DUYÊN KHỞI TỰ
Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh là một bộ
kinh được lưu truyền sâu rộng ở các nước Phật giáo theo hệ tư tưởng Đại
thừa. Ở Trung Quốc, vào đời Diêu Tân khoảng cuối thế kỷ thứ ba, Ngài Cưu
Ma La Thập, một nhà sư người Ấn dịch từ Phạn văn ra Hán văn với nhan đề
Diệu Pháp Liên Hoa Kinh. sư Quách Hoàng, sư Trúc Pháp Hộ dịch nhan đề
là Chánh Pháp Hoa Kinh. Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt
Nam những nước cùng một khuynh hướng ái mộ tư tưởng Đại thừa đề tôn trọng
bản dịch của ngài Cưu Ma La Thập. Ở Việt Nam khắp tòng lâm, tự viện, am
thất chỗ nào không có kinh Pháp Hoa gần như chỗ đó được như xem như thiếu
Phật. Xem thế đủ biết "diệu lực" của Kinh Pháp Hoa, đức
tin của người Phật tử đối với kinh Pháp Hoa thâm hậu biết chừng nào!
Ở Việt Nam ta có hai bản dịch từ Hán văn ra Việt
văn sớm nhất. Bản dịch của ông Đoàn Trung Còn xuất bản vào năm 1936. Bản
dịch này, ở vào thời đại bấy giờ kinh Pháp Hoa chưa được phổ biến
nhiều. Đến năm 1948 bản dịch của Hòa thượng Thích Trí Tịnh ra đời, do Liên
Hải Phật Học Đường xuất bản, có lẽ do thiên thời, địa lợi, nhơn hòa, vì
mầm chấn hưng Phật giáo được manh nha từ thời điểm ấy cho nên bản dịch của
Hòa thượng Thích Trí Tịnh được phổ biến rông, tái bản nhiều lần và truyền
bá, thọ trì đọc tụng hầu khắp tự viện, tòng lâm cho đến ngày nay.
Vấn đề: Vì sao đồng bào Phật tử ham tụng kinh Pháp
Hoa ? Có sự linh nghiệm, cảm ứng thế nào ? Tôi xin phép miễn bàn về việc
đó.
Riêng tôi xin dâng hết tâm thành lên Đức Phật, mà
khẳng định rằng: "Tụng kinh giả, minh Phật chi lý" nghĩa là: Đọc kinh cốt
để tìm hiểu giáo lý Đức Phật muốn dạy gì cho mình.
Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh, người có
chủng tánh Đại thừa, có được ít nhiều tuệ nhãn, nhìn vào như nhìn hạt ngọc
kim cương. Tùy góc đứng khác nhau mà ngọc kim cương ảnh hiện màu sắc khác
nhau, nhưng màu sắc nào cũng đều rực rỡ. Tùy khả năng tư duy tu của hành
giả mà nhận thức cái "diệu nghĩa" của kinh một khác. Bởi lẽ đó, kinh Diệu
Pháp Liên Hoa xuất hiện ở Trung Quốc cũng như ở Việt Nam đến nay đã ngót
hai ngàn năm mà sức sống càng mạnh và rộng. Các tiền bối trong Phật giáo
đã đầu tư trí tuệ, ra sức phát huy cái "diệu nghĩa", "huyền nghĩa",
"thông nghĩa", "mật nghĩa" của kinh Diệu Pháp Liên Hoa mà hình như chưa
có vị nào có thể cho là mình bằng lòng trọn vẹn. Bởi kinh Pháp Hoa là
kinh: "Duy hữu Phật dữ Phật nãi năng tri chi" (chỉ có Phật với Phật mới
hiểu hết cái diệu lý của kinh). Tuy nhiên, mỗi ngài đều có cái tâm đắc,
cái tuệ nhãn riêng để nhận thức tương đương với sự thâm ngộ và thể nhập
của mình. Mỗi ngài viết ra thành tác phẩm giữ lại làm tài liệu nhằm ghi
lại cái kết quả đó. Còn vấn đề đem lại lợi lạc ít hay nhiều cho tăng tín
đồ Phật giáo, thì còn tùy thuộc nhân duyên, căn cơ và chủng tánh nữa.
Nhìn lịch sử nghiên cứu sớ thích giảng giải kinh
Diệu Pháp Liên Hoa, đã thấy trong quá khứ:
-
Pháp Hoa Văn Cú của Thiên Thai Trí Giả Đại Sư
-
Pháp Hoa Nghĩa Sớ của Sa môn Cát Tạng
-
Pháp Hoa Du Ý của ngài Khuy Cơ
-
Pháp Hoa Huyền Tán của ngài Nguyên Hiểu
-
Pháp Hoa Tông Yếu của ngài Minh Chánh
-
Pháp Hoa Huyền Nghĩa của Cư sĩ Chánh Trí và sinh
tiền:
-
Pháp Hoa Cương Yếu của Hòa thượng Thích Trí Tịnh
Nhìn chung, sự nhận thức và triển khai của các
Ngài, mỗi người mỗi vẻ, vẻ nào cũng có cái hay cái diệu riêng của nó.
Tôi một hậu học là một bần tăng cô lậu, có chút ít
quá trình lạm dụng bút nghiên, lợi dụng cái vốn của những bậc Thầy tôn
kính của tôi: Hòa Thượng Thượng Trí hạ Tịnh, Hòa Thượng Thượng Thiện hạ
Hòa, Hòa Thượng Thượng Thiện hạ Hoa v.v...đã dày công uốn nắn giáo dục tôi
và truyền thọ cho tôi phần gia bảo vô giá mà các ngài đã thừa kế sự nghiệp
Như Lai để lại.
Tâm đắc nguồn tư tưởng liễu nghĩa Thượng thừa trác
tuyệt của Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, theo sở ngộ của mình tôi viết ra những
tinh hoa thâm nghĩa ở sau mỗi phẩm của kinh văn đã được tóm lược và đặt
cho giáo án này cái nhan đề:
PHÁP HOA KINH THÂM NGHĨA ĐỀ CƯƠNG
Gọi là "giáo án" hay "giáo trình" cũng vậy, vì
những kinh luận tôi biên soạn để triển khai, giảng dạy cho những người hậu
học chớ không nhằm phục vụ cho tụng đọc, cho nguyện cầu để được phước. Bởi
vì, theo lời Phật dạy; người được phước phải là người chế ngự những thói
hư tật xấu, những bất thiện nghiệp của thân, khẩu, ý của mình.
Ngoài lý tưởng thiêng liêng đó, tôi hy vọng đền đáp
phần nào công ơn của những bậc thầy tôn kính của tôi, đã lao công khổ trí
đào tạo ra tôi. Tôi xúc động bùi ngùi khi ôn lại lời nhắc nhở, thiết tha
của tổ Qui Sơn:
"Nhược hữu trung lưu chi sĩ, vị năng đốn
siêu, thả ư giáo pháp lưu tâm, ôn tầm bối diệp, tinh sưu nghĩa lý truyền
xướng phu dương, tiếp dẫn hậu lai báo Phật ân đức. Thời quang diệt bất hư
khí, tất tu dĩ thử phò trì, trụ chỉ oai nghi tiện thị tăng trung pháp thí.
Khởi bất kiến ỷ tòng chi cát, thượng tủng thiên tầm, phụ thác thắng nhơn
phương năng quảng ích" ?
Có nghĩa là: Nếu mình chưa phải là bậc thượng lưu,
vượt thẳng bên kia bờ giác thì hãy để tâm nơi giáo pháp, ôn tầm kinh điển,
rút ra nghĩa lý tinh hoa, truyền bá tuyên dương, tiếp dẫn hậu lai, đó là
cách trả ơn cho Phật tổ. Ngày giờ không nên bỏ luống, phải sử dụng nó
trong việc rèn luyện thân tâm. Khi đi cũng như lúc ở, sống đúng oai nghi
để làm kho tàng đựng pháp trong chư tăng, há chẳng thấy dây sắn nương quấn
cội tòng, nhờ có thắng duyên mà lên cao được đó sao ?
Âm vang của Tổ giục giả tôi tinh tấn làm cái việc
tuy nhẹ bỗng mà đòi hỏi một nội lực khá nặng nề nầy.
Viết tại HUỲNH MAI TỊNH THẤT
Mùa Xuân năm Giáp Tý 1984 DL
Pháp sư THÍCH TỪ THÔNG
Kính đề
Top
TIỂU DẪN
Bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa thường
được gọi với cái tên giản lược là kinh Pháp Hoa. Để phân biệt với các kinh
thuộc hệ tư tưởng Tiểu thừa, gọi là Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa
Kinh.
Diệu Pháp Liên Hoa , đề kinh được cấu
tạo theo thể cách Pháp và Dụ. Diệu Pháp ám tỷ cho cái
Tri Kiến Phật nhiệm mầu vốn có của tất cả chúng sinh mà mọi người
thường không hay không biết. Cái Tri Kiến Phật ấy lúc thành
Phật không phải nó mới sanh ra, lúc còn là phàm phu nó tiềm tàng, ẩn mật
mà không hề sút giảm hao bớt tí nào. Trên bình diện Tri Kiến Phật ,
chúng sanh và Phật, không hề có sự hơn kém thấp cao.
Với Phật nhãn, nhìn qua lăng kính Bát nhã Ba la mật
thì "Tâm, Phật và chúng sanh" dù tên gọi có ba, mà thực chất không có phạm
trù đơn vị riêng rẽ.
Cái ví dụ Liên Hoa, đức Phật vận dụng để chỉ
bày một cách kín đáo, về Phật chất, về khả năng thành Phật của mọi người.
Rằng hoa sen nở toàn diện, hoa sen nở 70, 80 phần trăm; hoa sen vừa trổi
lên khỏi nước; hoa sen đang trong nước; cho đến hoa sen còn lủi dưới bùn,
dù mức độ lớn nhỏ khác nhau, thời gian sanh trưởng không đồng mà cái tính
đặc thù của hoa thì y nhau không hề sai khác. Gương, hạt ở ngay trong cánh
nhụy và cánh nhụy bao trùm lấy gương hạt. Mượn đức tánh nầy, đức Phật
"giới thiệu" cho mọi chúng sanh biết, rằng trong cái "nhân phàm phu" của
các vị, còn có cái "quả Phật chất" ở ngay trong các vị, các vị chớ có
khinh mình.
Hoa sen từ bùn nhơ nước đục mà ngoi lên, nhưng
không vì nước đục bùn nhơ mà khiến cho hoa sen phai nhạt sắc hương thanh
thoát của nó. Với đặc tính đó, đức Phật chỉ dạy: "Hỡi tất cả chúng sanh,
các vị hãy vươn lên, tự mình thắp đuốc lên mà đi". Các vị hoàn toàn đủ
tiêu chuẩn thành Phật, dù các vị đang ở trong hoàn cảnh "Ngũ trược ác thế"
của cõi nước đục "Ta bà"....
Phật chỉ là một hoa sen nở trước, nở toàn diện,
hiển bày cánh, nhụy, gương, hạt một cách viên mãn, vậy thôi. Phàm phu,
Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát đều là sen tất cả. Tất cả chúng sanh không
nên tự khinh mình! Trong các vị, ai ai cũng đều sẵn có Tri Kiến
Phật.
Cái "Đại sự nhân duyên" xuất thế của Như Lai nhằm:
-
Giới thiệu Tri Kiến Phật cho chúng sanh
-
Chỉ rõ Tri Kiến Phật của chúng sanh cho
chúng sanh biết
-
Hướng dẫn chúng sanh hiểu kỹ về Tri Kiến Phật
của mình
-
Động viên chúng sanh sống đúng và sống hợp với Tri
Kiến Phật mà mình vố có.
