Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

27. Kinh Agganna Khởi Thế Nhân Bổn

17/05/202014:15(Xem: 132)
27. Kinh Agganna Khởi Thế Nhân Bổn

TAM TẠNG THÁNH KINH PHẬT GIÁO

TẠNG KINH (NIKÀYA)
Thi Hóa
TRƯỜNG BỘ KINH
(Dìgha Nikàya)
Tập III
Hòa Thượng THÍCH MINH CHÂU
Dịch sang tiếng Việt từ Tam Tạng Pàli
Chuyển thể Thơ: Giới Lạc MAI LẠC HỒNG
NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG PL. 2555 - DL 2010


27. Kinh    AGGANNA

KHỞI THẾ NHÂN BỔN

 

Như vậy, ta nghe :

 

 1.       Một thời nọ, Thế Tôn Thiện Thệ

          An trú tại Xá-Vệ  (1) đại thành

              Sa-Vát-Thi  (1) cũng là danh

       Búp-Ba-Ra-Má  (2) vườn dành thiền tâm   

          Tức Thành Tín viên lâm (2) thanh nhã

          Ở nơi Mi-Ga-Rá-Ma-Tu  (3)

            ( Lộc Mẫu giảng đường ) an tu.

      

       Bấy giờ tại đấy, ôn nhu thiện hiền

          Hai thanh niên Bàn-môn đã tới

          Sống cùng với các vị Tỷ Kheo

              Do ý muốn thành Tỷ Kheo

       Xuất gia Cụ túc, vâng theo giới điều.

 

          Đức Thế Tôn buổi chiều an tịnh

          Vừa xuất định, bước xuống khỏi lầu

              Kinh hành dưới bóng ngôi lầu

       Hai Bàn-môn trẻ từ lâu trở thành

          Hai Tỷ Kheo tịnh thanh an lạc

          Va-Sết-Tha, Pha-Rát-Va-Cha  (4)

              Thấy Phật kinh hành lại qua,

    _______________________________

  (1) : Thành Xá-Vệ ( Sàvatthi ) một trung tâm văn hóa thương mại

       phồn thịnh thời Phật . Nơi đây có Kỳ-Viên Tinh Xá do Trưởng

      giả Cấp-Cô-Độc dâng cúng đến Phật và Chúng Tăng .

  (2) : Pubbàràma – Thành Tín viên lâm .

  (3) : Migàramàtu - Lộc Mẫu giảng đường .

  (4) : Hai thanh niên Bà-la-môn trước đây đến hỏi Phật trong Kinh

         Tevijja ( Kinh Tam Minh ), sau đó xuất gia làm Tỷ Kheo .

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 108

 

       Một vị tên Va-Sết-Tha nói là :

 

    – “ Này Pha-Rát-Va-Cha thân kính !

          Đức Thế Tôn xuất định, kinh hành

              Đây là cơ hội tốt lành

       Ta hãy yết kiến tịnh thanh Phật Đà.

          Rất có thể chúng ta nghe được                                            

          Pháp vi diệu, duyên phước tuyệt vời ”.

              Pha-Rát-Va-Cha thuận lời

       Cả hai cùng đến tại nơi sân vườn

          Bước theo sau Pháp Vương cung kính

          Sau khi đã cùng đính lễ Ngài.

 

 2.          Thế Tôn nói với cả hai

       Vị Va-Sết-Thá được Ngài nêu danh :

 

    – “ Va-Sết-Tha ! Ngươi sinh thế tập  (1)

          Là Bàn-môn (2), giai cấp đứng đầu

              Như người Vệ-Đà tin vào

       Bàn-môn gia tộc không đâu chẳng tường.

          Nay xuất gia tìm đường giải thoát

          Biệt gia đình, từ thác Bàn-môn

              Thế thì những Bà-la-môn

       Họ có chỉ trích, đổ dồn chê không ? ”

 

    – “ Bạch Thế Tôn ! Đúng là các vị

          Bà-la-môn đã chỉ trích nhiều

              Phỉ báng chúng con đủ điều

       Thật là hết sức sự điêu ngoa rồi ! ”

    _______________________________

(1) : Thế tập : được quyền kế tục hưởng tước vị của cha ông (thời

       vua chúa) . Ở đây ám chỉ :  theo Bà-la-môn  Giai cấp là bất di

       bất dịch, cha truyền con nối ; không bao giờ một giai cấp này

      chuyển đổi qua giai cấp kia .

(2) : Bàn-Môn  hay  Phạm-Chí  tức là Bà-La-Môn .           

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 109

 

    – “ Va-Sết-Tha ! Những lời khinh mạn

          Dùng chỉ trích, phỉ báng hai ngươi

              Của Bà-la-môn các người

       Như thế nào ? Hãy trả lời Như Lai ”.

 

    – “ Bạch Thế Tôn ! Xin Ngài thứ lỗi

          Con nhắc lại ngu tối những lời

              Của các Bàn-môn các nơi

       Họ nói : ‘Phạm-chí tuyệt vời tối cao

          Giai cấp khác thuộc vào hạ liệt

          Người da trắng đặc biệt Bàn-môn

              Giai cấp khác da đen dòn

       Bàn-môn thuần chủng đáng tôn trên đời

          Các giai cấp khác thời tạp chủng.

          Chỉ Bàn-môn mới đúng chính tông

              Là con Phạm Thiên viên thông

       Sinh ra từ miệng, giống giòng Phạm Thiên

          Kẻ thừa tự Phạm Thiên tối thắng.

         

          Còn các ngươi thật chẳng thông minh !

              Từ bỏ giai cấp của mình

       Giai cấp tối thượng, tự mình thanh cao,

          Cúi đầu vào giai tầng hạ tiện

          Các Sa-môn đê tiện triền miên

              Sinh từ bàn chân Phạm Thiên

       Giai cấp đen đủi, vô duyên, trọc đầu

          Làm như vậy phải đâu chính đáng ?

