các trung tâm bảotrợ xã hội. Nơi đó có rất nhiều cuộc đời khổ hạnh, do bế tắcmất hướng đi tới trong cuộc đời. Ta nên có tấm lòng đến những nơi này. Nếu khôngcó những hạt giống tâm hồn truyền sức sống vào, họ nghĩ rằng cuộc đời của họ đếnđó là kết thúc, an phận với số phận đã an bài. Từ cái nhìn sai lầm và mê tín,bế tắc càng thêm bế tắc.

Tấmlòng vô điều kiện là chủ động mang niềm vui, bỏnỗikhổ cho cuộc đời. Ta hỏi Phật tử như Trịnh Công Sơn “Để làmgì…”; Ở đây nhạc sĩ dùng đại từ ngôi thứ hai “Em

biết không?” chỉ cho thế hệ đàn em của ông là thếhệ trẻ. Dĩ nhiên, người trẻ khi làm một việc gì đó với sựkhíchlệ, chủ trương thì đặt ra câu hỏi “Mục đích của nó là cái gì”.Khi nào ta giải trình được mục đích thì giới trẻ cảm thấy bị thuyết phục nên mớidấn thân.

Ởphương Tây, mỗi người sống “Đèn nhà ai nấy tỏ”. Không ai muốn làm phiềnai, nên tấm lòng ngày càng thu hẹp lại và bị khóa kín. Do đó tình làng nghĩa xómở phương Tây rất hiếm. Tại Việt Nam và các nước nghèo khác, vài mươi năm nữakhi công nghiệp phát triển như phương Tây, chúng ta phải đối diện với khủng hoảngvăn hóa. Đó là tấm lòng bắt đầu thu hẹp lại, trở thành có điềukiện, khi được mời gọi thì đặt câu hỏi “Để làm gì?”,Trịnh Công Sơn trả lời: “Để gió cuốn đi, để gió cuốn đi”.

Nănglực của gió cuốn đi những thứ nó có cơ hội đi qua. Chỉ một cơn lốclàm cho nhà trốc nóc, các công trình bị sập ngã. Gió giông ảnh hưởng đến đời sống.Nhà nông phải khổ đau vì mùa màng thất thu. Hầu như cơn gió lốc với tốc độ 60km/giờ trở lên đi ngang qua chỗ nào để lại thương đau chỗ đó. Tinh thần Phật giáonhập thế không để lại vết tích gì để chủ nghĩa thành quả và công thần không cócơ hội đọng lại trong trí não của người thựcthi đó.

Trongkinh Pháp Cú, đức Phật miêu tả sựdấn thân của các bậcchân nhân, cao hơn nữa là các bậc Thánh, giống như những con chim bay trên bầutrời, động tác vừa bay khỏi chỗ nào là không để lại vết tích nào, ngay cả dướinó là con sông, trên nó là áng mây bay rất đẹp. Ta có thể dùng video để ghi hìnhlại hoặc các họa sĩ tức cảnh sinh tình sẽ vẽ một bức tranh rất đẹp. Nhưng hình ảnhlưu giữ trong bức họa là không thực tại như lúcnó đang là. Nó là thực tại của cái gì đó trong quá khứ vàthực tại dường như khóa sổ không còn vết tích gì.

TINHTHẦN NHẬP THẾ, VTHA VÔ NGÃ

Tinhthần nhập thế, dấn thân phụng sựvới từ bi cũng cần vị tha vô ngã. Nhiềungười khi cứu người, giúp đời hay để lại nhiều dấu vết, để ngườiđược giúp phải mang ơn đền nghĩa. Đôi lúc đồngtiền hay vật chất hỗ trợ cơ hồ cao như núi. Người tiếp nhận có mặc cảm tôi làngười vô dụng, là dây chùm gửi, là người phải nương tựavào người khác để được trợ cấp. Khi thực hiện một nghĩa cửcao đẹp, con người hãy để cho gió cuốn đi, đừng lưu giữ chủ nghĩa thành quảtrong đóng góp, gọi là bố thí Ba-la-mật. Đây là đoạn haynhất của bài ca.

Cácchương trình từ thiện được phát sóng trên đài HTV, VTV thỉnh thoảng trong cácdiễn văn khai mạc trình bày ý nghĩa của cuộc vận động từ thiện, người ta thườngtrích dẫn câu hát của Trịnh Công Sơn – “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng”.

Khổđau trong đời nhiều. Nếu không có tấm lòng thì khổ đau ngày càng gia tăng. Mộttấm lòng không đủ, phải có nhiều tấm lòng, nhiều tấm lòng để cùng nhau trị liệukhổ đau, hiệu quả mới nhanh chóng. Trịnh Công Sơn thích nhất ba ca sĩ sau đây.Người thứ nhất là Khánh Ly, nhờ giọng hát của cô mà nhạc của ông có chỗ đứngtrong giới trí thức sinh viên trước 1975. Sau khi có mặt ở Hoa Kỳ,Khánh Ly lại tiếp tục biểu diễn và làm Album nhạc Trịnh. Người thứ hai là em củaTrịnh Công Sơn - Trịnh Vĩnh Trinh, cũng có giọng hát giống Khánh Ly. Ông nói rằngnếu không có hai giọng ca này, nhạc của ông chẳng ai biết đến. Những năm cuối đời,ông đề cập đến giọng ca Hồng Nhung, một trong những ca sĩ tên tuổi đã giúp chodòng nhạc ông có một sinh khí mới.