Do vậy, tất cả chúng sanh đều có khả năng thành
Phật, tất cả chúng sanh sẽ thành Phật. Và tư tưởng "thuần viên độc diệu"
của Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, đức Thế Tôn ta với âm giọng hải triều tuyên
bố:
"Tất cả chúng sanh đã thành Phật"
Pháp sư: THÍCH TỪ THÔNG
Khể Thủ
****
Top
PHẨM 1
"TỰA"
Kinh nầy tôi nghe, một lúc nọ đức Phật trụ ở núi
Kỳ xà quật cùng với số chúng tụ họp xung quanh Phật rất đông, gồm đủ các
thành phần:
Tỳ kheo đắc quả A la hớn 12.000 người. Bậc hữu học
và vô học 2.000 người. Tỳ kheo ni 6.000 người. Bồ tát 80.000 người. Trời
Đế Thích và quyến thuộc 20.000 người. Tứ Đại Thiên Vương và quyến thuộc
10.000 người. Trời Tự Tại và Đại Tự Tại cùng quyến thuộc 30.000 người.
Phạm Thiên Vương và quyến thuộc 12.000 người. Tám vị Long Vương và quyến
thuộc; A tu la vương và quyến thuộc; Ca lầu la vương và quyến thuộc nhiều
trăm ngàn người. Có vua A xà thế, con bà Di đề hi cùng quyến thuộc tùy
tùng câu hội...
Đại chúng đều đãnh lễ cúng dường tán thán Phật, rồi
lui ngồi qua một phía.
Bấy giờ đức Thế Tôn vì chư đại Bồ tát nói kinh Đại
Thừa tên là:
Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm
Nói kinh xong, đức Phật ngồi xếp bằng nhập chánh
định Vô Lượng Nghĩa Xứ, thân tâm không lay động.
Chư Thiên vui mừng rải thiên hoa cúng dường Phật,
hàng Nhân Thiên tán thán chấp tay một lòng chiêm ngưỡng đức Như Lai.
Lúc bấy giờ, từ tướng lông trắng chặng giữa đôi mày
Phật, phóng ra ánh hào quang chiếu khắp mười vạn tám ngàn thế giới ở
phương Đông. Trên từ cõi sắc cứu cánh, dưới suốt ngục A tỳ. Chúng sanh
trong sáu đường đều thấy rõ lẫn nhau.
Lại thấy chư Phật ở các quốc độ đang nói pháp và
được nghe pháp của các Phật rõ ràng. Cũng thấy các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni,
Cận sự nam, Cận sự nữ, tu hành đắc đạo. Thấy các Bồ tát thực hành lục độ
trong việc tự lợi lợi tha tinh tấn trên đường Bồ đề. Lại thấy có đức Phật
nhập Niết bàn, có nơi xây dựng tháp tôn thờ xá lợi....
Bồ tát Di lặc và đại chúng đều lấy làm lạ trước
điềm lành này. Thay mặt cho tất cả Bồ tát, Ngài Di Lặc cầu xin Đại Trí Văn
Thù là bậc xuất chúng, giải thích cho đại chúng về những sự kiện trên.
Bồ tát Văn Thù Sư Lợi giải đáp rằng: "Theo chỗ tôi
biết thì Thế Tôn nói pháp lớn, tuông mưa pháp lớn, thổi còi pháp lớn". Bồ
tát Văn Thù nói tiếp: "Tôi từng ở trong vô lượng Phật quá khứ đã thấy điềm
lành này. Chư Phật phóng hào quang như thế, sau liền nói "pháp lớn". Cho
nên tôi biết chắc rằng, hôm nay Phật vì muốn cho chúng sanh được nghe biết
"pháp nhiệm mầu" mà tất cả người đời khó tin cho nên hiện ra điềm lành
ấy....."
Bồ tát Văn Thù kể tiếp: "Cách vô lượng A tăng kỳ
kiếp về trước có đức Phật hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh đủ mười đức hiệu diễn
nói chánh pháp, ban đầu, chặng giữa và rốt sau đều lành, nghĩa lý sâu xa,
trước sau không mâu thuẫn, thuần nhất không tạp. Phật vì người Thanh văn
thừa nói pháp "Tứ Đế" cầu ra khỏi sanh, già, bệnh, chết được cứu cánh Niết
bàn. Vì hạng cầu quả Duyên giác nói pháp "Thập nhị nhân duyên", vì hàng Bồ
tát nói pháp "Lục ba la mật" khiến cho chứng quả Vô thượng Bồ đề, thành
tựu Nhất thiết chủng trí. Kế tiếp có 20.000 đức Phật cùng một hiệu Nhật
Nguyệt Đăng Minh và cùng một họ Phả loa đọa. Pháp của tất cả chư Phật nói
ra ban đầu, chặng giữa và rốt sau đều lành.
Đức Phật rốt sau vốn là một nhà vua, lúc chưa xuất
gia có tám vị vương tử tên là Hữu Ý, ThiệnÝ, Vô Lượng Ý, Bảo Ý, Tăng Ý,
Trừ Nghi Ý, Hướng Ý, và Pháp Ý. Nghe vua cha xuất gia tu hành thành
đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đều bỏ ngôi xuất gia theo.
Thuở đó, đức Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh cũng như
đức Phật Thích Ca hiện nay, nói kinh Đại thừa Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ
Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm. Nói xong liền nhập chánh định Vô Lượng
Nghĩa Xứ, thân tâm không động.
Hàng Chư Thiên hân hoan rải hoa cúng dường. Đại
chúng vui mừng chấp tay nhìn Phật với tất cả lòng kính mộ. Lúc bấy giờ từ
tướng lông trắng, chặng giữa đôi mày Như Lai phóng ra ánh hào quang soi
suốt 18.000 thế giới ở phương Đông, y như điềm lành hiện nay mà đại chúng
cùng đang thấy.
Đức Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh Như Lai từ chánh
định dậy, vì Bồ tát Diệu Quang và tám trăm tử đệ mà nói kinh Đại thừa tên
là Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm, trải 60
tiểu kiếp, chẳng rời chỗ ngồi. Người nghe pháp cũng ngồi một chỗ đến 60
tiểu kiếp thân tâm không động, không mỏi mệt và xem thời gian ấy mau chừng
như một bữa ăn.
Sau 60 tiểu kiếp nói kinh, trước chúng hội, Sa môn,
Bà la môn, Thiên long, Ma Phạm, Nhơn phi nhơn, đức Nhật Nguyệt Đăng Minh
tuyên bố: hôm nay vào nửa đêm, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết Bàn.
Trước khi vào Niết bàn, Phật thọ ký cho Bồ tát Đức Tạng, trước đại
chúng rằng: Đức Tạng Bồ tát nầy sẽ thành Phật hiệu là Tịnh Thân Như Lai đủ
mười đức hiệu, thọ ký xong, đúng như lời tuyên bố đức Phật nhập
Vô Dư Niết Bàn vào lúc nửa đêm.
Sau Phật diệt độ, Bồ tát Diệu Quang thọ trì kinh
Diệu Pháp Liên Hoa trải tám mươi tiểu kiếp, vì người diễn nói và dạy
bảo cho tám vị vương tử ở vững trong đường Vô thượng Chánh đẳng Chánh
giác. Tất cả tám vị lần lượt đều thành Phật và vị Phật chót hiệu là
Nhiên Đăng.
Trong tám trăm đệ tử của Bồ tát Diệu Quang có một
người tên là Cầu Danh. Sỡ dĩ người nầy có cái tên nầy là vì còn
tham ưa danh lợi, tuy có đọc tụng kinh điển nhiều mà không thuộc rành. Dù
vậy, đó cũng là một "căn lành" đã từng "gieo giống Phật" trong vô lượng
ngàn muôn ức kiếp.
Sau khi kể lại câu chuyện trên, Bồ tát Văn Thù kết
luận: Bồ tát Diệu Quang lúc đó đâu phải người nào lạ, chính là ta đây, còn
Cầu Danh Bồ tát lúc đó, nay chính là Di Lặc ngài đấy.
Hôm nay đức Phật Thích Ca phóng quang hiện điềm
giống hệt xưa kia, tôi nghĩ là đức Phật cũng sẽ nói kinh Đại Thừa Diệu
Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm.
THÂM NGHĨA
Học kinh Phật các tiền bối thường hay quan tâm
đoạn mở đầu. Các ngài cho rằng ở phần thông tựa phải có đủ những yếu tố
"Lục Chủng Thành Tựu" thì mới được xem là chánh thống kinh Phật nói. Thí
dụ:
"Kinh Pháp Hoa này, tôi nghe một thời nọ, đức
Phật trụ tại Linh Thứu Sơn, cùng với Tăng Ni đại chúng cả thảy có bao
nhiêu ngàn người".
"Lục Chủng Thành Tựu" hay Lục trùng chứng tín"
tên gọi khác nhau, nhưng tiền bối quan niệm: Kinh Phật nói thì phải hội đủ
những điều như thế.
Thật lý mà suy: muốn thành tựu một việc gì cần
phải hội đủ yếu tố của việc đó. Điều đó là tất nhiên; nhưng nếu là kẻ
gian, họ đem "Lục Chủng Thành Tựu" thay đổi cái "địa danh" na ná, phịa ra
tên "kinh mới" cùng một số đại chúng tương tợ....cho vào phần đầu...cái
quyển kinh sách "dỏm" của họ. Điều đó, nếu người ta muốn làm thì chẳng khó
khăn gì. Vì vậy đọc kinh điển Phật với tôi vấn đề Văn nhi Tư. Tư nhi Tu
mới đem lại cho người Phật tử cái "trí tuệ" đích thực của chính mình.
Trước khi nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Phật vì
các hàng Bồ tát, nói kinh Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ
Niệm. Việc làm nầy của Phật, có dụng ý sâu xa. Có nghĩa là muốn học
hiểu kinh Pháp Hoa, phải "chuẩn bị tư tưởng" qua kinh Vô Lượng Nghĩa.
Nói cách khác, có ý thức trong sự tiếp thu tốt về chân lý "thuần viên độc
diệu" đệ nhất nghĩa của kinh Diệu Pháp Liên Hoa.
Kinh Vô Lượng Nghĩa, nhưng không được
hiểu rằng kinh nầy có nhiều nghĩa. Hiểu thế là sai. Vô Lượng Nghĩa
ở đây phải hiểu là không cắt nghĩa được, cắt nghĩa kiểu nào, ngôn từ khéo
léo đến đâu, nói hoài, nói mãi, nói "vô lượng ngữ ngôn" thậm chí "vô lượng
số kiếp" cũng không diễn đạt thấu đáo được cái chân lý của ý kinh Phật
dạy, ngoại trừ người "thể nhập".
"Như nhơn ẩm thủy lãnh noãn tự tri". Cốc nước
đó, nóng hay lạnh, chỉ có người uống mới biết cái chừng độ của nó.
Người đệ tử Phật, phải hiểu Vô Lượng Nghĩa qua tinh thần
tu học đó.
Sau đây, lời Phật dạy cho Bồ tát Đại Trang
Nghiêm và các Bồ tát phải tu học về giáo lý Vô Lượng Nghĩa của Đại
thừa.
Phật bảo: Này Đại Trang Nghiêm! Bồ tát muốn tu
học pháp môn Vô Lượng Nghĩa thì phải nên quán sát: Hết thảy các
pháp, từ trước tới nay, tánh tướng thường rỗng rang vắng lặng, thanh tịnh
bản nhiên, không sanh, không diệt, không nhơ, không sạch, không thêm,
không bớt, không đến, không đi, không một, không khác, không thường,
không đoạn, không ra, không vào, không lùi, không tiến....Ví như hư không,
không có cái hai. Chỉ vì chúng sanh hoạnh chấp. Chấp lấy cái giả
dối rồi cho là cái nầy, cái kia, là được, là mất...khởi ra tâm niệm không
lành, tạo mọi điều ác nghiệp; do vậy mà loanh quanh trong sáu nẻo chịu mọi
sự khổ đau vô lượng ức kiếp mà không tự biết để tìm lấy lối ra!
Này Đại Trang Nghiêm! Tu học Vô Lượng Nghĩa, Bồ tát phải
quán chiếu tư duy:
Pháp tướng "như vậy", nó sanh "như vậy".
Pháp tướng "như vậy", nó trụ "như vậy".
Pháp tướng "như vậy", nó dị "như vậy".
Pháp tướng "như vậy", nó diệt "như vậy".
Pháp tướng "như vậy", nó sanh ác pháp.
Pháp tướng "như vậy", nó sanh thiện pháp.
