Phat thuyet phap THÂN, GIỚI TÂM TUỆ. Thật ra 4 chữ này chỉ gồm trong một thân phận con người. Thân thuộc về vật lý, gồm các cơ phần từ đầu đến chân. Đạo phật gọi nó là sắc, là hình tướng cân nặng và được nuôi dưỡng bằng thực phẩm đất trời. Giới, Tâm, Tuệ thuộc về tinh thần, không hình tướng, màu sắc và rất khó định dạng. Từ nơi tinh thần, con người có thể tiến sâu vào cảnh giới này và tự tác chứng. Chính đức Phật đã thành tựu phẩm cách này một cách trọn vẹn. Ngài là một điển hình duy nhất trên thế gian. Từ một người bình thường, thoạt đầu Ngài vẫn có buồn vui ái ố khi còn là Thái tử. Sau đó, do nhàm chán cuộc sống mong manh và ô trược mà Ngài thể nhập sâu hơn vào ba cảnh giới thuộc về tâm ấy (Giới Định Tuệ).

Tôi đến thăm sư vào một ngày đông lạnh, khi mà những cụm tuyết trắng còn đọng trên mái hiên, tạo thành khối đá, rồi từng giọt nhỏ xuống, dần tan. Tôi bước lên thềm hiên, mái ngói nhỏ chìa ra hai đường cong sơn đỏ, giáp vàng. Hình bánh xe pháp luân nằm giữa hai con nai trạm gỗ, trông rất xinh và thiền vị. Tôi bấm chuông, sư vội xuống cầu thang, mở cửa mời tôi vào. Đây watlao, cơ ngơi này được cải dáng thành một ngôi chùa nằm gọn giữa một rừng thông rộng lớn, thuộc Willington cận bắc Connecticut.

Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Định. Khi Tỷ-kheo có định sẽ như thật rõ biết (pajànati): -“Đây là Khổ (bản chất bất an), đây là Khổ tập (nguyên nhân dẫn đến bất an) các ngươi đều như thật rõ biết!. -"Đây là Khổ diệt (cảnh giới Niết Bàn) và đây là con đường đưa đến Khổ diệt (tám Chánh Đạo). Các ngươi hãy như thật rõ biết!. Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Định. Phát lên một cố gắng cần làm để rõ biết: -"Đây là Khổ","Đây là Khổ tập". Cố gắng cần làm để rõ biết. -"Đây là Khổ diệt","Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Cố gắng cần làm để rõ biết.

Ngày tháng trôi nhanh như gió thổi, như tia chớp bầu trời. Có người lặng nhìn thời gian trong vô vọng rồi cúi mặt cho qua; một số khác thì tỏ ra nuối tiếc vì chưa hoàn tất điều gì đó cho riêng mình. Thời gian cứ vậy, thầm trôi. Nó trôi thật hững hờ và lạnh nhạt. Thật thì nó có tội gì. Nó là cái đồng hồ được quy định theo nguyên lý của ngày và đêm. A.m là sáng mà p.m là tối. Người ta đã quen những ký hiệu này. Ồ, đã 7:00 a.m, ta bắt đầu lao vào cuộc sống để tìm cách mưu sinh, 7:00 p.m thì coi như khép lại một ngày.

Trên hết là các cõi thiên, những tầng trời có hạnh phúc lớn. Dù cõi còn nặng lòng trược và dục tham; có cõi tâm thể nhẹ nhàng, đã buông hết những sự dục phiêu lưu. Cao nhất chính là cõi vô sắc; chư thiên vùng này đã không còn lụy sắc, vướng tình như các cõi kia.

Anh hớn hở trải tấm thảm ra phủ lên lớp rong rêu cũ kỹ. Từ nay nó sẽ che hết những gập ghềnh của tháng năm hao gầy, cô quạnh. Nó đã qua rồi, anh nghĩ vậy. Đôi chân chai sạn, khô cứng của anh còn lấm lem bụi khổ, khiến bàn chân ấy khó mà đặt vào đôi giày quý phái cao sang. Anh cứ hì hụt, bực mình để nông vào cho bằng được dù bước gượng gạo trên tấm thảm đổi đời.

Trong kinh A Na Di, một nhóm Tỳ kheo chưa thấy rõ con đường, lòng còn phân vân trong pháp hành của mình, dù được Thế tôn gợi ý, nhắc nhở nhưng vẫn còn ngơ ngác, lặng thinh, thiếu hẳn lập trường. Chỉ có một vị đại diện muốn được lắng nghe. Thế tôn liền nói vắn tắt như sau: “Này các Tỳ kheo, những hạng chỉ nói lời hư vọng, không hiển thị sự chân thật, thiếu sự phân biệt, không rõ được hành vi, sự lưu bố và tuần tự thuyết pháp; khi muốn đoạn trừ sự xấu xa trong tâm ý người khác thì chẳng làm được, lúc bị cật vấn thì trở nên đuối lý. Thế tôn gọi hạng này không xứng lập trong hàng ngũ giáo pháp của ta, đó là chúng phi pháp.” Nói xong, Thế tôn bèn lui vào am thất, nghỉ ngơi.

Có bốn hạnh tướng đẹp dành cho các sơ học Bồ tát. Đó là hạnh “Tự Chánh”, hạnh “Chánh Tha”, hạnh “Tùy Vấn” và hạch hỏi các “Sự Duyên” (Phẩm tứ tướng Niết Bàn) …… Có Tỳ kheo bảo, thà ôm đóng lửa mà chết, chứ không dám đứng trước Như Lai mà nói 12 bộ kinh. Chết như vậy thì tâm thể vẹn nguyên, tuyệt không để ma tâm quấy nhiễu, chỉ sinh oán kết, cột thêm dây.

Cha mẹ sinh con là một đại ân khó đáp. Ví như có người dời núi, vén mây, đi trên nước, tay nắm hư không thì vẫn không so được ân tình cao lớn của cha mẹ. Công mẹ cha đã là trời biển. Ví như ai đó từ miền đất lạ đến trao tay mình một món quà thì cũng là lẽ thường. Nhưng từ nơi nào, kiếp nào mà Cha mẹ đến được với nhau để sinh mình ra, mới thật là một kỳ tích khó đoán.

Khi sự già nua xảy đến, con người khó mà tiếp tục thụ hưởng những vị ngọt trần đời. Có người cả đời chỉ chú trọng đến tiền bạc, muốn làm ra thật nhiều tiền, không màn sức khỏe, quên cả tình thân. Có lúc người ta quên cả miếng ăn, giấc ngủ mà cứ suốt ngày chìm đắm trong mọi toan tính, nghĩ suy để tranh thủ làm giàu cho bằng được. Họ ném đời mình vào những cuộc đua tranh giành vị thế và bằng mọi giá đạt được mục tiêu mới thôi. Thế nhưng, đạt được rồi mà lòng vẫn không thấy đủ, muốn hơn nữa và chẳng bao giờ dừng lại. Cho đến ngày kia, chợt nhận ra rằng mình đã già, thân đầy bệnh tật và muốn quay về tìm lại bản thân thì không còn kịp nữa.