Tácdụng của vô ngã trong các việc làm từ thiện bao giờ cũng lớn. Trịnh Công Sơn nóinhư thế.

Gió cuốn đi cho mây qua dòng sông.

Ngàyvừa lên hay đêm xuống mênh mông”.

Tahình dung ra bức tranh, trên là trời xanh thẩm, dưới là nước hay cỏcâybạt ngàn và tấm lòng làm cho cuộc đời đẹp quang đãng tươi mát như bức tranh mùaxuân. Một cơn gióthoảng bay qua, tấm lòng đó được bay đi chỗ này chỗ kia và băngqua dòng sông, để chi? Để hình ảnh của cây không được lưu giữ lại ở mặt nướclung linh. Lưu giữ lại là một cố chấp. Dù vô tình hay hữu ý vẫn là một sựgiữlạithành quả. Trong khi bố thí Ba-la-mật, ta nên hoan hỷ trước khi làm, hoan hỷ đanglàm, hoan hỷ sau khi làm.

Hoanhỷ sau khi làm là xả bỏdù người ta không biết ơn mình, khôngbuồn không giận. Người ta không biết ơn thì nhân quả xử người ta, mình không bậntâm, không để cho dòng cảm xúc trở nên hiềm hận, bựctức, thốt lên oán trách người thọ ơn ta. Làm một nghĩa cử cao thượng xong rồiphát biểu như thế thì giá trị việc làm lành mất hết. Tại điểm này kinh điển Phậtgiáo nói: “Một niệm sân nổi dậy, rừng công đức trong quá khứ bị thiêu hủy”là thế. Mây bay ra khỏi dòng sông là một điều may mắn.Ai sống với chủ nghĩa thành quả sẽ ngủ quên trên chiến thắng.Do vậy, không có cơ hội tiến xa trên những nỗ lựcta có thể cống hiến.

Giócuốn đi, cho mây qua dòng sông…”.

Hìnhảnh mà lưu giữ được lại sẽ trở thành vết tích. Tấm lòng thựcsựlà không để lại vết tích. Điều này khác với các Phật tử làm cácPhật sự, đóng góp cho các chương trình tu học, khi được thầy trụ trìtrao cho bằng tuyên dương công đức thì yêu cầu ghichữ “Vô danh” vốn là một cái danh. Ai muốn đóng góp nhiều, không cần aibiết đến và ghi “Vô danh”, chiều hôm sau, người ta càng muốn tìm hiểudanh tánh người vô danh là ai.

Khi được tán dương công đức, ta cứ ghi nhận như một việc bình thường,việc thiện cần gió cuốn đi. Ta hiểu việc thiện như một hoa thơm. Có nhiều tác dụngy học trên sức khỏe con người, đóa hoa thơm càng lan tỏamọi nơi để mọi người cùng biết đến, cùng làm.

Mộtngười có đồng lương ít ỏi, mỗi tháng có thể cắtxén đi phần nào lương để chia sẻ nỗi đau, hay những mảnh đời bất hạnh, thì giátrị đó được hiểu gấp nhiều lần so với người giàu có cũng ngần ấy số tiền đóng góp.Ở Việt Nam, lương trung bình là một triệu rưỡi, có người sau khi lãnh lương sửdụng 500 nghìn đồng vào từ thiện, vậy là sử dụng 33% lương của mình rồi. Đức Phậtkhuyên chỉ sử dụng 25% lợi nhuận mình có để làm từ thiện được bền bỉ, chớ chi hết,sau này khi lâm vào hoàn cảnh người thân khó khăn ta sẽ không giúp được.

NgườiĐài Loan làm từ thiện có phương pháp hơn. Họ vận động một ngân quỹ vài triệu, mỗitháng lấy lãi và hoạt động từ thiện. Nên vốn không mất mà việc từ thiện được lâudài. Trải qua nhiều năm tháng, nhiều nhà thường quân đầu tư vào, lãi xuất càngtăng nhiều nên đối tượng được ban tặng tấm lòng cũng được nhiều. Nối kết như thếthì giá trị cao lắm.

NgườiViệt Nam có thói quen khi làm từ thiện thì tổ chức vận động. Sau mỗi cuộc vận động,người đóng góp cảm thấy mỏi mệt và rútlui dần dần. Do đó, ta phải có phương pháp để việc làm từ thiện được bền bỉ.