          Không hợp lẽ . Chán ngán cho ngươi !’

 

              Bạch Thế Tôn ! Với những lời

       Chỉ trích kịch liệt mọi nơi mọi thời

          Các Bàn-môn hết lời phỉ báng

          Khi họ thấy bóng dáng chúng con ”.

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 110

 

 4.           Va-Sết-Tha ! Các Bàn-môn                  

       Đã quên quá khứ, không còn nhớ ra     

          Khi họ nói họ là tối thắng

          Là giai cấp thượng đẳng tuyệt vời

              Các giai cấp khác trên đời

       Đều là hạ tiện, sinh nơi chân Trời.

          Bà-la-môn là người da trắng

          Giai cấp khác hạ đẳng, da đen

              Là người tạp chủng, giống hèn

       Bàn-môn thuần chủng, chẳng chen lộn gì !

 

          Va-Sết-Tha ! Chẳng chi khó hiểu,

          Chuyện tiêu biểu : Các nữ Bàn-môn

              Cũng có kinh nguyệt tháng tròn

       Có thai, sinh sản và còn nuôi con

          Khi lâm bồn, lúc cho con bú, 

 

          Nhưng Bàn-môn bảo thủ, dựng lên

              Là sinh từ miệng Phạm Thiên

       Giai cấp tối thượng, trắng tuyền thuần nguyên

          Là thừa tự Phạm Thiên minh triết

          Rồi khinh miệt giai cấp khác ngay.

 

 5.           Va-Sết-Tha ! Xã hội này

       Có bốn giai cấp an bài kể ra :

          Sát-Đế-Lỵ, Bàn-môn (1) ưu tú

          Rồi Phệ-Xá và Thủ-Đà-La  (1)

              Nhưng các giai cấp nói qua

    _______________________________

(1) :Theo Bà-La-Môn, xã hội chia ra 4 giai cấp bất di bất dịch : Bà-la-môn (Brahmana - giai cấp đứng đầu giữ phần nghi lễ, tế tự), Sát-Đế-Lỵ ( Khattiyà - giai cấp Vua chúa, quan quyền ),  giai cấp Phệ-Xá (Vessà - Thương gia) . Giai cấp cuối cùng bị áp chế, khinh rẻ nhất là Thủ-Đà-La ( Suddà )  hay Chiên-Đà-La ( Candala ) .          

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 111

 

       Như Sát-Đế-Lỵ vốn là vua quan

          Giòng chiến sĩ hay hàng quý tộc.

          Nhưng có một Sát-Đế-Lỵ nào

              Thích chém giết, bụng gươm đao

       Trộm cướp, tà hạnh không đâu không làm

          Tâm tham lam, lại hay nói láo

          Nói hai lưỡi, ác khẩu, ba hoa

               Sân, si, tà kiến sa đà,

       Tất cả điều ấy đều là xấu xa,

 

          Là bất thiện ; gọi là bất thiện

          Những pháp khiến tội lỗi khởi đi

              Những pháp không nên hành trì

       Và gọi là pháp hành trì không nên.

          Những pháp ấy chông chênh, không hạp

          Không xứng với thánh pháp thẳng ngay.

              Hắc pháp, hắc báo là đây

       Bị những bậc trí quở ngay, chê liền.

 

          Rồi đến phiên giai tầng Phệ-Xá

          Thủ-Đà-La hay cả Bàn-môn

              Dù là giai cấp đáng tôn

       Có người nào đó chuyên môn ác hành

          Thích sát sanh, tà dâm, trộm đạo

          Nói hai lưỡi, ác khẩu, dối lừa

              Tham, sân, tà kiến không chừa

       Thực hành ác pháp sớm trưa, chẳng lành

          Là hắc pháp, sẽ sanh hắc báo

          Người trí hảo quở trách biết bao !

              Dù là thuộc giai cấp nào

       Mà làm như vậy, tội sâu nghiệp dày.

          Những điều không xứng tày Thánh pháp

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 112

 

          Gọi là với Thánh pháp cách xa.

 

 6.           Trái lại, này Va-Sết-Tha !

       Trong các giai cấp kể ra trên này

          Mà có người thẳng ngay, tâm hảo

          Không sát sanh, trộm đạo, dối người

              Không nói ác khẩu nhiều lời

       Không nói hai lưỡi, nói lời ba hoa,

          Không tham, sân, thật là chánh kiến,

          Những pháp ấy là thiện, nên hành

              Được gọi không tội, tốt lành

       Là xứng Thánh pháp, phải nhanh hành trì,      

          Là bạch pháp, đồng thì bạch quả

          Bậc trí giả tán thán nên lời.

              Ở đây, những pháp này thời

       Được thấy ở một số người Bàn-môn,

          Sát-Đế-Lỵ hoặc còn Phệ-xá

          Thủ-đà-la… tâm đã thuần thành

              Thực hành những pháp thiện lành

       Dù là giai cấp đã đành khác nhau.

 

 7.       Va-Sết-Thá ! Mặc dầu hai pháp

          Hắc và bạch phức tạp hai đường

              Bị chỉ trích, được tán dương 

       Đều có lẫn lộn các phương giai tầng,

          Bốn giai cấp vẫn từng có cả.

          Nên Bàn-môn nào đã tuyên truyền :

 

             ‘Chỉ họ sinh miệng Phạm Thiên

       Giai cấp tối thượng ; còn tuyền tiện nhân !

          Bà-la-môn thành phần da trắng

          Giai cấp khác hạ đẳng da đen,

              Họ thuần chủng không lộn chen

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 113

 

       Ngoài họ, tạp chủng giống hèn xấu xa.

          Bà-la-môn mới là chính thống,

          Con thừa tự của đấng Phạm Thiên’.     