Pháp trụ, dị, diệt, cũng sanh thiện pháp và ác pháp "như vậy".
Tóm lại tu học Vô Lượng Nghĩa là tu học
cách quán chiếu Thật Tướng các pháp. Tu học nhận thức về cái tự
tánh "Như Thị" thanh tịnh bản nhiên của hiện tượng vạn pháp cho đến
khi tự mình thể nhập cái chân lý "Thật Tướng Vô Tướng" "Vô Tướng Bất
Tướng" (Thật tướng của vạn pháp là không mà ý niệm không cũng không
lưu giữ).
Bồ tát tu học Đại thừa Vô Lượng Nghĩa,
chuẩn bị cho mình một tư thế sẵn sàng để tiếp thọ tư tưởng "Duy
Nhất Phật Thừa Vô Hữu Dư Thừa Nhược Nhị Nhược Tam" của kinh Diệu Pháp
Liên Hoa (chỉ có một Phật thừa duy nhất, không có thừa nào khác để gọi là
hai hoặc ba).
Với giáo lý vô thượng thậm thâm vi diệu đó, nên
kinh Vô Lượng Nghĩa và kinh Diệu Pháp Liên Hoa là thứ chân lý
"Duy Hữu Phật Dữ Phật Nãi Năng Tri Chi" (Chỉ có Phật với Phật mới hiểu
rõ nguồn giáo lý đó).
Xét cho cùng, thì Như Lai thường trụ trong chánh
định Vô Lượng Nghĩa Xứ, chứ không phải chỉ có cơ hội sau khi nói
kinh Vô Lượng Nghĩa Như Lai mới nhập định Vô Lượng Nghĩa Xứ. Thập
lực, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng pháp, Như Lai lúc nào chẳng có!
Tướng Lông trắng giữa đôi mày Phật là một tướng
trong 32 tướng của Phật. Còn ánh sáng thông thường người ta gọi là "hào
quang" của Phật. Hào quang có phóng hay không phóng là một vấn đề khác cần
phải học và hiểu kỹ về Phật thì người đệ tử Phật mới tránh được bệnh chấp
ảo tưởng hoang đường.
Nội dung kinh Pháp Hoa, về việc phóng ánh sáng
(người đời thường linh thiêng hóa bằng cái từ "hào quang") trước sau đức
Phật sử dụng ba lần khác nhau, để nói lên công dụng khác nhau về giáo lý
mà đức Phật muốn truyền đạt cho Pháp Hoa hải hội từng lúc khác nhau.
Ở phẩm Tựa nầy, đức Phật chỉ phóng ánh sáng lông
trắng chặng giữa đôi mày (chỗ huyệt ấn đường) soi sáng khắp một vạn tám
ngàn thế giới chư Phật ở phương Đông. Đại chúng xem thấy rõ việc làm của
Phật trong sự nghiệp giáo hóa, thuyết pháp độ sanh. Thấy rõ các chúng
Thanh văn tinh tấn tu hành nói pháp tứ đế. Thấy các Bồ tát đang thực thi
lục độ trên đường tự lợi, lợi tha. Thấy rõ, có đức Phật đang chuyển pháp
luân. Có đức Phật đang nhập Niết bàn. Có nơi trà tỳ thâu xá lợi...trên từ
Trời Sắc cứu cánh nhìn thấu suốt địa ngục a tỳ, lục đạo chúng sanh thông
đồng trông thấy lẫn nhau....
Một điểm "hào quang" tức là một chút "trí tuệ"
Phật mà khiến cho mọi người trong đại chúng có khả năng nhìn những sự việc
trong một vạn tám ngàn thế giới...Vừa thấy vừa nghe như cận kề trước mắt.
Sự kiện nầy nhằm dạy cho toàn thể Pháp Hoa Hải Hội về "Trí Tuệ Phật" về
"tri kiến Như Lai". Rằng khi con người đủ khả năng sử dụng "Trí tuệ Phật"
"Tri kiến Như Lai" thì một vạn tám ngàn thế giới cũng chẳng có gì ngăn
sông cách núi.
Phóng hào quang lần hai, đức Phật sử dụng hai
điểm. Một ở tướng bạch hào và một ở tướng vô kiến đảnh. Hai điểm hợp lại,
khiến cho đại chúng trông thấy thế giới chư Phật nhiều như số cát 42 sông
Hằng.
Phóng quang lần ba, ánh sáng phát ra từng lỗ
chân lông Phật, toàn thể Pháp Hoa Hải Hội trông thấy Pháp Giới Nhất
Chân. Cõi nước trong mười phương không còn ranh giới nữa.
Thế cho nên giáo lý: "chư pháp tương tức", "nhất
đa tương dung", "đồng thời cụ túc tương ứng" cũng được hiểu ở nơi sự kiện
"phóng quang" nầy (xin đọc thêm Kinh Duy Ma Cật Trực Chỉ Đề Cương cùng một
biên dịch giả). Để chứng minh sáng tỏ ý nghĩa đó, ta hãy đọc đoạn văn
trùng tụng nầy:
...."Ngã kiến Đăng Minh Phật
Bổn quang thụy như thử
Dĩ thị tri kiến Phật
Dục thuyết Pháp Hoa Kinh
Kim tướng như bổn thoại
Thị chư Phật phương tiện
Kim Phật "phóng quang minh"
Trợ phát thật tướng nghĩa....
Có nghĩa là: xưa kia tôi thấy Phật Đăng Minh,
phóng hào quang giống như hiện giờ. Vì vậy tôi biết hiện nay Phật sắp nói
kinh Pháp Hoa. Điềm hôm nay y hệt điềm xưa. Đó là phương tiện của chư
Phật. Nay Phật phóng hào quang, nhằm hổ trợ cho sự diễn bày "thật tướng".
Vậy, nói đến "hào quang" phải hiểu là "Trí tuệ
Phật". Tùy trường hợp sử dụng trí tuệ ít hay nhiều, toàn diện hay chưa
toàn diện và tầm nhận thức chân lý, nhận thức thế giới rộng hẹp khác nhau.
Sự thông đồng giữa một vạn tám ngàn thế giới của
chư Phật...Và Lục đạo chúng sanh, nền triết lý "một tâm đủ mười pháp giới"
của đạo Phật, được Phật khai thị một cách kín đáo qua sự kiện phóng quang
nầy.
Bồ tát Di Lặc không biết duyên cớ của sự hiện
điềm, thay mặt đại chúng hỏi để tìm hiểu duyên cớ. Bồ tát Đại Trí Văn Thù
thì giải đáp một cách tận tường, khúc chiết. Kinh nêu ra sự kiện nầy, nhằm
dạy cho người đệ tử Phật ghi nhớ và quan tâm vấn đề "nhân quả" và vấn đề
"chủng tử" trong quá trình tu học ở thời đức Nhật Nguyệt Đăng Minh xa xưa.
Đại Trí Văn Thù là Bồ tát Diệu Quang thời đó. Ở thời kỳ Bồ tát Diệu Quang
dạy kinh Diệu Pháp Liên Hoa cho 800 đệ tử vững bước tiến tu trên đường Bồ
đề thì Di Lặc lúc bấy giờ mang biệt hiệu là Bồ tát Cầu Danh, thường biếng
trễ trên đường tu học.
Gieo hạt giống trí tuệ sâu, sẽ thành cái quả
"Đại Trí". Trồng cái nhân biếng trễ kết quả chỉ là Từ Thị Di Lặc vậy thôi.
Giáo lý của kinh Pháp Hoa thuộc về pháp lớn, thứ
pháp chỉ để dạy cho những người có chủng tánh Đại thừa, khác với giáo lý
dạy cho những hàng căn tánh Tiểu thừa. Phật nói kinh Pháp Hoa là tuông mưa
pháp lớn; thổi còi pháp lớn, đánh trống pháp lớn. Thứ giáo pháp mà người
đời khó nghe, khó hiểu và khó tin.
Ở nơi phẩm Tựa của Bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa,
đức Phật đã cho Pháp Hoa Hải Hội biết về cái nguyên tắc chung của ba đời
chư Phật thường làm. Đức Nhật Nguyệt Đăng Minh cách hằng hà sa số kiếp
trước đã làm như vậy, hiện nay đức Phật Thích Ca cũng đang làm như vậy và
Phật tương lai thì cũng thế. Lời nói của chư Phật là lời chân chính, chắc
thật. Lời nói trước sau như một, ban đầu, chặng giữa và rốt sau đều lành,
không hề có dụng ý lừa dối phỉnh gạt người nghe.
Về phương diện thuyết pháp giáo hóa chúng sanh
thì vì hạng căn cơ Thanh Văn Phật nói cho họ về pháp "Tứ diệu đế", hầu
mong ra khỏi sanh tử, chứng đắc Niết bàn; vì hàng Duyên Giác nói cho họ về
pháp "Thập nhị nhân duyên"; vì hàng Bồ tát nói pháp "Lục ba la mật" khuyến
cáo thẳng tiến lên Bồ đề Vô thượng thành tựu Nhất Thiết Trí, Tự nhiên trí,
Vô sư trí của mình. Đó là thông lệ của ba đời chư Phật, trong sự nghiệp
hóa độ chúng sanh.
Vấn đề 20.000 đức Phật cùng hiệu Nhật Nguyệt
Đăng Minh, pháp của đức Phật nói: ban đầu, chặng giữa và rốt sau đều lành.
Phải hiểu vấn đề nầy, rằng: không những 20.000 mà 200.000 hay
200.000.000... đi nữa, pháp của các Phật nói ra cũng đều lành như vậy cả.
Danh hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh vừa là danh hiệu Phật vừa là biểu trưng
"Phật" là hiện thân của chân lý muôn đời trong sáng cũng như sự soi sáng
của vầng nhật nguyệt vằng vặc muôn đời....
Đức Phật cùng hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh thứ 20
ngàn, xuất thân từ gia tộc nhà vua. Tức nhiên là vinh hoa phú quý tột bậc.
Có tám con ngoan, tức nhiên có hoàng hậu hiền. Vì muốn cầu quả Phật, Vô
Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, con đường duy nhất là phải xuất gia, xuất
gia xả đi cái "ta" cái "trẩm" của một đấng quyền uy tối
thượng, sanh sát trong tầm tay ấy và để phủi giũ hết những cái sở hữu "của
ta", mênh mông một trời giang san cẩm tú! Bấy giờ, trước cảnh gió
lộng trời thanh, trong những đêm trăng trong gió mát, nhìn giang san với
tâm hồn thanh thoảng ngâm nga:
"Nhất phái thanh sơn cảnh sắc u
Tiền nhân điền thổ hậu nhân thu
Hậu nhân thu đắc mạc hoan hỉ
Hoàn hữu thu nhơn tại hậu đầu"
(Một dải giang san cảnh đẹp thanh
Cơ đồ người trước kẻ sau giành
Người sau cướp được khoan mừng vội
Chẳng mấy lâu sau có gả tranh.)
Thưởng thức được cái thi tứ đậm đà chân lý đó,
thì ngày thành Phật, sao mai dần dần ló dạng.
Xuất gia hành đạo, thực ra không phải chuyện
ngẫu nhiên, mà mỗi mỗi đều có nguyên nhân của nó. Nguyên nhân có hai thứ:
"viễn nhân" và "cận nhân". Người chỉ có "viễn nhân"
thì xuất gia trước, rồi chế ngự, bồi dưỡng, uốn nắn "thức tâm" sau.
Người có "cận nhân" thì trau dồi chế ngự "thức tâm" trước,
sau đó đủ điều kiện mới xuất gia hành đạo.
Cha xuất gia tu hành, độ các con, đắc thành
chánh quả. Đấy là thể hiện theo nguyên tắc "viễn nhân".
Ngược lại, con và vợ xuất gia tu hành độ vua cha
thành tựu đạo quả. Sự thanh tịnh hóa "thức tâm" trước, là thể hiện
theo nguyên tắc "cận nhân". Như trường hợp Diệu Trang Nghiêm Vương
phẩm thứ 27.