Tathử hình dung, nếu mây có ý niệm rằng con sông ở dưới mặt đất là chướng ngại vật,cố tình lưu giữ mây lại vì mục đích A, B, C nào đó thì mây sẽ giận dòng sông. Nếudòng sông có ý niệm vì mây bay thật nhanh để hình ảnh của mây không được lưu lạidưới dòng sông là cố tình khinh

thường, không quan tâm đến tấm lòng của mình, dòng sông sẽ xem mâylà kẻ khó chơi. Do vậy dù phát xuất từ một tấm lòng, mây và sông trở thành đốithủ.

Tươngtự, ta hình dung mây bay ngang qua núi,núi có ý niệm rằng đám mây đen vần vũ làm cho màu xanh của núivà màu tựnhiên của đá mất giá trị. Núi sẽ dùng các tảng đánhỏchọi vào mây cho nát tan tành. Nếu mây nghĩ rằng, núimọc sừng sững chỉ với chức năng phá đám sựbay của mây thìtrong tâm cũng luôn có nỗi hiềm hận cho đó là một trở lực. Mây và sông may mắnkhông có ý niệm này, nên sựbay của mây rất tựnhiênnhư là một nhân duyên, có ý nghĩa. Biết bao nhiêu bức tranh đẹp có được nhờ cónét tựnhiên. Thay đổi ý niệm là thay đổi một tầm nhìn. Thay đổi tầm nhìn,tấm lòng sẽ rộng mở hơn, cuộc sống thoải mái hơn, thong dong hơn. Đó là giá trịthực tập vô ngã với tấm lòng từ bi.

Ôitrái tim đang bay theo thời gian, làm chiếc bóng đi rao lời dối gian”.

Tahình dung trái tim có tấm lòng như một đám mây đang bay qua thời gian từ quá khứđọng lại hiện tại, tiếp tục trôi ở tương lai, trôi hoài một cách vô tận. Thỉnhthoảng ta đang kéo dài thành quả từ quá khứ đến tương lai và không muốn nó bị mấtđi như chiếc bong bóng đang bay. Sựcó mặt của nó ở chỗnào làm cho người ta phải tán dương ở đó.

Bongbóng trái tim lúc đầu xuất phát ở tấm lòng, trở thành trái tim ghi nhận công đứcquá nhiều, lúc đó được hiểu là “Rao lời dối gian”. Có một mà muốn cangợi gấp mười, gấp trăm, khiến người tiếp nhận mang mặc cảm mình như người mangnợ. Khi thực tập giúp đỡ bằng tấm lòng, tính cách sở hữuchủ của hành vi được kết thúc. Nó là sở hữu chủ của người tiếp nhận,ta không nên nhớ nó làm gì. Theo

phương pháp lục niệm trong kinh Pali “Nhớ quả phước báu và nhớsự bố thí để tấm lòng ta lúc nào cũng vui”.

Khita thành công, bao nhiêu người tán dương. Nhưng sau đó, người ta không còn quantâm nữa. Khi tên tuổi mình không còn thì gọi là nhân tình thế thái như bài ca “Thóiđời” đã nêu.

Đườngthương đau đầy ải nhân gian. Ai chưa qua chưa phải là người. Trong thói đời cườira nước mắt. Khi trắng tay gọi tên bằng hữu, giờ giàu sang quên kẻ tâm giao, còngian dối cho nhau”.

Khôngbiết buông xả, nên mỗi việc làm có tấm lòng đều muốn người ta ca tụng, cái tôi đólớn lên, nên lúc không được tán dương thì niềm đau trỗi dậy và ta quy kết tiêucực về cuộc đời. Từ đó “Chung thân ta giận cuộc đời”: Ta giúpcho một, hai người nhưng họkhông biết ơn,đem giận cả cuộc đời, hết sức vô lý. Đôi lúc cái tôi làm ta íchkỷ như thế. Người ta có ca tụng, bản thân cũng đừng tựhào.Làm một việc tốt, thực tế là làm cho chính mình. Gieo trồngcông đức là tạo lập cho mình, tạo lập cho người.

CẦN MỘT TIẾNG CƯỜI

Yếutốchán nản bắt đầuxuất hiện ởđoạn ca từnàytrởđi: “Những khi chiều tới cần có một tiếng cười để ngậm ngùitheo lá bay. Rồi nước cuốn trôi. Rồi nước cuốn trôi”.

Mộtngày có 24 giờ, nếu ban ngày con người có thể tham gia và đóng góp trong cácsinh hoạt thì ta có 12 giờ. Ấy thế mà tác giả chỉ mong có một tiếng cười trong12 tiếng khi hoàng hôn của một ngày buông xuống là mãn nguyện.

Trongtình huống này ta thấy niềm vui, nụ cười thật nhỏnhoi không đáng bao nhiêu. Mộtnụ cười dài chỉ 60 giây. Khi niềm đau dâng lên thì có những cái cười ra nước mắt,cười

ngạo nghễ với cuộc đời, cười ôm hận với chính mình, cười một cáchtức tưởi rằng tại sao cuộc đời diễn ra bất công với tôi như thế. Có nhiều ngườitừng suy nghĩ như vậy, ngày càng khốn đốn, khổ lụy buồn phiền nhiều hơn. Thựctập tiếng cười không nên để vào buổi hoàng hôn hay buổi bình minh mà phải mỗigiờ, mỗi phút, mỗi giây.