      

              Những lời nói chẳng căn nguyên

       Các vị có trí không thiên vị gì

          Không bao giờ thuận vì chấp nhận

          Tại sao vậy ? Tường tận thấy ngay :

              Ai trong bốn giai cấp này

       Xuất gia tu tập làm Thầy Tỷ Kheo

          Tinh tấn, đều đắc A-La-Hán

          Các lậu hoặc viên mãn diệt trừ

              Phạm hạnh thành tựu thuần từ

       Việc cần làm đã an như hoàn thành,

          Cả gánh nặng tử sanh đặt xuống

          Đạt mục đích tối thượng, tịnh thanh

              Hữu kiết sử đã diệt nhanh

       Chánh trí giải thoát ngọn ngành vĩnh an.

          Vị ấy xem là hàng tối thượng

          Trong bốn hướng giai cấp sẵn dành

              Vì xứng với pháp Thánh lành

       Không phải không xứng pháp thanh tịnh này.

          Va-Sết-Tha ! Pháp đây tối thượng

          Nơi kính ngưỡng của các hữu tình

              Đời này, đời sau đinh ninh.

 

 8.   Này Va-Sết-Thá !  Chứng minh điển hình

          Biết tại sao Pháp minh vĩ đại

          Với hữu tình hiện tại, đời sau.

              Va-Sết-Tha ! Hãy nhìn vào

       Vua Ba-Tư-Nặc đứng đầu quốc gia

          Kiều-Tất-La tức Kô-Sa-Lá

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 114

 

          Dù biết rằng hành giả xuất gia

              Đại Sa-môn Gô-Ta-Ma

       Xuất thân giòng họ Thích Ca vương triều

          Lúc bấy giờ trong điều hòa mục

          Giòng Sắc-Da thần phục, thuận tùy

              Đại vương Pa-Sê-Na-Đi  (1)

      (Tức Ba-Tư-Nặc), trị vì Đế kinh. 

        

          Giòng Thích Ca thực tình trọng nể

          Thường đứng dậy, khấu lễ, chắp tay

              Đối xử lễ độ đủ đầy,

       Nhưng Ba-Tư-Nặc vua này kính tôn

          Gô-Ta-Ma (2) Thế Tôn Thiện Thệ

          Thường tôn trọng, đảnh lễ, chắp tay

              Rất lễ độ với Như Lai

       Vì đức vua ấy nghĩ ngay như vầy :

         ‘Có phải Ngài Thích Ca Tôn giả

          Là thiện sanh cao cả tốt lành

              Còn ta không phải thiện sanh

       Ngài có hùng lực, ta đành thua xa

          Tôn-giả Gô-Ta-Ma thanh tịnh

          Rất uy nghi, định tỉnh, từ hòa

              Nhiếp phục mọi người gần xa

       Khuôn mặt đẹp đẽ, màu da sáng ngời,

          Còn ta thời mặt mày thô xấu

          Ngài uy lực tuyệt hảo ai bì

              Còn ta thế lực kém suy,

       Ngài tuyên Giáo Pháp uy nghi vô lường’.

    _______________________________

(1) : Vua Ba-Tư-Nặc – Pasenadi  ,trị vì nước Kosala (Kiều-Tất-La)

(2) : Đức Phật giòng Sakya (Thích Ca ), họ Gotama (Kiều-Đàm

       hay Cồ-Đàm). Đương thời ngoại đạo thường gọi Ngài bằng

       danh xưng Gotama họ Ngài .       

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 115

 

          Vì Đại Vương Pa-Sê-Na-Đí

          Kính trọng Pháp, tôn quý Pháp lành

              Cúng dường, lễ Pháp tịnh thanh

       Nên vua tôn trọng, kính thành Như Lai

          Vua đứng dậy, chấp tay, tán tụng

          Thường đảnh lễ và cúng dường Ta

              Đối xử lễ độ, thiết tha.

       Như vậy, này Va-Sết-Tha ! Điều này

          Là chứng minh rõ bày, cần hiểu

          Pháp tối thượng, vi diệu, cao minh

              Giữa nơi các loài hữu tình

       Trong đời hiện tại, hành trình đời sau.

 

 9.      Va-Sết-Tha ! Ngươi mau nên biết :

          Các ngươi đã sai biệt về sanh

              Sai biệt tánh, sai biệt danh

       Gia hệ sai biệt ; tâm lành xuất gia

          Lìa quyến thuộc, cửa nhà từ bỏ

          Sống tu tập, không có gia đình

              Nếu có ai hỏi về mình :

      ‘Xin hỏi các vị thực tình là ai ?’.

 

          Cần đáp ngay : ‘Chúng tôi Phích-Khú

          Là Sa-môn, an trú tịnh hòa

              Dưới sự lãnh đạo thuần hòa

      ‘Người con giòng họ Thích Ca’, Ngài này.  

 

          Va-Sết-Tha ! Những ai tin tưởng     

          Vào Như Lai, tăng trưởng lòng tin

              Có căn an trú đinh ninh

       Vững chắc, không bị ngoại hình kéo lôi

          Bởi Sa-môn hay nơi Phạm-chí

          Hoặc chư Thiên hay vị Phạm Thiên

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 116

 

              Ma Vương hay các Thần Tiên

       Vững tin như vậy, có quyền nói ra :

         ‘Ta là con Phật Đà chính thống

          Sinh từ miệng, giòng giống Pháp sanh

              Chính ta do Pháp tạo thành

       Con thừa tự của Pháp lành uy nghi’.

          Va-Sết-Tha ! Do vì sao vậy ?

          Vì những chữ theo đấy hiểu rày :

             ‘Pháp thân’ đồng nghĩa ‘Như Lai’

      ‘Phạm thân’, ‘Pháp thể’ không ngoài nghĩa trên

          Hay ‘Phạm thể’ cùng trên nghĩa ấy

         (Và như vậy, Phật – Pháp cũng đồng).