Thuyết giảng kinh Diệu Pháp Liên Hoa thời gian
60 tiểu kiếp, đức Nhật Nguyệt Đăng Minh không rời chỗ ngồi mà Bồ tát Diệu
Quang, 800 tử đệ cùng đại chúng không hề mỏi mệt và với thời gian ấy mà
tưởng chừng như thời gian của một bữa ăn. Điều nầy nói lên sự kết quả to
lớn của người nói và người nghe. Thể nhập "Pháp Hoa Tam Muội", nhận thức
được chân lý "Pháp giới nhất chân", "Chư pháp tương tức, tương dung, tương
ứng" thì ngay điểm thời gian hiện tại có đủ mười đời. "Thập thế cách pháp
dị thành môn" vì thời gian cũng tương tức, tương dung, tương ứng.
(Xin đọc thêm "Thập huyền duyên khởi" có giảng
rõ ở kinh Duy Ma Cật Trực Chỉ Đề Cương cùng một biên soạn giả)
Sanh tử là việc bình thường, từ ngàn xưa, con
người đã chấp nhận sự thật đó. Hễ có sanh tất phải có tử. Chỉ khác nhau ở
điểm chúng sanh thì "sanh tử bì lao" đau đớn, khổ sở triền miên, vì cái
nhân đa dục. Còn Phật "sanh thuận tử an" sống chết là thuận theo chân lý
biến dịch tuần hoàn của vạn pháp, cho nên cái chết của Phật gọi là "nhập
Niết bàn".
Vấn đề thọ ký cũng được báo trước trong ánh hào
quang, để chuẩn bị tư tưởng cho đại chúng trong hội Pháp Hoa khỏi ngạc
nhiên và bở ngỡ sau nầy. Vì Phật sẽ thọ ký dài dài cho nhiều đối
tượng, nói đúng hơn, cho tất cả mọi căn cơ.
Giáo lý kinh Pháp Hoa là thứ chân lý Đại Thừa
liễu nghĩa, Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh đã nói, Bồ tát Diệu Quang thuộc
hàng đệ tử tiếp tục truyền bá kinh Pháp Hoa, dẫn dắt tám vị vương tử tu
hành đều thành Phật.
Người nghe được kinh Pháp Hoa là người trồng sâu
căn lành cho nên sớm muộn gì rồi cũng được thành Phật. Một Bồ tát có biệt
hiệu là Cầu danh, nghe qua là có thể biết đạo hạnh của vị Bồ tát
thế nào rồi. Dù vậy, cũng đã tiếp thu gieo giống Pháp Hoa cho nên hạt sen
Pháp hoa đến thời Phật Thích Ca đã trổ bông bảy tám chục phần trăm mở bày
cánh nhụy.
Văn Thù và Di Lặc trong cương vị Bồ tát, có hơn
kém nhau trong mức độ phần trăm nào đó, chỉ vì khi gieo giống có trước có
sau, có nông sâu, từ khi cùng tu học dưới thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh
xa xưa ấy.
Thuật lại một sự kiện xưa để đoán định hiện
tượng đang xảy ra hiện tại, để kết luận rằng: Phật sắp nói kinh Đại
Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm, như Phật
Nhật Nguyệt Đăng Minh đã nói cách đây vô lượng hằng sa kiếp trước.
Trong sự kiện phóng quang ngầm tuyên cáo với tất
cả chúng sanh hậu thế rằng những việc Phật nói, Phật làm trong kinh Pháp
Hoa để dạy cho chúng sanh là việc của chư Phật quá khứ đã nói, đã dạy, đã
làm. Chẳng những thế, mà chư Phật vị lai cũng nói, cũng dạy và cũng làm
như vậy.
Ánh sáng mặt trời nóng, mặt trăng
mát, dù ở quá khứ, hiện tại hay vị lai thì ai cũng nói như vậy thôi!
Top
*****
PHẨM 2
PHƯƠNG TIỆN
Bấy giờ đức Thế Tôn xuất định bảo Xá Lợi Phất: Trí
tuệ của chư Phật sâu xa vô lượng, hàng Thanh văn, Duyên giác, Bích Chi
Phật không thể biết được. Bởi vì trí tuệ đó là kết quả của quá trình gần
gũi vô số chư Phật, tu hành vô lượng đạo pháp viên mãn, dũng mãnh tinh
tấn. Trí tuệ và sự hiểu biết sâu xa chưa từng có của Phật, giáo hóa theo
thời, tùy cơ nói pháp ý thú khó lường.
Xá Lợi Phất! Sau khi thành Phật Như Lai vận dụng
nói nhiều thí dụ, phân tích các thứ nhân duyên, diễn bày nhiều ngôn giáo,
linh hoạt trong vô số phương tiện dẫn dắt chúng sanh khiến cho xa lìa lòng
chấp. Như Lai là bậc đầy đủ tri kiến và các Ba la mật. Tri kiến của Như
Lai rộng lớn sâu xa. Tứ vô ngại trí, thập trí lực, tứ vô sở úy, thiền
định, giải thoát tam muội sâu thẩm và mênh mông không ngằn mé.
Như Lai tùy thời phân biệt khéo nói pháp, lời lẽ
đẹp, đáp ứng sở thích của nhiều hạng căn cơ.
Nhưng thôi đi! Xá Lợi Phất! Không
cần nói nữa!
Bởi vì pháp ít có và khó hiểu bậc nhất mà Phật có,
pháp đó chỉ có Phật với Phật mới hiểu biết thấu tột "Thật tướng". Rằng:
"Các pháp:Tướng của nó như vậy.
Tánh của nó như vậy.
Thể của nó như vậy.
Lực của nó như vậy.
Tác của nó như vậy.
Nhơn của nó như vậy.
Duyên của nó như vậy.
Quả của nó như vậy.
Báo của nó như vậy.
và từ đầu chí cuối của nó như vậy.
Bấy giờ có một số Thanh văn, Duyên giác, Tỳ kheo,
Tỳ kheo ni, Cận sự nam, Cận sự nữ những người phát tâm tiểu thừa đều có
cùng ý nghĩ rằng: Lạ thật! Cớ chi hôm nay đức Phật tán thán pháp của Phật
chứng đắc cao sâu, khó nghe, khó hiểu....nào là Như Lai phương tiện nói
pháp khéo léo, hàng Thanh văn, Duyên giác không thể hiểu được....!
Tại sao Như Lai nói thế! Từ lâu đức
Phật dạy chúng ta pháp tu giải thoát, chúng ta đã chứng đắc Niết bàn rồi.
Cớ chi hôm nay đức Phật như có ý chê trách những điều tu học và chứng đắc
của hàng Thanh văn, Duyên giác bấy lâu nay!
Ông Xá Lợi Phất cảm thông ý của đại chúng cũng như
nỗi lòng hoang mang của chính mình, bèn thưa hỏi Phật:
Bạch Thế Tôn! Nhân duyên gì hôm nay
Thế Tôn ngợi khen pháp phương tiện nhiệm mầu sâu xa khó hiểu của chư Phật
? Hiện giờ bốn chúng có lòng nghi, xin Như Lai dạy rõ về duyên cớ ấy!
Phật bảo: Xá Lợi Phất! Thôi! Thôi đi! Đừng hỏi
việc đó. Nói việc đó ra thì tất cả người, trời, A tu la ở trong đời đều sẽ
kinh sợ và nghi ngờ, không tốt.
Bạch Thế Tôn! Ông Xá Lợi Phất thưa, xin Thế Tôn
nói cho. Trong hải hội nầy có người lãnh hội được lời dạy của Phật và có
thể đủ sức kính tin.
Đức Phật lại khuyên ngăn: Rằng nếu nói việc đó thì
người, trời, A tu la đều kinh nghi, Tỳ kheo, tăng thượng mạn sẽ sa vào
hầm tội lỗi.
Ông Xá Lợi Phất lại ân cần cầu xin Phật rủ lòng
thương....
Sau ba lần cầu thỉnh thiết tha của ông Xá Lợi Phất,
đức Phật vừa hứ khả, tức thì trong hải hội có các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Cận
sự nam, Cận sự nữ, cả thảy năm ngàn người đứng dậy bái Phật, xin được rút
lui.
Đức Thế Tôn an nhiên, không ngăn cản và bảo ông Xá
Lợi Phất: Rằng trong đại chúng giờ đây không còn những trái đèo hạt lép mà
chỉ còn toàn trái tốt và hạt chắc.
Xá Lợi Phất! Những hạng người tăng thượng mạn như
vậy, lui đi vẫn tốt. Vậy ông lắng ý mà nghe, Như Lai sẽ nói về sự nhiệm
mầu khó nghe, khó hiểu. Và Như Lai cũng nói cho ông biết lý do của sự có
mặt của Như Lai trong cõi đời nầy.
Này! Xá Lợi Phất! Pháp mầu sâu thẩm của chư Phật,
đúng thời mới đem ra nói. Như hoa Linh thoại đến thời tiết mới trổ một
lần.
Xá Lợi Phất! Chư Phật thuyết pháp phải đúng thời,
tùy đối tượng, hợp căn cơ cho mỗi người, mỗi lúc khác nhau. Vì vậy, pháp
của chư Phật nói khó nghe, khó hiểu, vì ý thú rất nhiệm mầu, Chư Như Lai
vận dụng vô số phương tiện, giảng nhiều cách, dẫn nhiều tỉ dụ, thay đổi
ngôn từ, lời lẽ khéo léo, đáp ứng cho mọi hạng người. Vì vậy mà pháp Phật
nói không thể suy lường phân biệt hời hợt thông thường mà có thể hiểu
được. Chỉ có Phật và Phật mới thấu hiểu hết ý của nhau.
Xá Lợi Phất ơi! Ông làm sao hiểu
được cái lý do cực kỳ quan trọng mà các đức Phật xuất hiện ở đời!
Nầy, Xá Lợi Phất! Chư Như Lai xuất hiện ở đời
nhằm:
-
Mở bài và giới thiệu "Tri kiến Phật" của
chúng sanh
-
Vận dụng ngôn từ, tỷ dụ khéo léo để "chỉ" Tri kiến
Phậtcủa chúng sanh cho chúng sanh biết.
-
Hướng dẫn cho chúng sanh "hiểu kỹ" về Tri kiến
Phật của mình.
-
Khuyến cáo, khích lệ cho chúng sanh sống bằng Tri
kiến Phật mà mình vốn có.
Đó là lý do cực kỳ quan trọng mà chư Phật Như Lai
xuất hiện ở cõi đời. Mục đích của chư Phật ra đời chỉ vì một việc: Đem
Tri kiến Phật chỉ dạy cho chúng sanh tỏ ngộ đấy mà thôi!
Chư Phật Như Lai nói pháp cho chúng sanh chỉ vì dạy
cho họ một "Phật thừa" chớ không có hai thừa, ba thừa nào khác. Pháp của
chư Phật trong mười phương cũng đều như vậy. Chư Phật trong quá khứ, chư
Phật hiện tại cũng như chư Phật vị lai vận dụng vô số phương tiện, triển
khai nhiều cách, ngôn từ khéo léo, tỷ dụ dồi dào, nhưng tất cả nhằm dạy
cho chúng sanh "một Phật thừa" khiến cho những chúng sanh tu hành đều đạt
thành "Nhất thiết chủng trí".
Xá Lợi Phất! Chư Phật giáo hóa Bồ tát vì muốn đem
Tri kiến Phật "chỉ" cho chúng sanh, muốn cho
chúng sanh tỏ ngộ, hiểu kỹ về Tri kiến Phật và thể nhập,
sống trong Tri kiến Phật của chính mình. Tất cả cõi nước
trong mười phương không có hai thừa làm gì lại có đến ba! Tại vì chúng
sanh sống trong đời đầy năm trược ác mà chư Phật dùng sức phương tiện ở
một Phật thừa tạm nói có ba.
Xá Lợi Phất! Các ông nên một lòng
tin hiểu, thọ trì lời dạy của Phật. Lời của chư Phật không hề có hư vọng.
Rằng không có thừa nào khác, mà chỉ có một "Phật thừa" thôi!