Chuyếnhành hương Phật tích tháng 4-2009 vừa qua, đài VCTV1 phát sóng lại sáu lần mộttuần, mỗi kỳđược 30 phút và sẽ còn phát lại nữa. Chúngtôi và người hướng dẫn chương trình đã thành lập câu lạc bộ cười, không phải vìchuyến đi thiếu vắng nụ cười, mà nụ cười cầnphải có để niềm vui được nhân đôi. Hành hương Phật tích phần lớn sử dụng xebus. Đường này qua đường kia rất gồ ghề, nên đi năm bảy tiếng ta chỉ dừng chânkhoảng một hoặc hai giờ. Mệt lã người mà chỉ tham quan Phật tích một hai giờ làmcho nhiều người mệt nhừ.

Tạicác khu Phật tích ở Ấn Độ, ẩm thực không phong phúnhưở Trung Quốc. Ta cần có nhiều tiếng cười cho niềm vui tâm linh trải dài qua cácPhật tích. Với an lạc và tỉnh thức, ta đang làm sống dậy chất Phật từ lâu xa đãngủ quên trong thói quen của chúng ta. Với câu lạc bộ cười này, sáng sớmvừa có mặt trên xe, chúng tôi cười mấy phát, sau đó, thì nghepháp thoại, xem phim Phật giáo. Cứ hết một đĩa khoảng 1giờ15 phút,chúng tôi cười mấy phút. Cứ thế suốt ngàycười, thời gian trôi qua rất nhanh. Thấm thoát 15 ngày kết thúc,làm nhiều người tiếc nuối. Chúng tôi đề nghị hãy đem tất cả nụ cườivề với gia đình. Vợ có nhăn một chút, cứ cười với vợ,cô ta sẽ vui. Chồng gia trưởng có cau có, khó chịu mà gặp vợ cười một cách hoanhỷ, thì sức mạnh hạnh phúc sẽ truyền và tương tác với người rựclửa, lòng sân hận sẽ được lắng dịu xuống.

Chiềutối là quãng đời cuối của con người, nếu không có tiếng cười thì cảđời người rơi vào bế tắc tuyệt vọng. Nhiều

đại gia, tỉ phú, triệu phúkhôngbiết nuôi dưỡng và thực tập tiếng cười phát xuất từ niềm vuinội tại. Niềm vui giúp người thân, người thương, vô vụ lợi.Hầu như cuộc đời, trái tim của họ bị giá băng lạnh lẽo, gần không nổi, tiếp xúckhông xong. Người đó có cảm giác cô đơn tuyệt vọng vô cùng, ta phải thựctập tiếng cười như một nhu cầu trị liệu và giúp đỡ.

Khiđến Bồ Đề Đạo Tràng, chúng tôi tổ chức chuyến từ thiện bảy ngànđô, sau đó thêm vài Phật tử đóng góp tất cả được mười ngàn. Đổi ra tiền Rupeesvà mua quà nhờ ni sư chùa Linh Sơn tại Bồ Đề Đạo Tràng tổ chức, mời gọi 500 giađình nghèo khó ở làng gần đó. Đôi khi người nghèo nài nỉ, van xin, níu áo, nắmtay làm cho các du khách có cảm giác gớm sợ, phải cho tiền để thoát khỏicảnh này. Khi người nghèo đến, ta yêu cầu ngồi sắphàng. Họ chỉ sắp được chừng mười người, đến thứ mười một họ đã nháo nhào vớinhau. Cuối cùng, không ai nhận được gì hết dù tiền thì có dư. Khi khổ đau, ngườita thường nghĩ đến mình trước. Đức Phật nói: “Nghèo khó, bố thí là khó”.

Lầnsau đến chùa Linh Sơn chúng tôi rútkinh nghiệm của lần trước, mời 500 hộ vào chùa ngồi thành hàng sáu dọc theo hìnhchữ U. Chúng tôi nói vài lời chia sẻ và yêu cầu mọi người tham gia câu lạcbộ cười năm phút.

Cácphụ nữ Ấn ở nông thôn thường mười ba tuổi là có con. Mười tám, mười chín đã thấygià trước tuổi. Có người tuổi ba mươi đã là bà ngoại. Gương mặt khổ đau, tiều tụydo thiếu ăn thiếu uống. Những mảnh đời bất hạnh đó làm cảm xúccon người cũng khô héo. Khi thực tập mấy phútcười, gương mặt họ rạng rỡ lên. Ai cũng đẹp ra. Đó là hiệu lựccủa tiếng cười. Bởi khi cười có nếp nhăn ở hai cánh mũi, tạo kích thích thầnkinh, các mô thần kinh được làm mới, quá trình trau đổi chất tốt, máu được tươinhuận, tinh thần được sảng

khoái nên kháng thể gia tăng, sức khỏe đượctốt hơn. Dân gian nói rằng: “Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”. Cườikhông chỉ là phản ứng sinh học mà còn tạo ra niềm vui trong trái tim. Niềm vui đósẽ truyền trao cho những người khác. Vì cả đời người là nỗi đau nên tác giảmong mỏi “chiều tới cần có một tiếng cười…” là hài lòng. Thật làtuyệt vọng, nếu ngồi chờ tiếng cười do cuộc đời mang đến cho ta. Ta phải tựtạora tiếng cười. Ta phải tạo bằng thực tập, chuyển hóa,giải phóng những phiền toái trong ta. Rồi “Để nước cuốn trôi, để nước cuốntrôi…”.