 

10.          Va-Sết-Tha ! Hãy nghe thông :

       Có một thời đoạn theo dòng thời gian

          Một thời hạn trải sang vời vợi

          Rất lâu sau, thế giới chuyển mình

              Biến hoại ; Phần lớn hữu tình

       A-Phát-Sa-Rá  (1) tái sinh cõi này

          Quang Âm Thiên – tại đây nuôi sống

          Bằng hỷ lạc, tự phóng hào quang

              Bay lượn tự tại không gian

       Sống lâu tại đó, vinh quang, an hòa. 

 

11.      Va-Sết-Tha ! Bấy giờ vạn vật

          Thành thế giới toàn chất nước đen

              Mắt như mù bởi màu đen

       Mặt trời, trăng cũng không chen nổi vào

          Không thể nào hiện ra ánh sáng

          Các tinh tú cũng chẳng trên không

              Ngày, đêm, tháng, năm… cũng không

    _______________________________

   (1) : Cõi Trời Àbhassara – Quang Âm Thiên.

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 117

 

       Không có nam nữ, đàn ông, đàn bà

          Loài hữu tình chỉ là loài đó

          Mà không có phân biệt, khác nhau.

 

              Va-Sết-Tha ! Sau rất lâu

       Vị đất khi rã tan vào nước mau

          Giống như bọt nổi trào trên mặt

          Như cháo sữa đang tắt, nguội dần,

              Cũng vậy, đất hiện ra dần

       Đất có màu sắc, có phần vị, hương

          Màu của đất này thường được ví

          Chất đề hồ, thuần túy như tô

              Vị như mật ong, cam lồ 

       Rất là thuần tịnh, ăn vô ngon lành.

 

12.      Va-Sết-Tha ! Hữu tình một kẻ

          Có tính tham, mau lẹ nói ngay :

             ‘Kìa xem , là vật gì đây ?’

       Lấy ngón tay nếm vị đây tức thì

          Vị đất thấm sau khi nếm ấy

          Thấm vào thân, tham ái khởi lên.

              Khi được chứng kiến việc trên

       Nhiều hữu tình khác cũng bèn làm theo

          Dùng ngón tay, họ đều nếm thử

          Vị đất thấm tuần tự từng người

              Tham Ái nổi lên trong người

       Rồi họ thưởng thức, bẻ rời bằng tay

          Từng cục đất họ nhai như vậy

          Họ thích ăn đất ấy liên miên

              Ánh sáng của họ mất liền

       Khi mà tất cả mọi miền cõi đây

          Đều ăn đất, mất ngay ánh sáng

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 118

 

          Cõi tối tăm mù quáng tức thời

              Bấy giờ mặt trăng, mặt trời

       Bắt đầu xuất hiện đồng thời các sao

          Và chòm sao hiện ra thấy rõ

          Có ngày, đêm và có tháng, năm

              Thời tiết thay đổi trong năm

       Thế giới thành lại, thăng trầm chuyển di.

 

13.      Va-Sết-Tha ! Rồi thì chúng ấy

          Những hữu tình ăn mãi đất nhiều

              Thưởng thức hương, vị thích yêu

       Làm món ăn chính sớm chiều khá lâu.

          Va-Sết-Tha ! Dài lâu ăn đất

          Thân của họ cứng chắc, nặng nề

              Sắc đẹp cũng khác mọi bề

       Những người đẹp đẽ liền phê bình là :

 

       “ Sắc đẹp của chúng ta lộng lẫy

          Những người ấy thô kệch, xấu hơn ”

              Do sự kiêu mạn, khinh lờn

       Tự hào sắc đẹp mình hơn nhiều người

          Nên vị đất tức thời biến mất

          Sự thơm ngon của đất không còn

              Họ kêu than : “ Ôi vị ngon ! ”

       Như người khen :“ Ôi vị ngon ! ” hiện thời.

          Theo  văn tự thuộc nơi truyền thuyết

          Của thời xưa, không biết nghĩa gì.

 

14.          Va-Sết-Tha ! Cho đến khi

       Vị đất biến mất, lấy gì để ăn ?

          Các hữu tình băn khoăn tự hỏi.

          Thì một loại nấm đất hiện ra

              Như hình mai con rắn già

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 119

 

       Loại nấm có sắc, vị và có hương

          Màu nấm đất này thường được ví

          Chất đề hồ, thuần túy như tô,

              Vị như mật ong, cam lồ,

       Rất là thuần tịnh, ăn vô ngon lành.

          Nhiều người dành để ăn nấm đất

          Thức ăn chính : nấm đất thời này.

 

              Thời gian khá lâu như vầy 

       Vì ăn nấm đất hằng ngày nhiều hơn

          Nên thân họ cứng hơn, rắn chắc

          Và dung sắc sai biệt, khác nhau.

              Hữu tình sắc đẹp tự hào

       Khinh khi với những người nào xấu hơn

          Do kiêu mạn, khinh lờn như vậy

          Nấm đất ấy biến mất dần dà

              Cỏ và cây leo mọc ra

       Cây leo có sắc, vị và có hương.

 

15.      Va-Sết-Tha ! Đồng, vườn đầy dẫy

          Cây leo ấy, ăn thử ngon lành

              Các hữu tình bắt đầu dành

       Cây leo từ đấy trở thành thức ăn

          Do ăn hoài nên thân cứng chắc

          Và dung sắc sai biệt, khác nhau

              Do sự kiêu mạn, tự hào

       Của người dung sắc thuộc vào kiêu sa

          Nên cỏ và cây leo biến mất.

    

          Các hữu tình thấy mất thức ăn

              Hội họp lại, kêu than rằng :

    “ Ôi thôi ! Cái đó thuộc đằng chúng ta

          Nhưng hại thay ! Chúng ta mất cả

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 120

 

          Cỏ, cây leo đều đã biến đi ! ”

              Giống như loài người đương thì

       Được hỏi đau khổ là vì do đâu ?