Bấy giờ đức Thế Tôn tuyên lại nghĩa trên bằng một bài
kệ:
...Xá Lợi Phất! Nên biết
Ta vốn lập thệ nguyện
Muốn tất cả chúng sanh
Bằng như ta không khác
Như ta xưa đã nguyện
Nay đã viên mãn rồi
Độ tất cả chúng sanh
Đều khiến vào Phật đạo
... Xá Lợi Phất! Nên nhớ
Ta vì bày phương tiện
Nói các đạo diệt khổ
Chỉ cho họ Niết bàn
Ta dù nói Niết bàn
Mà không thật diệt độ
Các pháp từ xưa nay
Tướng nó thường vắng lặng
Phật tử hành đạo rồi
Sau đó được thành Phật
...Nếu có hạng chúng sanh
Nghe pháp Phật tu hành
Những người như thế đó
Đều đã thành Phật đạo
...Các Phật diệt độ rồi
Người cúng dường xá lợi
Nhóm đất làm tháp Phật
Những hạng người như thế
Đều đã thành Phật đạo
....Các đồng tử vui chơi
Nhóm cát thành miếu Phật
Những trẻ con như thế
Đều đã thành Phật đạo
Nếu có người mến Phật
Chạm trỗ các hình tướng
Nắn vẽ hình tượng Phật
Những người như thế đó
Đều đã thành Phật đạo
...Có người trước tháp miếu
Dùng hoa, hương, phan lọng
Thành kính mà cúng dường
Ca ngâm khen ngợi Phật
Nhẫn đến tiếng thì thầm
Đều đã thành Phật đạo
...Hoặc người tâm tán loạn
Vào trong tháp miếu Phật
Một xưng nam mô Phật
Đều đã thành Phật đạo
...Với chư Phật quá khứ
Tại thế hoặc diệt độ
Nghe tin chư Phật ấy
Đều đã thành Phật đạo
...Nếu có người nghe pháp
Không ai chẳng thành Phật
Các Phật vốn thệ nguyện
Tu hành thành Phật đạo
...Phật là thầy trong đời
Thường phương tiện tùy nghi
Diệt bỏ tâm nghi hối
Tự biết sẽ thành Phật.
THÂM NGHĨA
Vận dụng "phương tiện" nhằm đạt đến chỗ "cứu
cánh"...Cũng như khi người ta sử dụng "sách lược" nhằm đạt đến "mục đích
lý tưởng"...Vận dụng "phương tiện" để đạt đến cứu cánh là chủ trương
phương cách giáo hóa, uốn nắn thực hiện theo con đường "vương đạo"; sử
dụng "sách lược" để đạt đến mục đích là do tính thủ đoạn cai trị, theo con
đường "bá đạo" nói theo ngôn từ của các nhà chánh khách, thời xưa.
"Phương tiện" trong việc giáo hóa, có nghĩa là
"Nói vậy mà chưa phải vậy". Bảo rằng: "Học vậy đi! Hiểu vậy đi! Làm vậy
đi! Lợi ích lắm đó! Tốt lắm đó! "Nhưng cái lợi ích và sự tốt đó, chưa
phải là cái "lợi ích" cứu cánh và muốn đạt đến cái "tốt" cứu cánh, cần
phải học, phải hiểu, phải làm nhiều hơn nữa. Bấy giờ sự học, hiểu và việc
làm đó mới đến nơi đến chốn, mới đến chỗ cứu cánh trọn vẹn...
Vì sao hơn 40 năm thuyết pháp, Phật chỉ dùng
"phương tiện" giáo hóa chúng sanh ?
Tại vì, Phật xuất hiện ra đời với mục đích cao
đẹp "tuyệt trần" mà trong khoảng thời gian đó, Phật chưa thể nói rõ ra
được.
Tại vì chúng sanh đang sống trong cuộc đời đầy
năm trược ác, cấu chướng nặng nề, ba nghiệp không lành, sáu căn chưa trong
sạch, nếu dạy pháp tu hành "thành Phật" chúng sanh ngần ngại khó khăn.
Tại vì, nói chúng sanh có khả năng thành Phật,
chúng sanh không dám tin nhận ở khả năng mình.
Thế cho nên Như Lai phải vận dụng "phương tiện"
mà dẫn dụ, uốn nắn, bồi dưỡng trí tuệ cho chúng sanh một cách dần dần,
ngay từ thời thuyết pháp đầu tiên ở Lộc giả uyển, thành Ba la nại....
-
Lẽ ra như Lai phải nói thẳng với chúng sanh rằng: Sự
xuất thế của Như Lai và trí tuệ của Như Lai có, không phải là sự ngẫu
nhiên do sự đưa đẩy trôi xuôi theo dòng nghiệp lực...
-
Lẽ ra như Lai phải nói thẳng với chúng sanh về hoài
bảo duy nhất và mục đích tối thượng của Như Lai ngay lúc bắt đầu cuộc
hành trình thuyết giáo độ sanh, nhưng Như Lai chưa nói rõ ra được điều
đó.
-
Lẽ ra như Lai phải nói thẳng với hàng Thanh Văn,
Duyên Giác, rằng pháp mà như Lai dạy cho họ chỉ là pháp "Tiểu thừa" và
Niết bàn họ chứng đắc chưa phải là thật diệt độ, nhưng hơn 40 năm qua,
Như Lai chưa nói điều đó.
-
Lẽ ra "mười hai bộ kinh", Như Lai phải bình đẳng dạy
cho tất cả chúng sanh, nhưng vì căn tánh không đồng, đối với hạng chủng
tánh Nhị thừa Như Lai dạy cho họ chỉ có chín kinh.
-
Lẽ ra từ lâu, Như Lai phải nói thẳng với chúng sanh
rằng: Tất cả chúng sanh đều sẵn có Tri kiến Phật, nhưng Như Lai
đã bí mật dấu hẵn điều nầy vì căn cơ của chúng sanh còn thấp kém chưa đủ
trí tuệ để tiếp thu.
-
Lẽ ra, trước đây Như Lai phải nói thẳng với chúng
sanh rằng: tu hành là "thành Phật", không có quả Nhị thừa, Tam thừa nào
khác, nhưng từ lâu nay, Như Lai nói có. Vì đó là phương tiện của Như
Lai.
-
Lẽ ra Như Lai phải nói thẳng với chúng sanh rằng: Tất
cả chúng sanh là Phật, nhưng cho đến bây giờ, trước giờ phút nhập Niết
bàn, Như Lai mới mở kho tàng bí mật, để giao trọn gia tài pháp bảo vô
giá của Như Lai cho tất cả chúng sanh.
Trong quá trình thuyết giáo độ sanh, với một lập
trường kiên định và linh hoạt tuyệt vời, Như Lai vận dụng "Tứ tất đàn" một
cách vô cùng phong phú. Nhờ vậy, mọi căn cơ đều được thấm nhuần mưa pháp.
Người học Phật không được lảng quên tiêu chuẩn:
1. Thế giới tất đàn
2. Vị nhân tất đàn
3. Đối trị tất đàn, và
4. Đệ nhất nghĩa tất đàn.
Để hiểu một cách quyết định và tin sâu về
"Tri kiến Phật", về "Phật tánh" của mình, người học kinh Pháp
Hoa còn phải am tường về nguồn giáo lý "Lục tức Phật":
1. Lý tức Phật
2. Danh tự tức Phật
3. Quán hành tức Phật
4. Tương tợ tức Phật
5. Phần chứng tức Phật
6. Cứu cánh tức Phật
Dựa trên nền giáo lý "Lục tức" mỗi người có thể
tự nhận xét và đánh giá địa vị "đã thành Phật" của mình.
*****
Top
PHẨM 3
THÍ
DỤ
Lúc bấy giờ Ông Xá lợi Phất hớn hở vui mừng, đứng
dậy cung kính chấp tay chiêm ngưỡng dung nhan Phật và bạch rằng: "Hôm nay
con được nghe những điều Phật dạy, lòng con hân hoan chưa từng có. Bao
nhiêu nghi ngờ của con đã hết. Trước kia con thường nghĩ ngợi và tự hỏi:
Phật cũng ở trong Pháp tánh như mình, cớ sao Phật được là Phật, còn mình
thì lại không ? Cớ sao Như Lai lại đem pháp "Tiểu thừa" mà dạy cho ? Cớ
sao các Bồ tát được thọ ký thành Phật, còn mình chẳng được dự vào việc đó
? Con tự cảm thương mình! Chẳng lẽ mình mất hết vô lượng Tri kiến Phật,
mất hết khả năng thành Phật hay sao" ? Nay nghe Phật dạy, con mới hiểu
rằng, lỗi tại chúng con, vì mê mờ thiển cận, vừa được nghe pháp phương
tiện là đã vội ham, tư duy tu tập để cầu chứng đắc. Nay con đã hiểu rõ,
rằng giáo lý Tiểu thừa là "pháp phương tiện" tùy nghi dẫn dụ của Như Lai.
Dù "chứng đắc Niết bàn" nhưng chưa hoàn toàn diệt độ. Giờ con rất sung
sướng tự biết mình là con thật của Phật. Từ kim khẩu Phật sanh ra, từ pháp
hóa của Phật sanh ra, con được dự phần trong "Phật tánh và Pháp tánh" vô
thượng.
Ông Xá lợi Phất thưa tiếp: "Lúc mới nghe Phật "thọ
ký" con sẽ thành Phật, con nghi ngờ tự hỏi có phải ma giả Phật để não loạn
lòng con. Nhưng sau nhờ những tỷ dụ của Phật, con mới hết nghi và tin quả
quyết rằng con sẽ thành Phật".
Đức Phật lại bảo: Xá lợi Phất! Ta xưa đã từng giáo
hóa ông, từng dẫn dắt ông trong thời gian dài ở hai muôn ức Phật. Ta hướng
dẫn ông đi trên con đường thành Phật, nhưng ông lại quên mà tưởng là diệt
độ trong khi chưa đến đích. Nay ta muốn cho ông nhớ lại chí nguyện thành
Phật xưa kia mà vì hàng Thanh Văn nói kinh Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa
Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm nầy. Như Lai cũng nói trước cho ông
biết, trong vị lai vô số kiếp, ông cúng dường vô số Phật, phụng trì chánh
pháp làm đủ đạo Bồ tát rồi ông sẽ thành Phật hiệu Hoa Quang Như Lai
đủ mười đức hiệu, nước tên Ly Cấu, kiếp tên Đại Bảo Trang Nghiêm. Số Bồ
tát được ông giáo hóa nhiều vô lượng.
Xá lợi Phất! Đức Hoa Quang Như Lai sau đó "thọ ký"
cho Bồ tát Kiên Mãn sẽ thành Phật hiệu là Hoa Túc An Hành Như Lai
đủ mười đức hiệu và cõi nước cũng trang nghiêm như vâỵ.
Đại chúng thấy Phật "thọ ký" ông Xá lợi Phất được
thành Phật, vui mừng hớn hở, mỗi người cởi thượng y của mình dâng lên cúng
Phật.
Xá lợi Phất thưa: Bạch Thế Tôn! "Trước kia Phật
thường dạy: "Giáo pháp của Như Lai có công năng xa lìa sanh, già, bệnh,
chết và được cứu cánh Niết bàn". Các hàng Thanh Văn đã nghe và hành theo,
ai cũng tưởng là mình được Niết bàn rồi. Nay Phật lại đưa ra giáo pháp
chưa ai từng nghe: Rằng "Niết bàn ấy chưa phải rốt ráo tịch diệt, mà rốt
ráo phải thành Phật". Con e sợ hàng Thanh Văn còn chỗ nghi ngờ. Cúi xin
Thế Tôn, vì bốn chúng giải thích rõ ý thú của lời Phật".
Phật bảo: Trước kia Như Lai há chẳng nói rằng, tất
cả giáo pháp của Phật dạy đều là phương tiện đưa đến Vô Thượng Chánh Đẳng
Chánh Giác đó sao ? Nhưng thôi, để cho người trí hiểu được Như Lai có cái
thí dụ nầy:
Trong một xứ nọ, có ông Trưởng giả giàu to của cải
vô lượng, nhưng tuổi đã già suy. Nhà của ông rộng lớn chứa rất nhiều
người, trong số có các con của ông, nhưng phải cái nguy là ngôi nhà mục
nát, cột kèo ngả đổ, vách phên xiêu sập, rắn rít rất nhiều, thêm nỗi lửa
cháy bốn bề mà lối ra thì chỉ có một cửa.