Tiếngcười chỉ có vài mươi giây trong một ngày hay vài ngàn lần trong đời, rốt cuộc rồicũng bị nước cuốn trôi. Niềm vui đó hầu như rất chóng vánh, vô thường, không cònnăng lực giữ chúng ta vui sướng trong cuộc đời. “Nướccuốn trôi” là tốt, nếu cuốn trôi cảm xúc buồn. Vui và buồnlà đối lập trên cung bậc cảm xúc của con người. Thường chúngta dễ bị ngã qụy bởi cảm xúc buồn như ta bị rớt xuống vựcthẳm và ta đang được tăng bốc như cánh diều bay. Khi dòng cảm xúc đượcnâng cao bởi các thuận duyên, thì lúc gặp nghịch duyên,khổ đau có mặt. Thăng và trầm, hơn và thua, được và mất, thành công và thất bạicuốn trôi ta trong cơn thủy triều và đánh mất ta trong hiện tại.

Theotinh thần Phật giáo, “Để nước cuốn trôi…” là làm sao vui lẫn buồn khôngphải là yếu tố để ta bận lòng. Ta ghi nhận dòng cảm xúcvui buồn đang trải qua từng giây phút, không kháng cựnó,không trù dập nó mà quán chiếu để chuyển hóa nó, nó không tác động chúngta. Ta ghi nhận thực tại và vượt lên để có niềm vui mà kinh điển Pali gọi là “xảniệm thanh tịnh”. Giữ trạng thái “xả” thật lâu để cõilòng thanh tịnh sâu lắng một cách bền bỉ. Đây chính là niềmvui nội tại.

KHIÊMTỐN HẠ MÌNH

Hãynghiêng đời xuống nhìn suốt một mối tình.

Chỉlặng nhìn không nói năng, để buốt trái tim, để buốt trái tim.”

Catừ ở đây rất tinh vi. “Nghiêng đời xuống…” ta hình dung với chiều cao mộtcon người, bóng ngã nghiêng thì dài hơn độ chiếu thẳng từ mặt trời đứngbóng. Dù là đánh dấu con người và cuộc đời bằng bóng nghiêng hay bóng thẳng, tácgiảkhuyên đôi lúc “nghiêng đời xuống”, tức là khiêm tốn,hạ mình xuống để thấy rằng tại sao cuộc tình trong quákhứ đổ vỡ hoặc tại sao hạnhphúc bị đánh mất?

Chiềucao của người Việt khoảng 1m6 hoặc 1m7, khi nhìn nghiêng thì chiều cái bóngcó thể gấp hai, ba lần. Ta có cảm giác hay ngộ nhận rằng chiều cao cuộc đời mìnhlà ba mươi lần. Khi nhìn giátrị mình cao như thế, sựkiêungạo tạo ra nhiều rắc rối trong mối tương giao, nhất làquan hệ trong tình yêu và vợ chồng.

Trongnhà, chồng có thái độ gia trưởng vì nghĩ mình mang về vật chất, tiền bạc, hạnh phúccho cả gia đình nên có quyền ứng xử như thế. Những người vợ thành đạt trong xãhội cũng dễ dàng cư xử nghênh ngang. Đôi lúc ta phải “nghiêng đờimình” xuống chút xíu để nhìn “một mối tình” và đề nghị của Trịnh Công Sơn là “Chỉlặng nhìn, không nói năng”. Quán chiếu, không phê bình, chỉ trích, đánh giá,phán đoán để có tầm nhìn khách quan hơn. Trước đây, đôi lúcchưa nhìn ta đã phán rồi, ta phán như một quan tòa, dành quyền chân lý và áp đặtlên người được ứng xử có khi là vợ ta, chồng ta, con ta. Vì nghĩ ta là chân lý,nên ta không cho người bị phán xét bày tỏnỗi oan ức, biện hộ, hay được quyền giảitrình theo hướng của họ. Ta khước từ tất cả những thứ đó, nỗi đau làm hai bên

đóng băng, nên “Chỉ lặng nhìn không nói năng”. Lặng nhìn đểcó chiều sâu, phân tích mình và người có mối tương quan. Mình và người như mộttổng thể. Khi tách rời một trong hai tổng thể đó không còn trọn vẹn nữa, cuộc tìnhsẽ có vấn đề.