          Các người đó bắt đầu họ nói

          Để trả lời câu hỏi đưa ra :

           “ Ôi hại thay cho chúng ta     

       Ôi, cái này thuộc chúng ta hiện thời ”.

          Theo văn tự thuộc nơi truyền thuyết

          Của thời xưa, không biết nghĩa gì.

 

16.          Va-Sết-Tha ! Cho đến khi

       Cây leo và cỏ – đồng thì mất toi

          Lúa xuất hiện các nơi đồng trống

          Không vỏ, cám – trơn bóng, mùi thơm

              Chỗ nào vào buổi chiều hôm

       Họ cắt lúa để ăn cơm buổi chiều

          Sáng hôm sau lúa đều mọc lại

          Lớn thật nhanh và thấy chín hồng

              Cắt vào buổi sáng, ăn xong

       Buổi chiều lại thấy đầy đồng lúa căng

          Không gián đoạn thức ăn là lúa 

          Chúng hữu tình có lúa được no.

 

              Thời gian khá lâu, không lo

       Vì sẵn có lúa dành cho họ rồi

          Thân hình họ suy đồi, cứng chắc

          Và dung sắc sai biệt, khác nhau,

              Nữ tánh, nam tánh bắt đầu

       Xuất hiện thân thể thuộc vào nữ, nam

          Rồi người nam liếc nhìn người nữ

          Quan sát kỹ và thử chuyện trò

              Người nữ kỹ lưỡng, âu lo

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 121

 

       Nhìn phái nam kỹ, rồi do việc này          

          Tình dục đã khởi ngay như thế

          Sự ái luyến thân thể bắt đầu

              Do sự ái luyến với nhau

       Họ làm dâm hạnh, lún sâu ái tình.

 

          Va-Sết-Tha ! Hữu tình nhiều kẻ

          Thấy họ làm những vẻ hạnh dâm

              Nhiều người tức giận căm căm

       Quăng bùn, tro bẩn hoặc quăng phân bò

          Họ thét lên : “ Hỡi đồ ô uế !

          Hãy chết đi, hỡi kẻ súc sinh

              Tại sao một loại hữu tình

       Lại đối xử với hữu tình tệ thay ! ”.

 

          Với cảnh này, ngày nay vẫn có 

          Tại một số quốc độ thực thi :

              Khi cô dâu được rước đi

       Thì nhiều người khác tức thì quăng theo

          Kẻ quăng bùn, quăng bèo, tro bẩn

          Quăng phân bò… nhưng chẳng hiểu gì   

              Văn tự truyền thống thực thi

       Không biết ý nghĩa là gì điều trên.

 

17.      Va-Sết-Tha ! Nói lên chuyện đấy

          Vào thời ấy phi pháp với đời

              Nhưng trong đời sống hiện thời

       Được xem hợp pháp ở nơi vợ chồng.

 

          Những người nào làm xong dâm hạnh

          Vào thời đó phải lánh vội vàng

              Không được phép vào thôn, làng

       Trong một, hai tháng hoàn toàn cách ly.

          Vì hành vi mọi người chỉ trích,

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 122

 

          Họ làm nhà, mục đích dấu che

              Hành động xấu bị thấy, nghe 

       Làm nhà che kín, e dè đám đông.

 

          Có hữu tình vốn không ý chí

          Do biếng nhác nên nghĩ linh tinh :

             ‘Sao ta tự làm mệt mình

       Phải đi lấy lúa mưu sinh mỗi lần

          Lấy buổi sáng để ăn buổi sáng

          Lấy buổi chiều để quãng chiều ăn

              Sao không lấy lúa một lần

       Để dành rồi sẽ dùng ăn sáng chiều

          Rồi từ đó y đều tích trữ

          Khỏi phải tự đi lấy nhiều lần.

 

              Một hữu tình khác, bạn thân

       Đến rủ đi lấy lúa ăn bữa chiều.

          Người ấy nói : ‘Tôi nhiều lúa lắm

          Tôi để dành ăn dặm sáng chiều’.

              Người kia nghe nói bấy nhiêu

       Cũng rất đồng ý với điều trên đây

          Nên người này bắt đầu bắt chước

          Lấy lúa nhiều, ăn được nhiều lần.

              Thế rồi mọi người dần dần

       Cũng noi theo chuyện thức ăn để dành.

          Chúng hữu tình vì tranh nhau lấy

          Tăng số lúa lên mãi mỗi ngày

              Để dùng bốn ngày… tám ngày…

       Bắt đầu tích trữ cho đầy, cho dư.

 

          Va-Sết-Tha ! Nhưng từ lúc đó

          Giống lúa nọ bị cắt để ăn

              Không phát triển tiếp, lụi dần

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 123

 

       Lúa mọc từng bụi, từng phần le hoe

          Cám bắt dầu bọc che từng hạt

          Rồi vỏ lúa bọc hạt lúa này

              Hạt lúa không thể ăn ngay

       Mà phải nấu chín hàng ngày để ăn.

 

18.      Va-Sết-Tha ! Phải cần lao lực

          Các hữu tình hết sức than van

              Hội họp lại để luận bàn :

    “ Các bạn ! Ác pháp rõ ràng hiện ra

          Nhớ trước đây chúng ta nuôi sống

          Bằng hỷ lạc, tự phóng hào quang

              Bay lượn tự tại không gian

       Sống lâu như vậy vinh quang, an hòa.

          Do chúng ta mê tham ăn đất

          Bất thiện pháp có mặt cấp kỳ

              Hào quang tự chiếu mất đi

       Mặt trời, trăng hiện đồng thì các sao

          Tiếp theo sau : tháng, năm, thời tiết

          Theo chu kỳ khác biệt trải qua

              Sau đó nấm đất hiện ra

       Mê đắm hương, vị ; chúng ta ăn nhiều. 

 

          Thân chúng ta thảy đều cứng chắc

          Và dung sắc đẹp xấu khác nhau

              Rồi nấm đất cũng biến mau,

       Cây leo và cỏ bắt đầu mọc lên

          Có màu sắc, có nên hương, vị

          Chúng ta ăn hoan hỷ, ngon lành.