Ông Trưởng giả đứng ngoài lo sợ cho
các con, nghĩ bụng rằng: Ta có thể xông vào cứu chúng, nhưng nhớ đến cửa
nhỏ hẹp, sợ các con dùng dằng không đem ra được hết. Trong lúc nguy hại
trước mắt các con của ông cứ đùa giỡn vui chơi, không biết sợ sệt gì hết
và cũng không có ý muốn ra, vì không biết nhà cháy là gì, lửa là gì!
Ông Trưởng giả bèn lập kế, ông hô to: "Các con!
Cha có những đồ chơi đẹp lắm đây. Xe dê, xe hưu, xe trâu trắng, xe nào
cũng đẹp đẽ trang sức lộng lẫy, các con mau ra tự chọn lấy xe theo ý
thích".
Các con ganh đua xô đẩy lẫn nhau kéo nhau chạy ra
khỏi nhà cháy. ông Trưởng giả rất mừng khi thấy các con được an ổn. Ở nơi
ngã tư đường không còn nguy hại.
Bấy giờ các con xúm lại đòi đồ chơi,
với ước muốn riêng, xe dê, xe hưu theo ý thích, nhưng ông Trưởng giả
chỉ ban cho các con đồng một thứ xe lớn tốt đẹp vô cùng, đầy đủ tiện nghi
trang hoàng lộng lẫy. Vì sao, ông Trưởng giả không cho ba thứ xe lớn nhỏ,
tốt đẹp khác nhau mà lại cho đồng một thứ xe tuyệt đẹp. Vì ông Trưởng giả
quá giàu, kho tàng đầy ngập, của cải vô lượng!
Đến đây, đức Phật hỏi ông Xá lợi Phất: "Ông Trưởng
giả trước hứa cho ba thứ xe, nay lại cho có một thứ, mà là thứ lớn, đẹp
nhất. Vậy ông Trưởng giả có lỗi nói dối không" ?
Ông Xá lợi Phất đáp: "Dạ không. Giả như cho chiếc
xe nhỏ và xấu nhất, ông Trưởng giả cũng không có lỗi nói dối, huống gì cho
chiếc xe lớn và đẹp nhất. Vì sao ? Vì việc hứa cho xe chỉ là một sách
lược, một phương tiện, nhằm cứu các con ra khỏi nhà lửa đang ngùn ngụt
cháy".
Phật khen: Đúng vậy, Xá lợi Phất! Như Lai là cha
cả của tất cả thế gian. Tuy đã ra khỏi thế gian nhưng vẫn vì sự lợi ích
của thế gian mà trở vào nhà lửa tam giới cũ mục nguy hiểm nầy để độ chúng
sanh ra khỏi nạn lửa sanh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não, tham lam,
hung bạo, si mê, tắm mình trong biển độc hại khổ đau. Sống trong cảnh khổ
nhà cháy như thế mà chúng sanh vẫn cứ vui chơi hỉ hả, chẳng hay mình bị
lửa đốt, không sợ, không nhàm, không có ý cầu ra khỏi.
Trong việc cứu độ chúng sanh, Như Lai đã từng suy
nghĩ: Đem trí tuệ thần thông, giảng nói các tri kiến, trí lực, vô sở
úy....của Như Lai không thể được. Vì chúng sanh đang dong duỗi, nô đùa
trong rừng vô minh tam độc, bị thiêu đốt trong nhà lửa sanh, già, bệnh,
chết, khổ não, ưu bi thì làm gì nghe hiểu mà tiếp thu. Do vậy, Như Lai
phải dùng phương tiện, quyền lập pháp tu: Một là Thanh Văn thừa (xe dê).
Hai là Duyên Giác thừa (xe hưu). Ba là Bồ tát thừa (xe trâu trắng). Đó là
Như Lai vận dụng phương tiện đáp ứng căn cơ của mỗi hạng chúng sanh.
Ông Trưởng giả cho đều các con mỗi đứa một cỗ xe to
đẹp, khi chúng ra khỏi nhà lửa. Như Lai cũng vậy, khi chúng sanh ra khỏi
sự khổ não, ưu bi, sanh, già bệnh, chết, bất luận là Thanh Văn, Duyên Giác
hay Bồ tát, Như Lai bèn cho cái vui tuyệt đỉnh là: Thiền định, trí tuệ và
Tri kiến Phật.....là những cỗ xe đưa đến Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.
Cũng như ông Trưởng giả kia, đức Phật không phạm tội nói dối.
Xá lợi Phất! Vì nhân duyên đó, các Như Lai dùng
sức phương tiện: chỉ có một Phật thừa, phân biệt nói thành ba.
THÂM NGHĨA
Cho đến lúc sắp
nhập Niết bàn, Như Lai mới nói thật hoài bão của mình. Thì ra trong quá
trình thuyết giáo độ sanh đăng đẳng hơn 40 năm, Như Lai sử dụng vô số
"phương tiện".
Hiểu được chủ ý của Phật, ông Xá lợi Phất trút
bỏ gánh nghi ngờ, ân hận, trách phận, thương thân, ông tự xác định lỗi do
mình "hấp tấp" vừa nghe pháp "phương tiện" vội ham.......mong cầu chứng
đắc Niết bàn. Giờ nghe Phật dạy, con biết rõ quả chứng của Tiểu thừa dù
được Niết bàn, nhưng chưa phải là thật diệt độ. Thật diệt độ, phải là
người đi cỗ xe Vô thượng Chánh Biến Tri Giác. Và đến đây ông tự xác định
ông có điều kiện, đủ khả năng đi trên cỗ xe lớn đó. Ông tự nhận một cách
quả quyết rằng mình là Phật tử (Tùng Phật khẩu sanh, tùng pháp hóa sanh,
đắc Phật pháp phần cố danh Phật tử).
Với nguồn giáo lý tiểu thừa, đức Phật dạy cho họ
có chín bộ kinh. "Phương quảng", "thọ ký" và "vô vấn tự thuyết" đối với
người Tiểu thừa Phật chưa đề cập đến. Vì vậy với hàng Thanh văn được "thọ
ký" thành Phật là một sự bất ngờ sửng sốt, quá sức tin hiểu của mình.
Nhưng giờ thì ông Xá lợi Phất đã hiểu chân lý đó.
Trong nguồn giáo lý Phật dạy cho Tiểu thừa vẫn
có mầm mống Đại thừa. Vả lại, trong những thời của hai muôn đức Phật xa
xưa, Xá lợi Phất và Phật đã từng gieo trồng hạt giống Đại thừa: "Thế thế
thường hành Bồ tát đạo". Nếu không vậy, làm sao có sự hội ngộ ngày nay.
Đức Phật nói: "Nay tôi muốn ông nhớ lại chí
nguyện thành Phật xưa kia và vì hàng Thanh văn mà nói kinh:
"Đại thừa Diệu pháp Liên hoa Giáo Bồ tát Pháp
Phật Sở Hộ Niệm" nầy.
Ông Xá lợi Phất là người được Phật "thọ ký"
trước hết trong số những đối tượng được "thọ ký" ở kinh Diệu Pháp Liên
Hoa.
Nguồn tư tưởng của kinh Pháp Hoa và vấn đề
thọ ký thành Phật được xem là chân lý phổ biến. Vì là chân lý cho nên
đó là việc của ba đời chư Phật đã làm, đang làm và sẽ làm. Được Phật "Thọ
ký thành Phật" là một việc. Điều kiện thành Phật lại là việc phải đặc biệt
quan tâm.
Tâm trạng nghi ngờ của hàng Thanh văn không có
gì đáng trách. Pháp Tứ đế, Phật dạy, họ đã tu hành, Niết bàn tịch diệt
giáo lý Phật nói ra, họ đã chứng. Nay thì Phật nói Niết bàn của Thanh văn,
La Hán quả chưa phải là đích đến cuối cùng.
Ở phẩm nầy, kinh dùng một thí dụ để giải thích
tại sao chỉ có một "Phật thừa" mà trước kia Phật lại dạy có ba (Thanh văn,
Duyên giác, Bồ tát).
Trong thí dụ hỏa trạch (nhà bị cháy). Ông Trưởng
giả chỉ Phật. Những đứa con chỉ chúng sanh. Lửa cháy, mục nát, rắn
rít....chỉ cảnh thống khổ: sanh, lão, bệnh, tử, ưu bi, khổ não của chúng
sanh trong "tam giới". Ba xe, dụ ba thừa, hay ba bậc tu hành là Thanh văn,
tiểu quả, ví xe dê. Duyên giác trung thừa, ví xe hưu. Bồ tát hay Phật
thừa, ví xe trâu trắng lớn.
Xe nhỏ, ví hạng người chỉ có khả năng tự độ,
không giúp ích được cho người khác. Xe lớn, ám chỉ tánh tích cực của hạng
người ngoài phần tự độ còn xem trọng việc độ tha.
Sở dĩ từ lâu Phật nói tam thừa vì chúng sanh ham
mê cuộc sống "dục vọng" cuộc sống "vật chật" và những niệm tưởng "trừu
tượng hoang đường" của ba cảnh giới (Dục, Sắc và Vô sắc giới). Phật không
thể đem chân lý Liễu nghĩa Đại thừa ra mà dạy. Giả sử có đem ra dạy chúng
sanh cũng không hiểu, cũng chẳng tiếp thu. Do vậy, Phật phải dùng "phương
tiện" dạy pháp tu tập lần lần (tiệm tu, tiệm ngộ, tiệm chứng) tùy khả năng
của từng hạng người để ai cũng được có phần an ổn thanh thoát. Khi căn cơ,
trình độ nhận thức của chúng sanh có khả năng tiếp thu, bấy giờ mới đem
thứ giáo pháp "đệ nhất nghĩa" ra mà dạy.
Những người con của ông Trưởng giả ra khỏi nhà
cháy, ám chỉ chúng sanh nhờ sự dẫn dụ của giáo lý tam thừa mà ra khỏi ba
giới: Dục, Sắc và Vô sắc được an ổn, thanh thoát gọi là Niết bàn.
Ông Trưởng giả cho các con một thứ xe lớn nhất
và đẹp nhất khi các con ra khỏi ngôi nhà lửa. Cũng như đức Phật cho hàng
Thanh văn, Duyên giác giáo pháp Đại thừa liễu nghĩa là thứ giáo pháp hoàn
bị tột mức trên con đường chuyển hóa tâm linh, từ phàm đến thánh, từ chúng
sanh đến địa vị Phật.
Ngôi nhà rộng lớn mà chỉ có một cửa ra, ám tỷ ba
cõi (cảnh giới) thênh thang không ranh giới, nhưng muốn ra khỏi chỉ có một
con đường, con đường "bát chánh" và một cửa, cửa "tam giải thoát môn".
Cửa tuy mở nhưng khó ra, tại vì không có người
muốn ra: chỉ vì chúng sanh mãi mê dục lạc trong ba cõi, mà không nhận biết
sự nguy hiểm của sanh, lão, bệnh, tử, khổ não, ưu bi.....
Ông Trưởng giả chỉ "ứng thân Phật" xuất thế cứu
độ chúng sanh, vì lợi lạc mọi căn cơ mà vận dụng phương tiện thuyết giáo
có tam thừa, nhưng mục đích tối hậu nhằm hướng dẫn mọi chúng sanh thể nhập
"Phật thừa tự tánh" vốn có.
Cũng như ông Trưởng giả hứa cho các con ba xe,
rốt cuộc lại cho có một. Đức Phật hơn 40 năm thuyết Tam thừa, giờ đây,
Phật nói chỉ có một Phật thừa chứ không có thừa nào khác.
Đứng trên lập trường "đệ nhất nghĩa" thì chỉ có
một Phật thừa, chứ không có "ba thừa".
Khi đề cập "tam thừa", "ngũ thừa", phải hiểu đó
là phương tiện của Như Lai.