NỖ LỰC THOÁT KHỎI BẾ TẮC

Câu“Để buốt trái tim, để buốt trái tim…” có hơi hướng tiêu cực.Nếu “lặng nhìn không nói năng”, để tâm rộng mở hơn, tha thứ hơn, bỏquahơn thì tốt biết mấy cho cuộc đời. Tác giả lặng nhìn theo hướng tiêu cực đểbuốt trái tim, ôm nó vào bên trong, không cần phải nói, do vậy niềm đau ngày cànggia tăng.

LuậnBảo Vương Tam Muội nói: “Oan ức không cần biện bạch, vì biện bạch là hèn nhát”.Nhiều người vì sợ nếu nói là chưa có bản lĩnh, thà ôm vàotrong lòng để buốt trái tim, thật là khổ đau. Quan điểm này trái lời Phật dạy.

Khổcuối có nội dung: “Trong trái tim con chim đau nằm yên. Ngủ dài lâu mangtheo vết thương sầu. Một sớm mai chim bay đi triền miên, và tiếng hót vangtrong trời gió lên”.

Cácca từ hòa lẫn buồn và vui, với bế tắc và nỗ lựcthoát khỏi bế tắc. Trái tim có con chim đau đang nằm yên.Ngôn từ rất hình tượng. Dĩ nhiên người ta không thể nhét con chim dù rất nhỏnhưchim se sẻ vào trái tim, nếu nhét được ta sẽ chết. Trong nỗi đau, nhiều ngườichết dần mòn theo năm tháng bế tắc. Con chim khỏecũng không làm mình khỏe, huống hồ con chim đang đau, mà nằmyên không có nghĩa là không ảnh hưởng tiêu cực.

Conchim đó có thể tượng trưng cho tựdo, hạnh phúc,an lạc, thảnh thơi, bay về trời xanh. Nỗi đau đó là nỗi bế tắc. Tim ta trúngmột mũi tên của thất vọng, của tham, sân và si.

Nó ứ đọng nằm im. Nó đang thách thức ta, nó làm cho mình băng hoại.Mô tả con chim khổ đau, không lối ra này “Ngủ dài lâu, mang theo vết thươngsầu”. Nỗi đau sâu kín nhói cả tâm cang, tấm lòng, bế tắctừ thái độ cảm xúc, tư duy, hành động, tương quan xã hội. Rất may là nó “ngủ quên”rồi.

Mộtsớm mai chim bay đi triền miên”. Ta hy vọng đến một ngày mới tươi sáng hơn.Ta mở cửa nỗi đau cho con chim đang nằm yên, nằm lâu được cất cánh bay về thếgiới tựnhiên của nó. Hãy trả nỗi đau về với quá khứ. Hãy trả nỗi đau về với cuộcđời, để ta ôm lấy niềm hạnh phúc mới, với không khí trong lành, trờixanh, mây bạc. Rất nhiều người không làm được như vậy.

Mỗikhi có một nỗi đau, hay ám ảnh, ta ngủ quên, khắc sâu trên thương đau đó. “Tiếnghót vang trong trời gió lên” là trời xanh gió lộng, mây bay bạc ngàn, chimhót líu lo làm chúng ta có cảm giác rộn ràng, sinh động, có sức sống, có năng lựcmới vượt qua vết thương đau mà ta đang gặp phải.

Mỗingười phải tựtạo cho mình một không gian sớm mai và mở cánh cửa bốn phía khôngphải một mặt. Nếu chim đau đớn trong trái tim ta không bay được cửa này thì baysang cửa khác. Ai đã từng phóng sanh thì thấy rất rõ.Có nhiều con chim rất ngố, cửa đã mở to mà không bay ra, cứ lao vào vách lồng cònlại. Vì bế tắc lâu, khi mở cửa ra chim không biết đường mà bay.

Nhốtcon người trong một thảm họa hay bế tắc, buông ra ta sẽquờ quạng không biết tìm hướng thoát. Đôi lúc người phóng sanhphải vỗ mặt sau của lồng, để chim sợ mà tìm hướng đối lập chui ra. Có nhiều convẫn không chui ra được. Không còn cách nào khác, ta phải đưa tay vào giúpchim bay ra. Cũng vậy, ta phải biết đưa nỗi đau ra khỏitâm mình như

thả một chúchim bay. Liên tưởng hai hình ảnh đóta bứt rời được nỗi đau.

Haicâu cuối bản nhạc càng súc tích: “Hãy yêu ngày tới dù quá mệtkiếp người. Còn cuộc đời ta cứ vui, dù vắng bóng ai, dù vắng bóng ai”.

Hầuhết ta vui có điều kiện, có cặp, có đôi như con thiên nga chết trước, con còn lạitháng sau cũng chết theo vì thấy tuyệt vọng, không còn gì mơ ước. Đó là suy nghĩcực đoan,không nên làm như vậy. Người trước đã ra đi, ta tiếp tục sống sao cho trọn ýnghĩa để thực hiện những nguyện vọng mà người đó chưa thựchiện được, góp phần cho cuộc sống thăng hoa hơn. Nhiều ông bà lão, một người đitrước, người còn lại mấy tháng sau chết theo, làm con cháu nghĩ rằng ông bà mìnhchết trùng, chết tam tai, ly tán, nên dẫn đến cái chết thứ hai. Trong hoàn cảnhđó nhớ được mấy lời ca này thì thật tốt lắm: “Còn cuộc đờita cứ vui. Dù vắng bóng ai. Dù vắng bóng ai”. Đây không phải là cái vui íchkỷ, vì ta còn có cuộc đời, ta có trách nhiệm phải sống một cách có ý nghĩa. Đólà người tích cực lạc quan, có giá trị, có tựgiác và quan trọngnhất là ta thấy có “ngày tới dù quá mệt”. Có người mệt đến năm mươi năm,“ba chìm bảy nổi, tám lênh đênh”, có người vài chục năm, vài chục tháng,vài chục ngày, diễn ra hết sựkiện này đến sựkiệnkhác làm cho mình choáng váng mệt mỏi, ngã qụy đi, muốntựvận chết cho rồi, không muốn nhìn thấy ai nữa. Ai rơi vào sựtuyệtvọng như thế thì nên bắt chước Trịnh Công Sơn vượt qua nỗi đaucủa mình.

TrịnhCông Sơn là một nhạc sĩ tài ba nhưng cũng có khi tuyệt vọng. Gần đây đọc lời tựsựcủaông trên trang web tưởng niệm, ông đã mô tả sựtuyệtvọng của mình. Có đêm ông thức trắng, mượn rượu giảisầu và muốn chết cho rồi, mà

chết không được sống cũng không xong. Bế tắcvô vọng và có lẽ trong nỗi đau đó ông sáng tác bài “Đừng tuyệt vọng” đểtựkhuyên nhủ chính mình. Ai áp dụng bản nhạc này cũng có thể tựkhuyênvà vượt qua sựtuyệt vọng.

Bàihát “Để giócuốn đi”hay nhất ở ba câu đầu và ba câu cuối, phần giữa chỉ là tuyệt vọng. Tiền hung hậukiết là tốt, vì ta có lối quay về, có điểm để nương tựa.Hãy yêu “ngày tới” cho ta nhiều niềm hy vọng, tương lai gần hay xa. Dù quá mệtkiếp người, hầu như không có nụ cười, những khi chiềuta cần có nụ cười, niềm hy vọng hết sức đơn giản và mộc mạc, lại có giá trị “trịliệu” tốt.

Ta hiểu “chiềutới” như buổi xế chiều, chỉ cần có một niềm vui nho nhỏlà hài lòng. Tuyệt vọng làm cho ta mơ ướcrất đơn sơ, mong manh, có rồi mất, tưởng tượng, trở thành không. Dù sao đi nữaphải yêu ngày tới, dù ta không yêu được ngày hôm nay. Yêu chính cuộc đời này vớithân phận kiếp người này, đừng chán nản, đừng cựtuyệt nó. Hãy tiếp tục sống để kiếp ngườimệt mỏi đó trở thànhtươi vui. Ta cứ vui, vui với chánh pháp, với thiền quán, với hành trì, vui vớisựtu tập, chuyểnhóa thì mỗi tích tắccòn lại sẽ cho ta ý nghĩa cuộc sống. Có được như thế là sống tích cực.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
15/08/201821:08(Xem: 75)
Thời gian luôn di chuyển về phía trước. Kể từ khi chúng ta được sanh ra đời cho tới bây giờ, mỗi một giây phút trôi qua là chúng ta đến gần hơn chỗ cuối cùng của cuộc đời, đến gần cái chết hơn. Đây là điều bình thường ở trong vũ trụ. Kể từ lúc tôi bước vào tuổi 70 đến nay, sức khỏe tôi bị giảm dần, và tôi thường xuyên nhận được tin tức từ bạn bè: có người bị bịnh này, người bị bịnh kia , có nhiều bạn vô nhà dưỡng lão, và nhận được những tin buồn: bạn bè, người thân lần lượt “ra đi” không như thời còn trẻ tôi thường nhận được những thiệp cưới thường xuyên từ bạn bè.
14/08/201820:56(Xem: 129)
Niềm hy vọng là trạng thái tâm an trong tình cảnh bất ổn định bởi những ràng buộc phiền não cuộc đời, là sự bình dị trong tâm hồn có được khi rơi vào tình huống tồi tệ mà ở đó tâm được thắp sáng bởi niềm tin tưởng, niềm hy vọng và sự lạc quan.
11/08/201817:32(Xem: 139)
Vào sáng Thứ Năm 2 tháng 8, tại trường Trung Học Grand Terrace thuộc Học Khu Colton Joint (Quận Hạt San Bernadino, Nam California), Tiến Sĩ Giáo Dục Bạch Xuân Phẻ đã có buổi thuyết trình với đề tài “Phát Triển Kỹ Năng Chuyên Môn Của Giáo Viên Nhờ Vào Sự Tỉnh Thức”. Có khoảng 100 giáo viên đến tham dự hai buổi thuyết trình. Và họ đã tỏ ra rất thú vị, quan tâm đến đề tài này.
11/08/201817:27(Xem: 156)
THANH TỊNH TÂM Làm Sao Một Vị Tu Sĩ Phật Giáo Với Văn Bằng Tiến Sỹ Trong Tâm Lý Học Kết Hợp Triết Học Đông Phương và Tây Phương Để Tìm Sự Tĩnh Lặng của Nội Tâm Không có gì lạ lắm cho sinh viên hậu đại học (cao học và tiến sỹ) về sự căng thẳng. Trong thực tế, một nghiên cứu năm 2012 của Đại học nổi tiếng Berkeley, California, cho thấy rằng 45% sinh viên hậu đại học báo cáo có một vấn đề khủng hoảng cảm xúc hoặc liên quan đến căng thẳng trong việc học.
11/08/201812:25(Xem: 271)
Sau Hiệp định Paris 1973, những người lính Mỹ cuối cùng rút khỏi Việt Nam. Từ đó đến nay đã 45 năm, những “di chứng” chiến tranh vẫn còn trên mảnh đất này, và di chứng ấy còn trong tâm trí những người lính ở bên kia bán cầu. Bên cạnh việc hóa giải nỗi đau hiện hữu của chiến tranh, thì hóa giải những uẩn khúc trong lòng người cũng cho thấy nỗ lực phục thiện mà tất cả mọi người bất kể chiến tuyến đều hướng đến. Một buổi trưa đầu tháng 6 năm 2018, có bốn người cựu binh Mỹ tuổi chừng tám mươi tìm về ngôi chùa làng Bồ Bản (xã Triệu Trạch, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị). Trên xe bước xuống, ông Anderson ôm trước ngực một bức tượng Quán Thế Âm Bồ-tát màu trắng, trang nghiêm đi vào chùa. Đại đức Thích Mãn Toàn, người trụ trì ngôi chùa ra tiếp đoàn. Anderson hỏi Đại đức Thích Mãn Toàn đây có phải chùa Trường Khánh không? Đại đức Thích Mãn Toàn đáp phải, cả vùng chỉ một ngôi chùa này tên Trường Khánh, người dân thường gọi là chùa Bồ Bản. Ông Anderson chưa dám tin lời vị sư trụ trì mà v
09/08/201820:47(Xem: 182)
Giải Thoát Khỏi Sự Sợ Chết, His Holiness Dalai Lama, Jefrey Hopkins, Toàn Không
09/08/201820:35(Xem: 227)
Nghiệp tạo ra số phận và chỉ có đức năng mới thắng số mà thôi. Đức chính là đức độ tích lũy được thông qua những hành vi thiện thân khẩu ý đem lại. Từ xa xưa có câu để lại là " đức năng thắng số", vậy đức năng ở đây được hiểu như thế nào? và cái gì tạo ra số và số được thể hiện ra sao?
07/08/201807:27(Xem: 306)
Kính bạch Thầy, xã hội VN và thế giới càng ngày càng nhiều não loạn, có lẽ ít người được an bình như những người con Phật, con xin gửi đến Trang Nhà quangduc.com một bài thơ để tự sách tấn mình và cũng để tán dương công đức những Phật tử cống hiến điều thiện lành, mang niềm vui đến cho người, làm vơi bớt khổ đau cho kiếp người như việc gởi tịnh tài phụ giúp chữa bệnh của Hòa Thượng Bangladesh Ajitananda Mahathera , trên trang nhà hay giúp đở qua các hoạt động từ thiện.
06/08/201819:48(Xem: 306)
Khổ đau là điều ai cũng muốn tránh trong cuộc sống, không ai mà muốn bất hạnh xảy ra đối với mình. Nhưng cuộc đời là những bước thăng trầm của tâm hồn, là con đường chông chênh nhiều lúc nhiều hầm hố. Chỉ những người khi ngã mà không nản chí quyết tâm bước dậy đi tiếp mới là đáng trân quý biết bao. Và mỗi lần vấp ngã trong cái của khổ đau lại cho ta nhiều bài học về kinh nghiệm sâu sắc mà không ở đâu có được.
04/08/201818:48(Xem: 830)
Có một câu chuyện thú vị rằng năm 1994, thiền sư Phật Giáo người Hàn Quốc, tiến sỹ Seo Kyung-Bo đã có chuyến viếng thăm Đức Cha John Bogomil đặc biệt và đã tặng Đức Cha vương miện của Bồ tát Quan Thế Âm bằng ngọc. Lúc đó Đức Cha John Bogomil có hỏi thiền sư Seo Kyung-Bo về sự liên kết giữa Thiên Chúa giáo và Phật giáo. Câu trả lời rằng 2 tôn giáo là 2 cánh của 1 con chim. Quả là ngày nay con chim đó đã vỗ cánh bay vào thiên đường thật rồi. Đức Cha Seo Kyung-Bo đã có bức tượng Bồ tát Quan Thế Âm tại Tây Ban Nha thật rồi.