              Do bất thiện pháp phát sanh

       Cây leo biến mất, lúa xanh hiện vào

          Không cám, vỏ, hạt nào cũng nhẵn

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 124

 

          Rất thuần tịnh, có sẵn mùi thơm

              Ăn như hiện nay ăn cơm

       Lấy từng bữa một, chiều hôm, sáng ngày.

     

          Nhưng do tham, lấy đầy chất chứa

          Dùng để ăn nhiều bữa, để dành.

              Do bất thiện pháp phát sanh

       Nay lúa có cám, vỏ quanh hạt ngoài

          Lúa lại không mọc hoài ra nữa

          Ta lại phải từng bữa nấu ăn.

 

              Vậy nay ta phải chia phần

       Đắp đê bờ ruộng để phân mỗi người ”.

          Tính sở hữu con người thực hiện

          Sau câu chuyện chia ruộng, đắp đê.

.       

19.          Va-Sết-Tha ! Lại nói về

       Có hữu tình vốn u mê, biếng lười

          Đánh cắp lúa phần người khác nọ

          Để ăn, không chịu khó đi làm

              Chủ lúa bắt gặp người tham

       Cảnh cáo người chẳng có tàm quý kia :

        “ Này kẻ kia ! Ngươi làm ác pháp

          Giữ của mình, ăn cắp của người

              Không cho mà lấy, hổ ngươi !

       Từ nay đừng có biếng lười, trộm nghe ! ”

 

          Gã vâng lời trở về nhà gã

          Nhưng sau, đã tái phạm nhiều lần

              Đánh cắp của người để ăn

       Người ta bắt gã, đập bằng chân tay

          Trừng phạt ngay thật đau bằng gậy

          Hoặc là lấy gạch đá ném y.

              Va-Sết-Tha ! Như vậy thì

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 125

 

       Trộm cắp xuất hiện do vì tham, sân

          Sự quở trách rồi dần trừng phạt

          Sự nói láo, dối gạt bắt đầu.

      

20.           Va-Sết-Tha ! Thời gian sau

       Nhiều hữu tình ấy họp nhau, khóc ròng 

          Nói với nhau : “ Hãy trông sự việc !

          Các ác pháp liên tiếp khởi ra

              Trong các hình thức như là :

       Trộm cắp, quở trách, rầy la, dối lừa

          Rồi hình phạt được đưa thực hiện

          Chúng ta hãy xúc tiến lập ra

              Đề cử một người trí hòa

       Để phân xử việc xảy ra bất bình

          Người ấy sẽ công minh xét xử

          Sẽ giận dữ khi phải giận sân

              Khiển trách thỏa đáng khi cần

       Hay sẽ tẩn xuất nếu cần đuổi đi.

          Nhưng chúng ta phải chi công xá

          Vị hiền giả phần lúa thích nghi.

 

              Này Va-Sết-Tha ! Rồi thì

       Các hữu tình ấy liền đi đến tìm

          Vị hữu tình uy nghiêm, đẹp nhất

          Có gương mặt dễ mến, vui tươi

              Được sự ái luyến mọi người

       Tất cả đồng nói với người kể trên :

 

        “ Này Hiền giả ! Hãy nên lãnh nhận

          Trách nhiệm là tức giận khi cần

              Khiển trách, tẩn xuất nếu cần

       Hiền giả sẽ nhận lúa phần trả công ”.

 

          Hữu tình này bằng lòng nhận lãnh

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 126

 

          Trách nhiệm do hoàn cảnh đồng cư.

 

21.          Va-Sết-Tha ! Được chọn từ

       Đại chúng công cử, khoan thư việc làm

          Ma-Ha Sam-Ma-Tô  (1) được gọi

          Là danh từ được nói đầu tiên

              Với ý nghĩa từ căn nguyên :

      ‘Vị chủ vườn ruộng’, từ liền có ra.

 

         ‘Khách-Ti-Da’ (2) thứ hai danh tự. 

          Được khởi lên, nghĩa ngữ rõ ràng :

             ‘Làm cho người khác hỷ hoan

       Bởi Pháp’ ; là vị thánh hoàng ‘Ra-Cha’ (3)

 

          Từ ‘Ra-Cha’ là ‘Vua’, được biết

          Là danh tự cá biệt thứ ba.

 

              Sát-Đế-Lỵ – Khách-Ti-Da

       Nguồn gốc giới vức theo mà cổ thư

          Khách-Ti-Da, danh từ truyền thống

          Nguồn gốc ta hiện sống có từ

              Những loài hữu tình đồng cư

       Thời bấy giờ, chẳng loại trừ loài trên.

          Đúng phép tắc, gọi nên là pháp

          Không phải là phi pháp trải qua

              Đúng pháp gọi là Đam-Ma  (4)

       Như vậy tối thượng chính là Pháp đây.

          Va-Sết-Tha ! Như vầy phải thấy

          Pháp tối thượng – hiện tại, đời sau.

 

22.          Một số hữu tình nghĩ sâu :

    “ Hiện nay Ác pháp bắt đầu hiện ra

    _______________________________

  (1) : Mahà Sammato .  (2) : Khattiyà - Vị chủ của ruộng vườn .

  (3) : Ràja - Vị vua .      (4) : Dhamma – Pháp .

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 127

 

          Bất thiện pháp chúng ta đang thấy  

          Đang phá quấy giữa các hữu tình

              Trộm cắp, nói láo phát sinh

       Nên phải khiển trách, dụng hình, đuổi đi.

          Chúng ta phải tức thì xúc tiến

          Loại bỏ ác, bất thiện pháp đây

              Sau khi loại ác pháp ngay

       Gọi Bram-Ma-Ná (1), điều này khởi ra

          Bram-Ma-Na, danh từ tiên khởi

          – Bà-La-Môn – tên gọi từ đây.