Top
*****
PHẨM 4
TÍN
GIẢI
Ông Tu-bồ-đề, Ca Chiên Diên, Đại Ca Diếp, Mục Kiền
Liên thấy Phật thọ ký cho Xá lợi Phất sẽ được thành Phật vui mừng hớn hở
và phát khởi lòng tin kiên cố, rằng rồi đây mình sẽ được thành Phật. Ở
trước Phật, các ông cùng nói lên lời tự trách rằng chúng con từ lâu đã tự
cho rằng mình đã được Niết bàn và tự thấy đã thỏa mãn với pháp thiền:
Không, Vô Tướng, Vô Tác của Tiểu thừa, không có ý chí tiến lên cầu quả
Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
Để chứng minh sự "tin hiểu" của mình, các đại đệ tử
này xin nói một thí dụ:
Có một người, lúc nhỏ bé đã bỏ nhà bỏ cha đi hoang,
sau mấy mươi năm rày đây mai đó phiêu bạt, lại thêm nghèo khổ rách rưới
lang thang, phải đi xin mà độ nhật. Tình cờ chàng ta trở về đến xứ sở mà
không hay biết.
Thời gian ấy cha của chàng tìm con khắp nơi mà
không gặp. Ông là Trưởng giả một nhà giàu lớn, châu báu đầy kho, tài sản
vô lượng, tôi trai tớ gái đầy nhà. Ông chẳng những là một nhà giàu trong
nước mà còn là người giao dịch thương mại lớn, của cải vô số ở khắp nhiều
nước khác.
Không nói với ai về việc cha con ly biệt, ông
thường suy nghĩ: Ta nay giàu có thế này mà con không có, một mai chết đi
thì sự nghiệp nầy giao phó cho ai, chắc phải mất hết. Ước gì ta gặp được
con giao phó gia tài cho nó thì lúc chết được an lòng.
Một hôm đứa con lạc loài tình cờ đến trước nhà cha
mà không biết. Đứng ngoài cổng ngó vào, thấy Trưởng giả sang trọng uy
nghiêm, đang ngồi trên ghế cao, xung quanh có đông người hầu hạ, trong nhà
thì ngọc ngà châu báu không biết bao nhiêu. Chàng ta đâm hốt hoảng thầm
nghĩ là mình lạc đến chỗ vua chúa. Nghĩ vậy, chàng sợ bị bắt, lén bỏ đi
tìm một xóm nghèo hợp với tình cảnh chàng để kiếm việc làm lấy tiền độ
nhật.
Nhưng Trưởng giả đã thấy và nhận biết chàng cùng tử
ấy là con mình. Ông liền sai hai gia nhân theo bắt chàng lại.
Bị bắt chàng ta sợ quá, van xin mà không được tha,
chàng ngã xuống đất chết ngất.
Ông Trưởng giả thấy vậy ra lệnh: Thôi ta không cần
con người ấy nữa đâu, hãy lấy nước lạnh rưới lên mặt cho nó tỉnh rồi cho
đi, đừng nói gì với nó nữa.
Biết con mình quen sống với cảnh nghèo hèn, ty tiện
nay nếu đột nhiên nhận nó là con mình và mình lại giàu sang tột bậc, chắc
chắn nó không tin mà còn đem lòng sợ sệt. Chi bằng thả nó đi rồi lập kế mà
dẫn dụ nó.
Ông Trưởng giả mật sai hai người giả dạng bần khổ,
tìm đến anh chàng cùng tử, rủ đi làm thuê với công việc hốt phân. Khi nghe
biết được trả công gấp đôi, chàng cùng tử nhận lời và cả ba vào làm việc
hốt phân, ở nhà sau vườn ông Trưởng giả.
Thấy con tiều tụy phân đất bẩn thỉu khắp mình,
Trưởng giả thương xót quá, ông thay bỏ áo quần tốt đẹp sang trọng, mặc đồ
thô rách lấm nhơ để lân la với ba người hốt phân. Một hôm ông Trưởng giả
bảo chàng cùng tử: Anh này, nên tiếp tục làm việc ở đây đừng đi đâu nữa.
Ta sẽ thêm tiền công cho. Nhà ta giàu có của cải vô số muốn cần dùng gì
tùy ý ta sẽ thuận cho hết. Từ nay về sau cứ xem như con đẻ của ta và hãy
gọi ta là cha nhé! Nói xong ông Trưởng giả gọi chàng cùng tử bằng con.
Chàng ta rất mừng, nhưng chàng vẫn tự đặt mình là kẻ hạ tiện làm thuê.
Ít lâu sau, ông Trưởng giả có bệnh cho kêu anh
chàng đến, giao cho anh việc quản lý gia tài và cho anh được quyền xuất
nhập bất cấm trong nhà. Anh làm tròn bổn phận, nhưng không bao giờ dám
tiêu xài quá số tiền sinh nhật của anh. Ở thì cũng ở nhà sau, chỗ cũ không
dám tự tại lui tới nhà trên.
Thời gian lâu sau, Trưởng giả biết mình sắp lìa
trần, và đứa con nay đã thông minh có chí lớn. ông bèn hội hết thân tộc,
trước mặt vua quan ông chỉ chàng cùng tử mà tuyên bố: Anh này là con ruột
của tôi. Bấy lâu xa cách, vì nó bỏ nhà ra đi từ lúc bé. Nay cha con chúng
tôi được trùng phùng, tôi giao cho nó tất cả gia tài của tôi mà trước đây
nó đã quản lý và biết rõ.
Người con nghe nói mừng quá, cho là việc chưa từng
có và tự nghĩ: "Ta vốn không có lòng mong cầu, nay kho tàng châu báu này
tự nhiên mà đến".
Nói câu chuyện "thí du" xong, ông Tu Bồ Đề, Ca
Chiên Diên...bạch Phật:
Ông Trưởng giả ví như đức Như Lai, còn chúng con
thì như chàng cùng tử thất lạc bỏ cha bỏ nhà...Như Lai là cha, chúng con
là con Phật mà không biết.
Chúng con vì ba món khổ mà trong cảnh sanh, già,
bệnh, chết, khổ não, sầu lo, chịu các sự mê lầm, ngu dốt cho nên ưa thích
giáo pháp Tiểu thừa làm cái việc hốt phân tầm thường mà tự cho là thỏa mãn
với cái giá trả công: Niết bàn.
Như Lai không "bắt", không cưỡng bức chúng con đi
theo con đường: Tất cả đều có phần hưởng thọ kho tàng tri kiến Như Lai
mà tha cho chúng con theo ý chí thấp hèn, rồi phương tiện thuận
theo chúng con mà lần lần dạy bảo.
Chúng con là con của Phật mà không biết. Vì không
biết nên không dám mong hưởng thọ cái sự nghiệp, cái gia tài vĩ đại của
cha là Phật mà chỉ cam phận với số tiền làm thuê Nhị thừa. Ấy tại vì chúng
con không dám nhận mình là con Phật nên Phật cũng không thể tự nhận là cha
(không thể dạy pháp Đại thừa).
Nay thì kho tàng pháp bảo vô giá của
pháp vương lại tự nhiên mà đến, không mong cầu mà được!
THÂM NGHĨA
Tín
là đức tin, phát khởi lòng tin.
Giải là hiểu rõ, là tiếp thu được lời
Phật ý kinh.
Nội dung phẩm Tín - Giải có hai ý chánh:
-
Trước Phật, ông Tu bồ Đề, ông Đại ca Diếp....xin
được nói lên nỗi vui mừng và lòng hối hận của mình trong những thời gian
trước, đối với giáo lý Đại thừa.
-
Xin được nói một thí dụ trình lên Phật về sứ tiếp
thu và "tin hiểu" vững chắc của mình.
Nhận thức được thế nào là phương tiện, thế nào
là cứu cánh qua lời dạy của Phật, ông Tu bồ Đề và Đại ca Diếp rất vui
mừng. Trước Phật các ngài nói lên sự ăn năn tự trách, rằng từ lâu nay chỉ
biết ham học pháp Tiểu thừa, trước hiện tượng vạn pháp thường quán niệm
Không, Vô Tướng, Vô Tác. Với giáo lý xây dựng cõi Phật thanh tịnh, hóa
độ chúng sanh, hòa quang đồng sự của Bồ tát hạnh, không có lòng ưa thích.
Nay nghe được hàng Thanh văn sẽ được thành Phật, lòng vui mừng vô hạn.
Chẳng khác nào vô lượng trân bảo không cầu mà được.
Đến đây, sự chuyển biến nội tâm và ý chí hướng
thiện của Nhị thừa, không còn là ý niệm cá biệt. Ông Tu bồ Đề thay lời đại
chúng xin được nói lên cái thí dụ Cùng Tử để trình lên Phật về sự
Tín Giải của Nhị thừa, nói lên quá trình tiếp thu tin hiểu của hàng
Thanh văn đã thâm hậu kiên cố.
Cùng Tử là đứa con bần cùng cơ cực. Bần
cùng cơ cực vì bỏ cha, bỏ nhà đi hoang, cho nên cùng tử cũng có nghĩa là
"đứa con hoang".
Bỏ cha, bỏ nhà đi hoang có nghĩa là trước đây
cha con cùng ở chung một chỗ một nhà. Chỗ đó là Viên Giác Diệu Tâm
Thanh Tịnh Như Lai. Tất cả chúng sanh và Phật đều cùng một nguyên
quán. Nói khác đi, nghĩa là cùng một bản thể chân tâm thanh tịnh sáng suốt
tròn đầy mầu nhiệm. Nhưng từ khi bất giác, sống trái với chân tánh, bấy
giờ tam tế(1), lục thô(2) diễn biến theo một tiến
trình liên tục nghiệp thức. Khi cảm thọ sắc thân "nghiệp hệ" thì lục trần
trở thành đối tượng có sức hấp dẫn cuốn lôi. Từ đó, bỏ nhà Viên Giác, xa
đấng cha lành thành đứa con hoang, làm chàng "cùng tử"! một chút trí tuệ
không có, đành chịu xoay vần lưu lạc.
Cha lúc nào cũng nhớ con, tìm con với ước mong
tha thiết là giao hết cho con cái gia tài vô giá của mình, trước ngày nhắm
mắt. Phật ra đời vì chúng sanh, tất cả cho chúng sanh, không lúc nào xao
lãng nguyện vọng truyền trao trọn vẹn cho chúng sanh cái Tri Kiến Phật
mà chúng sanh vốn có, trước khi nhập Niết bàn.
Cha bỏ xứ tìm con, chỉ cái việc Phật xuất thế,
hạ trần vì chúng sanh mà vào đời ngũ trược.
Khi cha con gặp nhau thì quá cách biệt. Cha thì
giàu có tột bậc, con thì nghèo khổ rách rưới lang thang. Cha thì biết rõ
con mà con thì tự thấy mình quá hèn, quá thấp, không dám ngó thì còn nói
chi tới việc nhìn cha. Phật xuất thế tìm đến chúng sanh nhưng Phật thì
Chánh Biến Tri Giác Vô Thượng, còn chúng sanh thì vô minh dày đặc, nghiệp
chướng nặng nề, một chút chánh kiến không có, thì ai mà dám bảo mình là
con Phật (Phật tử). Ai dám nghĩ rằng mình có quyền thừa hưởng kho tàng
pháp bảo của Như Lai ?
Đó là lý do, phát xuất từ ý nghĩ không chánh lý
nhưng vì đó mà chúng sanh thường nảy sanh ý nghĩ tự khinh.
Cha biết con mình quen đời sống ăn xin bần tiện,
không sao chuyển hóa tư tưởng nhanh chóng được, ông dùng kế mật, sai hai
người tiều tụy không oai đức tìm rủ con ông vào nhà, mướn làm cái việc ti
tiện là hốt phân. Người con thì rất bằng lòng nhận lấy việc làm nầy.
