Tiếng Việt từ TK 17: cách dùng đã, đã đã, nên tật, đã tật - phần 34

07/11/202119:23(Xem: 11944)
Tiếng Việt từ TK 17: cách dùng đã, đã đã, nên tật, đã tật - phần 34

“Tiếng Việt từ TK 17: cách dùng đã, đã đã, nên tật, đã tật” (phần 34)

Nguyễn Cung Thông

               Phần này bàn về cách dùng đã, đã đã, đã tật làm đã, đã làm vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ). Ngoài các bản Nôm của LM Maiorica ghi ở đoạn sau, tài liệu tham khảo chính của bài viết này là bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false. Các chữ viết tắt khác là Nguyễn Cung Thông (NCT), Hán Việt (HV), Việt Nam (VN), ĐNA (Đông Nam Á), LM (Linh Mục), CG (Công Giáo), PG (Phật Giáo), TVGT (Thuyết Văn Giải Tự/khoảng 100 SCN), NT (Ngọc Thiên/543), ĐV (Đường Vận/751), NKVT (Ngũ Kinh Văn Tự/776), LKTG (Long Kham Thủ Giám/997), QV (Quảng Vận/1008), TV (Tập Vận/1037/1067), TNAV (Trung Nguyên Âm Vận/1324), CV (Chính Vận/1375), TVi (Tự Vị/1615), VB (Vận Bổ/1100/1154), VH (Vận Hội/1297), LT (Loại Thiên/1039/1066), CTT (Chính Tự Thông/1670), TViB (Tự Vị Bổ/1666), TTTH (Tứ Thanh Thiên Hải), KH (Khang Hi/1716), P (tiếng Pháp), A (tiếng Anh), L (tiếng La Tinh), VNTĐ (Việt Nam Tự Điển/Hội Khai Trí Tiến Đức). Các bản Nôm của LM Maiorica là ĐCGS (Đức Chúa Giê Su), KNLMPS (Kinh Những Lễ Mùa Phục Sinh), CTTr (bộ Các Thánh Truyện), MACC (Mùa Ăn Chay Cả), TCTM (Thiên Chúa Thánh Mẫu), TCTGKM (Thiên Chúa Thánh Giáo Khải Mông). pdf-icon
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
14/11/2025(Xem: 2618)
(1):THAM ÁI vốn là “sản phẩm” của con người. Những ai KHÔNG Tham Ái cuộc đời nhẹ tênh. Vui, Nột Thất dùng toàn những thứ Rẻ Tiền. Xe hơi không “Hàng Hiệu”, chạy bền là xong.
14/11/2025(Xem: 2799)
Kính thưa chư Tôn đức, chư Pháp hữu & quý vị hảo tâm. Vào ngày 11 Nov 2025, Hội từ thiện Trái Tim Bồ Đề đã có mặt cứu trợ cho 200 hộ dân tập trung tại Thôn Bác Vọng Đông Xã Quảng Phú Huyện Quảng Điền TT Huế do Ni Sư Thích nữ Liên Nhã & quý Sư cô hỗ trợ viêc phát quà.
14/11/2025(Xem: 3567)
Vào ngày 08 Nov 2025, Hội từ thiện Trái Tim Bồ Đề đã có mặt cứu trợ cho 200 hộ dân tập trung tại chùa Tam Phước Quảng Nam do Ni Sư Thích nữ Thanh Hiếu & quý Sư cô hỗ trợ viêc phát quà. Xin chia sẻ vài hình ảnh buổi Từ thiện do Ni Sư Thanh Hiếu gửi và viết lời tường trình:
14/11/2025(Xem: 3349)
Vào sáng ngày 07 Nov 2025, phái đoàn của Hội từ thiện Trái Tim Bồ Đề do Phật tử Chung Nguyễn đảm trách đã có mặt cứu trợ cho 200 hộ tại khu vực Xóm Hoà, thôn Thiện Đông, xã Hải Định, Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Mặc giờ nước lũ còn mênh mông nhưng với sự nhiệt tâm của đoàn nên thiện sự đã tiến hành và thành tựu viên mãn.
11/11/2025(Xem: 2553)
(1):Nhiều người nghĩ: cuộc sống chỉ một đời thôi. Làm gì lại có chuyện luân hồi: khó tin. Nên họ chi tiêu đủ thứ, thỏa thích mình. Giúp người gặp khó,...họ thật tình không ưa. ***
11/11/2025(Xem: 2074)
Trong những khóa lễ ở Chùa, ta thương nghe câu: “Nguyện Tiêu TAM CHƯỚNG trừ Phiền Não.” Vậy còn 3 thứ chướng nữa, đó là gì?
07/11/2025(Xem: 2754)
Bồ Tát Quán Thế Âm (Avalokiteśvara) (spyan ras gzigs, nghĩa là “Đức Chủ tể nhìn thấy”) là một trong những vị Bồ Tát được tôn kính rộng rãi nhất trong thế giới Phật giáo Đại thừa, hiện thân của sự viên mãn nơi tâm đại bi (karuṇā, tiếng Tạng: snying rje) — lòng từ bi vô lượng.
07/11/2025(Xem: 2407)
Niềm tin vào giáo lý Tịnh Độ phát sinh từ danh hiệu A Di Đà Đại Trí Độ Luận nói: “Giáo pháp của Đức Phật bao la như đại dương, nên chỉ có thể tiếp cận thông qua niềm tin.” Niềm tin đóng vai trò quan trọng trong việc thực hành Phật pháp.
04/11/2025(Xem: 3020)
Lược giảng kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo Hán dịch: Thiên Trúc sa-môn Bồ Đề Đăng dịch vào đời Tùy Chủ giảng: Lão hòa thượng Mộng Tham Chuyển ngữ: Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa (theo bản đăng tải trên trang nhà Hoằng Thiện Phật giáo - https://www.liaotuo.com) Giảo chánh: Đức Phong và Huệ Trang
04/11/2025(Xem: 2911)
(1):Bố thí giúp người hoặc Hộ trì: Chớ vì Danh, Lợi dẫn mình đi. Tâm luôn Hoan Hỷ và cung kính. Được vậy, Phước lành hưởng trọn y.