 

              Các vị Bà-la-môn này

       Dựng chòi bằng lá ở ngay trong rừng

          Để tu thiền và ngưng làm ác

          Việc đói khát họ chẳng cần lo

              Than đỏ dập tắt, không tro

       Chẳng hề thấy khói trong lò bay lên

          Cối và chày ngã nghiêng, vứt xó

          Buổi sáng chiều của họ không màng

              Họ vào thành thị, xóm làng

       Khất thực để sống, nghiêm trang trở về

          Gió thổi mát, tứ bề an tịnh

          Trong chòi lá thiền định tu hành.

 

              Những hữu tình khác thấy rành

       Những Bàn-môn nọ tịnh thanh trong rừng

          Họ tu thiền và ngưng làm ác

          Tâm an lạc, không vướng bận gì

              Tu thiền định – Cha-Dân-Ti  (2)

       Tức là những vị thường suy tư hoài,

          Cha-Dá-Ka (3) – thứ hai danh tự

    ______________________________

(1) : Bràhmanà – Bà-la-môn .  (2) & (3) :xem chú thích trang kế . 

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 128

 

          Được khởi lên ngôn ngữ thời này.

 

23.          Va-Sết-Tha ! Rồi tại đây

       Hữu tình một số người này chẳng kham

          Với việc làm kinh hành, thiền tọa

          Trong các chòi bằng lá trong rừng

              Họ liền đi xuống những vùng

       Xung quanh thị xã hay xung quanh làng

          Với ý định sẵn sàng làm sách

        ( Để ghi chép rành mạch sử thi )

              Vì họ không thể hành trì

       Tu thiền như thể các vì nói trên.

          Va-Sết-Tha ! Có nên từ lạ

          Là Ách-Cha-Dá-Ká  (4) danh từ

              Và chữ thứ ba suy tư

       Ách-Chây-Ka (5) ở cổ thư Vệ Đà.

 

          Va-Sết-Tha ! Bấy giờ đề cập

          Họ thuộc vào hạ cấp mà thôi.

              Nhưng nay họ đổi khác rồi

       Tự nhận cao thượng tột vời, đứng trên

          Sự khởi lên gốc nguồn sự thực

          Về giới vức xã hội Bàn-môn

              Truyền thống cổ xưa bảo tồn

       Nguồn gốc của họ vẫn còn tiếp ngay

          Giữa những loài hữu tình xưa ấy

          Không ở ngoài loài ấy, điều này

              Làm đúng phép tắc thẳng ngay

       Không phải phi pháp. Như vầy pháp kia

          Là tối thượng, không lìa pháp ấy

    _______________________________

     (2) : Jhàyanti – tu thiền . (3) : Jhàyakà – suy tư . (Trang 127 ).

     (4) : Ajjhàyaka .              (5) :  Ajjhàykà .

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 129

 

          Ở trong đời hiện tại, tương lai.

24.          Va-Sết-Tha ! Thời gian dài                          

       Hữu tình một số người này chủ trương

          Lập nghề nghiệp thông thường sai khác

          Vít-Sú-Tá (1) tổng quát kể qua

              Theo pháp dâm dục, nghĩ ra

       Nghề nghiệp thiết lập, gọi là Vết-Sa  (2)

       ( Hay Vệ-Xá ) tạo ra giai cấp

          Nghề buôn bán hay khắp các nghề.

       

25.          Một số hữu tình, rừng kề

       Dùng cách săn bắn làm nghề nuôi thân

          Hoặc do cần, làm nghề hèn nhỏ

          Va-Sết-Tha ! Gọi đó Sút-Đa  (3)

            ( Là giai cấp Thủ-Đà-La )

       Danh từ truyền thống vốn là cổ xưa.

          Nguồn gốc chúng là vừa ở giữa

          Loài hữu tình, không chứa loại ngoài

              Đúng pháp, phép tắc đúng rày

       Không phải phi pháp, đời này, đời sau.

          Va-Sết-Tha ! Thuộc vào như vậy

          Là tối thượng Pháp ấy tuyệt vời,

              Hiện tại, tương lai ở đời.

 

26.   Này Va-Sết-Thá ! Một thời xảy ra :

      –  Có vị Khách-Ti-Da  (4) nào đó

          Tự trách pháp hiện có của mình

              Xuất gia, từ bỏ gia đình

       Tự nghĩ : “ Tôi sẽ một mình để tu

          Làm Sa-môn cho dù gian khó ”.

    _______________________________

  (1) : Vissuta .   (2) : Vessa (Vệ-Xá hay Phệ-Xá ). 

  (3) : Suddà  (Thủ-đà-la) .   (4) : Khattiya  (Sát-đế-lỵ hay Sát-lỵ) .       

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 130

 

      –  Rồi Bàn-môn nào đó một ai

              Tự trách pháp mình lầm sai

       Xuất gia từ bỏ, làm ngài Sa-môn.

      –  Người Vết-Sa sinh tồn nghề nghiệp,

      –  Người Sút-Đa sống kiếp bị chèn,

              Tự trách pháp của mình hèn,

       Hai hạng người đó cũng bèn xuất gia.

          Làm Sa-môn từ hòa thanh tịnh

          Giữ chánh niệm, giác tỉnh, một mình

              Sa-Ma-Na (1), từ phát sinh

      (Sa-Môn) giai cấp tiến trình xảy ra

          Khởi lên qua bốn giai cấp trước

          Nguồn gốc giữa hữu tình các loài

              Vị ấy không ở ngoài loài

       Đúng theo phép tắc, không ngoài pháp đây.

          Và như vầy, Pháp là cao thượng

          Trong hiện tại, cả hướng đời sau.