Cũng vậy, Phật biết chúng sanh thường sống trong
vô minh, phiền não, nghèo nàn trí tuệ, không thể dạy thẳng cho chân lý
Nhất Thừa. Không thể nói rằng tất cả chúng sanh là Phật sẽ thành, cho
nên phải phương tiện nói có hai thừa sai hai người không uy đức làm môi
giới dẫn dụ chúng sanh cùng tử lần lần vào nhà Tri Kiến Phật, nhưng
chàng cùng tử thì rất bằng lòng làm cái việc hốt phân ti tiện để đổi lấy
giá tiền công nhật rất ít của chính cha mình.
Muốn gần con để lần hồi dạy bảo dẫn dụ, cha đổi
quần áo sang trọng, mặc áo bả trỉn dơ, ví cho Phật ứng thân hạ liệt để gần
gũi chúng sanh trong đời ngũ trược.
Gặp được con, cha khuyến khích làm việc, ví như
Phật nhắc nhở tinh tấn tu hành. Hứa ban thưởng xứng đáng, muốn gì được
nấy, ví như Phật hứa cho Niết bàn của Tiểu thừa để cho chúng sanh quen
dần, lần hồi sử dụng châu báu trí tuệ trong cái gia tài đồ sộ Tri kiến
Phật.
Cha có bệnh gọi con giao gia tài quản lý, như
Phật đem Tri kiến Phật dạy bảo tu tập. Nhưng con không dám dùng,
cũng như không có ý muốn dùng, đó là lòng hoài nghi của tất cả chúng sanh,
đối với khả năng thành Phật của mình.
Đến giờ sắp chết cha hội thân tộc tuyên bố chàng
cùng tử là con ruột và trao cho tất cả sản nghiệp, bấy lâu nay tập cho
chàng thu xuất nay đã thông thuộc, ví như khi sắp nhập Niết bàn trong một
hội Pháp Hoa Phật thọ ký: Tất cả chúng sanh sẽ thành Phật. Kho tàng
pháp bảo vô giá mà bấy lâu nay dạy dỗ, tập cho sử dụng, nay trao trọn cho
tất cả chúng sanh, con Phật.
Con vui mừng, nghĩ thầm: kho tàng trân bảo vô
giá nầy, ta không cầu mà có, tự nhiên mà được! Chân lý thì không phải vậy.
Tri Kiến Phật, Như Lai Viên Giác Diệu Tâm là cái tất cả chúng sanh
vốn có.
(1) Tam tế: 1. Vô minh
nghiệp tướng
2. Năng kiến tướng
3. Cảnh giới tướng
(2) Lục thô: 1. Trí
tướng
2. Tương tục tướng
3. Chấp thủ tướng
4. Kế danh tự tướng
5. Khởi nghiệp tướng
6. Nghiệp hệ khổ tướng
Top
*****
PHẨM 5
DƯỢC THẢO DỤ
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo ông Ca Diếp và các đại đệ
tử: Tốt lắm, Ca Diếp! Ông khéo nói được công đức chân thật của Như Lai.
Đúng như lời các ông, Như Lai còn có vô lượng vô số công đức khác, dù các
ông có nói suốt ức kiếp đi nữa cũng không hết được.
Ca Diếp, nên biết! Như Lai là vua của các pháp,
nói ra lời gì đều không sai không dối. Đối với tất cả pháp, Phật dùng sức
trí tuệ và phương tiện mà diễn nói. Pháp Phật nói phát xuất từ "Nhất thiết
chủng trí". Như Lai biết chỗ quy thú của tất cả pháp; rõ biết tâm hành của
chúng sinh và thường đem trí tuệ mà chỉ bày cho.
Ca Diếp! Ví như trong cõi tam thiên đại thiên đất
đai sông núi sanh ra cây cối lùm rừng và các thứ cỏ thuốc, chủng loại, tên
gọi, màu sắc đều khác. Một vầng mây đen, bủa giăng trùm khắp và mưa xuống
khắp nơi nhuần thắm. Cây cối, lùm rừng, các thứ cỏ thuốc, cây lớn, cây
vừa, cây nhỏ, thứ nên thuốc, thứ không nên thuốc, tùy hạng thượng, trung,
hạ mà hấp thụ nước khác nhau. Một vầng mây tuôn mưa, tùy giống loại mà
sanh trưởng, đơm bông kết trái. Dù một cõi đất sanh, một trận mưa thắm mà
cây cỏ đều sai khác.
Ca Diếp, nên biết! Như Lai hiện ra đời ví như vầng
mây lớn hiện ra ấy. Giữa trời, A tu la....trong ba ngàn thế giới, Phật
đường hoàng tuyên bố:
"Ta là đấng Như Lai, Ứng cúng, Chánh biến tri, Minh
hành túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu,
Thiên nhơn sư, Phật, Thế tôn. Người chưa được độ thì làm cho được độ.
Người chưa tỏ ngộ thì làm cho ngộ. Người chưa an thì làm cho an. Người
chưa có Niết bàn thì làm cho chứng. Đời nầy và đời sau Phật đều biết đúng
như thật. Ta là bậc Nhất thiết trí, bậc Nhất thiết kiến, là bậc trí đạo,
bậc khai đạo, bậc thuyết đạo. Hàng trời, người, A tu la đều nên đến để
nghe và học pháp".
Bấy giờ có vô số chúng sanh đến với Phật để nghe
pháp. Như Lai xét căn tánh chúng sanh thông minh hay ám độn, tinh tấn hay
giải đãi, tùy cơ, vừa sức mà nói pháp, khiến cho các chủng loại đều được
sự lợi lành. Hiện đời được an ổn, lần lần tiến lên đường đạo, đời sau được
sanh vào quốc độ thánh thiện an vui.
Như Lai thuyết pháp chỉ có một tướng, một vị, nghĩa
là tướng giải thoát, tướng viễn ly, tướng Niết bàn tịch diệt, quy về tướng
không, rốt ráo đến bậc "Nhất thiết chủng trí", vì Như Lai biết
chủng tánh, thể tướng của chúng sanh nhớ gì, nghĩ gì, tu gì, nhớ thế nào,
nghĩ thế nào, tu thế nào, Như Lai đều thấy biết đúng như thật, còn cây cối
lùm rừng cỏ thuốc không thể biết tánh, thượng, hạ của nó.
Phật biết như vậy, rồi xem xét tâm ưa muốn của từng
đối tượng mà dắt dẫn, cho nên không dạy liền cho chúng sanh về "Nhất thiết
chủng trí".
Ca Diếp! Sự nhận thức của các ông hi hữu. Các ông
đã biết rõ Như Lai tùy cơ nghi nói pháp khó tin khó hiểu, nay mà các ông
đã tin tốt và tiếp nhận tốt.
Bấy giờ đức Thế Tôn tuyên lại nghĩa trên bằng một bài
kệ:
Ca Diếp! Ông nên biết
Ta dùng các nhân duyên
Và nói nhiều thí dụ
Để chỉ bày đạo Phật
Đó là phương tiện của ta
Các Đức Phật cũng thế
Nay ta vì các ông
Nói việc chân thật nầy
Quả chứng của Thanh văn
Chưa phải thật diệt độ
Đạo sở hành của các ông
Phải là Bồ tát đạo
Học tu tiến lên dần
Tất cả sẽ thành Phật
THÂM NGHĨA
Dược thảo dụ là lấy
các loại cây cối và thảo mộc có tánh chất nên thuốc, ví cho ba hạng người
có căn tánh bậc thượng, bậc trung và bậc hạ. Đó là Thanh Văn, Duyên giác
và Bồ tát. Ngoài ra, còn loại cây lùm rừng, những thứ "không nên thuốc" gì
hết, cũng được đề cập chung với dược thảo nầy, để nói sự có mặt, sự hưởng
thụ nước của một trận mưa bình đẳng của một số giống loại cỏ cây, nhưng là
cỏ cây vô dụng. Đó là thứ cỏ cây sanh trưởng thuộc vùng đất "bạc địa phàm
phu"
Phật thuyết pháp bình đẳng. Thật lý mà nói chỉ
có một Phật thừa. Trong những kinh điển thường được xem là Tiểu thừa vẫn
có cái mầm Đại thừa, có tư tưởng tối thượng thừa trong đó. Tùy trí tuệ
nhận thức của từng căn tánh, từng đối tượng mà thấy có hoặc không. Giống
như, cùng nhìn một bầu trời cảnh vật ngày xuân, thấy quang cảnh đẹp hồng
hay ảm đạm âm u là tùy cặp kính hồng hay đen mà mình mang trên mắt.
Để chứng minh cụ thể, ta cùng đọc một đoạn kinh
A hàm thuộc hệ tư tưởng Tiểu thừa.
"Nầy các Tỳ kheo! Tự mình thắp đuốc lên mà đi,
thắp lên cây đuốc trí tuệ của mình, đừng ỷ lại nương theo ai khác. Tự mình
quy y với mình, quy y với tự tánh mình, đừng hướng ngoại, quy y với ai
khác".
Thế mà hàng Thanh Văn, Duyên Giác từ lâu, đối
với Đại thừa Diệu pháp không hiểu biết chút nào, tự xem như mình không
được dự phần. Rõ ràng, do sự hấp thụ của từng loại cây cối, chủng loại cỏ
thuốc mà giá trị trưởng dưỡng khác nhau, còn nước mưa từ một vầng mây tuôn
xuống thì chỉ có một tánh đượm nhuần. Tất cả giáo pháp của Như Lai chỉ có
một tướng là tướng Giác ngộ và Giải thoát.
Học giáo lý phẩm dược thảo dụ,
người chủng tánh Đại thừa cảm nhận sâu sắc nỗi khó khăn của đức Phật trên
bước đường hóa độ chúng sanh và hiểu rõ lý do: Vì sao thời gian trước,
chính Phật đã từng giảng dạy có "ba thừa" mà nay thì Như Lai lúc nào cũng
dường như sẵn sàng quở trách!
Top
*****
PHẨM 6
THỌ
KÝ
Bấy giờ Thế Tôn bảo đại chúng: Ma Ha Ca Diếp ở đời
vị lai sẽ phụng thờ 300 muôn ức Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng
ngợi khen và nói vô lượng đại pháp của chư Phật. Thân rốt sau được thành
Phật hiệu là Quang Minh đủ mười đức hiệu. Nước tên là Quang Đức. Kiếp tên
Đại-trang-nghiêm. Phật thọ 12 tiểu kiếp. Cõi nước tốt đẹp không có các thứ
dơ xấu, không sạch. Đất đai bằng thẳng, lưu ly trong suốt, cây báu thẳng
hàng, vàng ròng làm dây trang trí bên đường, hoa báu thơm đẹp tung rãi
khắp nơi. Bồ tát và Thanh văn số đông vô lượng. Dầu có ma và dân ma, nhưng
không có việc ma, họ luôn luôn hộ trì Phật pháp.
Nói xong, Phật thuyết một bài kệ lập lại ý trên.
Lúc bấy giờ ngài Đại Mục Kiền Liên, Tu Bồ Đề, Đại
Ca Diếp.v.v..thảy đều run sợ. Chấp tay chiêm ngưỡng Phật và cùng có chung
một tâm niệm đại ý như sau: Thế Tôn, nếu thấu rõ lòng chúng con, xin ban
cho chúng con lời thọ ký để được an lòng. Chúng con biết lỗi của Tiểu
thừa, nhưng chưa tin khả năng của mình có thể được Phật tuệ. Chúng con ví
như người đói gặp bữa tiệc vua, nhưng chưa dám ăn. Dù nghe Phật nói tất cả
sẽ thành Phật, nhưng chưa được Phật thọ ký thì lòng chúng con vẫn còn lo
ngại. Phật thọ ký rồi, lòng chúng con thỏa mãn, như kẻ đói được bảo ăn.
Biết tâm niệm của các đệ tử, Thế Tôn bèn bảo:
"Ông Tu Bồ Đề, ở đời vị lai sẽ phụng thờ 300 muôn
ức Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng ngợi khen, thường tu hạnh thanh
tịnh, tròn đủ đạo Bồ tát. Thân rốt sau thành Phật hiệu Danh Tướng Như Lai,
đầy đủ mười đức hiệu. Kiếp tên Hữu Bửu, nước tên Bửu Sanh, quốc độ bằng
thẳng, đất lưu ly, cây báu trang nghi