 

27.           Va-Sết-Tha ! Còn vị nào

       Là Khách-Ti-Dá, vướng vào tà tâm

          Làm tà hạnh về thân, khẩu, ý

          Sát-Đế-Lỵ tà kiến dẫy đầy

              Do tà kiến, tà nghiệp này

       Làm nhân duyên để sau ngày mạng chung

          Sinh khổ giới, tận cùng đọa xứ

          Vào ác thú, địa ngục khổ đau.

 

              Va-Sết-Tha ! Dù người nào

       Vết-Sa, Phạm-chí hay vào Sút-Đa

          Mà người đó làm tà hạnh ác

          Thân, khẩu, ý, lầm lạc kiến tà

    _______________________________

    (1) : Samana  (Sa-môn) .

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 131

 

              Thì dù giai cấp khác xa

       Tà kiến, tà nghiệp tạo ra cũng cùng

          Sau khi họ mạng chung thân hoại

          Sinh khổ giới tai hại muôn trùng

              Đọa xứ, địa ngục hãi hùng

       Do làm tà hạnh khẩu cùng ý, thân.

 

28.      Va-Sết-Tha ! Do nhân thiện mỹ

          Sát-Đế-Lỵ  tức  Khách-Ti-Da

              Vị này chánh hạnh trải qua

       Về thân, khẩu, ý thật là chánh chân

          Làm chánh hạnh, tự thân chánh kiến

          Và chánh nghiệp thực hiện là nhân

              Sau khi mạng chung hoại thân

       Sinh vào thiện thú, các tầng Thiên cung.

 

          Va-Sết-Tha ! Nói chung các vị

          Như Vết-Sa, Phạm-chí (1), Sút-Đa

              Dù là giai cấp khác xa

       Nhưng làm chánh hạnh khẩu và ý, thân 

          Do chánh kiến, do nhân chánh nghiệp

          Sẽ sinh tiếp Thiên giới, cõi lành. 

 

29.           Va-Sết-Tha ! Còn chúng sanh

       Như Sát-Đế-Lỵ, thực hành cả hai

          Nay chánh hạnh rồi mai tà hạnh

          Chánh & tà hạnh lẫn lộn không chuyên 

              Chánh kiến, tà kiến chẳng kiêng

       Lúc tà lúc chánh không riêng thực hành

          Sau khi đành mạng chung thân hoại

          Lạc & khổ thọ, hưởng mọi khổ & vui.      

    _______________________________

  (1) : Bàn-Môn hay Phạm-Chí tức là Bà-La-Môn (Brahmana) .

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 132

 

              Các giai cấp khác khôn nguôi

       Làm hạnh tà & chánh khiến xui chẳng hòa

          Người Vết-Sa, Sút-Đa, Phạm-Chí

          Trong giai cấp một vị thực hành

              Lúc tà, lúc chánh phát sanh

       Tà, chánh lẫn lộn tạo thành nhân duyên

          Sau khi đã tận duyên thân hoại

          Thọ lãnh mọi lạc & khổ thọ cùng.

       

30.          Va-Sết-Tha ! Còn nói chung

       Sát-Lỵ, Phạm-Chí giai tầng kể ra

          Hay Vết-Sa, Sút-Đa giai thứ

          Mà vị đó chế ngự về thân

              Chế ngự miệng, ý dần dần

       Bảy Giác Chi cố tinh cần trải sang

          Đã diệt trừ hoàn toàn ác pháp

          Ngay hiện tại, an lạc vô phiền.

       

              Va-Sết-Tha ! Vị cần chuyên

       Trong bốn giai cấp hiện tiền xuất gia

          Làm Tỷ Kheo, đắc A-La-Hán

          Các lậu hoặc căn bản diệt rồi

              Việc phải làm đã làm rồi

       Gánh nặng đặt xuống, đạt thời mục tiêu. 

          Hữu kiết sử mọi điều diệt kỹ

          Đạt chánh trí, giải thoát hoàn toàn

              Vị A-La-Hán minh quang

       Gọi là tối thượng trong hàng chúng sinh.

          Bốn giai cấp thực tình khó sánh,

          Là đúng Pháp, chân chánh không sai

              Không phải phi pháp ở đây

       Pháp là tối thượng – đời này, vị lai.

Trường Bộ -(Tập 3) K. 27 : KHỞI THẾ NHÂN BỔN * MLH  - 133

 

32.      Va-Sết-Tha ! Một bài kệ cũ

          Phạm Thiên Sá-Năng-Kú-Ma-Ra

            ( Hay Thường Đồng Hình cũng là )

       Phạm Thiên tuyên thuyết trải qua hằng hà :

 

     “ Chúng sinh tin tưởng, chấp là

        Chỉ giai cấp Khách-Ti-Da tuyệt vời

        Nhưng ai Trí, Đức sáng ngời

        Tối thắng giữa khắp Trời, người – khứ, lai ”. 

 

          Va-Sết-Tha ! Chính bài kệ lạ

          Phạm Thiên Sá-Năng-Kú-Má-Ra

              Được Phạm Thiên khéo hát ca

       Không phải vụng hát. Chính là nói hay

          Chứ không phải kệ này vụng nói

          Đủ ý nghĩa ở mọi nơi, thời

              Được Ta đã chấp nhận rồi

       Và Ta cũng nói như là Thiên ca :

 

     “ Chúng sinh tin tưởng, chấp là

        Chỉ giai cấp Khách-Ti-Da tuyệt vời

        Nhưng ai Trí, Đức sáng ngời

        Tối thắng giữa khắp Trời, người – khứ, lai ”. 

 

          Nghe Thế Tôn biện tài thuyết pháp,

          Va-Sết-Tha, Pha-Rát-Va-Cha

              Một lòng hoan hỷ sâu xa

       Tín thọ lời giảng Phật Đà cao thâm ./-

 

        Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật  ( 3 L )

 

*  *   *

 (  Chấm dứt Kinh 27 :  KHỞI THẾ NHÂN  BỔN 

–  Agganna-sutta  )

_______________________________

  (1) : Phạm Thiên Sanamkumàra .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn