Sau khi đã phát trừ “thọ ấm”, mặc dù thoát khỏi cái lụy
hình hài nhưng “tập khí vọng tưởng” vẫn còn. Tuy nhiên đã cảm nhận được sự
vi diệu của “bản tâm thanh tịnh”.
Đến đây nếu phá trừ “tập khí vọng tưởng” hay nói cách
khác là phá trừ “tưởng ấm” thì tâm thanh tịnh sáng suốt kia giống như
gương đã sạch bụi nhơ.
Do đó mới thấy vạn phát sinh diệt không ngừng, duyên
khởi giả lập nên vượt thoát được phiền não chướng mà bước vào “lý đạo Nhất
thừa”.
Nhưng điều cần quán triệt là sau khi thoát khỏi cái
“lụy hình hài” thì phát sinh trí tuệ, ở nơi đây lại tham cầu “thiện xảo”
liền vướng vào danh ngôn và giả tướng do vậy lại bước vào mê lộ.
Pháp “Quán Thế Âm Bồ Tát” là phương tiện vi diệu để phá
trừ mê lộ của “tưởng ấm”.
- Quán Thế Âm là quán sát hay xem xét tiếng nói của
vọng tưởng. Tiếng nói của chúng sinh trong pháp giới.
- Quán Thế Âm là “Diệu Âm thường chiếu”.
Thường chiếu bằng những đức tướng vi diệu hiện hành. Và
Bồ Tát chỉ cho những đức tướng vi diệu ấy, vượt khỏi danh ngôn và giả
tướng.
Vượt khỏi “vọng tưởng hư minh” tương ưng tánh lý để làm
lợi ích chúng sinh, vì Bồ Tát là “Bồ Đề Tát Đỏa” (Bodhisattva) là giác hữu
tình.
Do vậy vào đầu phẩm kinh Ngài Vô Tận Ý đã bạch cùng Đức
Phật rằng:
“Bạch Đức Thế Tôn! Ngài Quán Thế Âm Bồ Tát do nhân
duyên gì mà tên là Quán Thế Âm”.
Với danh xưng “Vô Tận Ý” là biểu tượng, tượng trưng cho
“ý tưởng” hay “tưởng ấm”. Nói đến “Ý tưởng” là nói đến sự suy lường phân
biệt. Ý tưởng đây dấy khởi liên miên bất tận không bến không bờ.
“Ý tưởng” ấy không làm sao liễu tri về “Diệu Âm thường
chiếu”.
Vì thế mà “Vô Tận Ý” mới bạch cùng Đức Thế Tôn hỏi về
danh xưng “Quán Thế Âm”. Có nghĩa là chỉ cho “Tri kiến Như Lai” mới giải
bày cho thức tâm liễu tri về “Diệu Âm thường chiếu”. Hay nói cách khác là
chỉ cho “Tri kiến Phật” mới phá trừ “tưởng ấm”, và làm tỏ rõ nhân duyên gì
mà có “từ bi quán” hay do nhân duyên gì mà “Diệu Âm thường chiếu”.
Vì như đã nêu “Diệu Âm thường chiếu” chính là “Quán Thế
Âm”. Diệu Âm lúc nào chẳng có nơi bản tâm của chúng sinh. Nhưng hiển lộ
bằng hành vi, những đức tướng vi diệu để làm lợi ích cho chúng sinh, thì
“Diệu Âm” lúc đó là “Quán Thế Âm” hay “Diệu Âm thường chiếu”.
Nêu Đức Thế Tôn đã bảo Ngài Vô Tận Ý Bồ Tát: “Thiện nam
tử! Nếu có vô lượng trăm nghìn muôn ức chúng sinh chịu các khổ não, nghe
Quán Thế Âm Bồ Tát một lòng xưng danh Quán Thế Âm Bồ Tát, tức thời xem xét
tiếng tăm kia đều đặng giải thoát”.
Điều đo đã nói lên rằng: “vọng tưởng hư minh” làm cho
chúng sinh điên đảo khổ đau. Phiền não chướng và sở tri chướng phủ mờ tánh
giác. Trước cảnh duyên dao động bức bách đau khổ tột cùng vô phương hy
vọng. “Vọng tưởng hư minh” bặt lối suy lường. Ngay lúc đó chúngsinh quay
về “tự tánh nhiệm mầu”. Lập tức tiếng huyền diệu của chân tâm hiển bày
chiếu phá “huyễn cảnh” do “vọng tưởng hư minh” giả lập”.
Sự chiếu phá này không thể dùng suy lường mà suy lường
được. Vì nó có công năng dung thông và chiêu cảm chẳng thể nghĩ bàn đối
với sự sự vật vật, làm cho chúng sinh kia liền được giải thoát. Nên gọi là
một lòng xưng danh Quán Thế Âm này tức thời xem xét tiếng tăm kia đều đặng
giải thoát.
Hơn thế nữa, ngay nơi hiện tiền vì bặt dứt suy lường
“cảnh giới tịnh diệu” do “Diệu Âm thường chiếu” tương ứng với cảnh giới do
thánh trí hiện bày mà chúng hữu tình rơi lọt vào đó, cảm nhận sự vi diệu
và giải thoát cảnh giới khổ đau do “vọgn tưởng hư minh” đã dựng lập.
Lại nữa, Quán Thế Âm Bồ Tát là biểu tượng, tượng trưng
cho “bản tâm thanh tịnh” có đầy đủ đức tướng từ bi và nhẫn nhục. Chỉ vì
“vọng tưởng hư minh” che lấp nên “tâm cảnh tương phân” nẩy sinh ý niệm
thiện, ác, địa ngục, Niết bàn. Một khi đã trực nhận “các pháp tự tánh là
không”, nghĩa là quán xét được thực tướng của các pháp. Lúc đó bậc đại trí
chỉ hành xử bằng những đức tướng vi diệu đầy đủ tha lực từ bi và chính như
thế mới gọi là “Đức Quán Thế Âm Bồ Tát hiện hành giải thoát đau khổ”.
Đức Thế Tôn dạy tiếp: “Nếu có người trì danh hiệu Quán
Thế Âm Bồ Tát này vào trong lửa lớn, lửa chẳng cháy đặng”.
Thế nào là lửa lớn?
Khi ứng tiếp với khách trần, ví như trước lời nói êm
ái, ngọt ngào, trước vàng, bạc, lưu ly, các thứ châu báu... hoặc trước sự
chà đạp chửi mắng, trước hành động dã man... niệm khởi phát sinh như nung
nấu, như ngọn lửa hừng hực bốc cao, khiến cho thân tâm dao động, mở ra
cảnh giới tương ưng để nhận chịu và chấp cho là “thực cảnh”. Ngọn lửa của
sân hận, si mê, phiền não có năng lực thiêu hủy những đức tướng vi diệu và
che lấp “tự tánh nhiệm mầu”. Ngay lúc đó chúng sinh biết quay về tánh
giác. Hay còn gọi “niệm danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát”. Nghĩa là ngay nơi
đó “tiếng huyền diệu của chân tâm” chiếu tỏa, phá tan “vọng tưởng hư minh”
thì “huyễn cảnh” lửa lớn kia chẳng cháy đặng.
- Lại nữa, “nếu bị nước lớn làm trôi, xưng danh hiệu
của Bồ Tát này liền đặng chỗ cạn”.
Với ý nghĩa, “nước lớn” là dụ cho dòng nước ái, nước ái
dục một khi đã cuồn cuộn dâng lên thì không gì ngăn cản nổi.
Sự thèm khát về dục lạc, về mùi vị, ăn uống làm sao
đong đầy, làm sao thỏa mãn, nó sai sử cuốn lôi và thúc dục mọi chúng sinh
phải tìm đủ phương cách dù có hiểm nguy, dù hy sinh nhiều phương tiện làm
sao thỏa mãn được dụng vọng trong một chu kỳ tất định, để rồi liên tục
thay nhau từ dục vòng huyễn hư này đến dục vọng huyễn hư khác.
Niệm Quán Thế Âm Bồ Tát là hiện khởi của từ bi và trí
tuệ.
Phát xuất từ “bản giác diệu minh” như chiếc thuyền kiên
cố được lèo lái vững vàng lướt nhẹ trên cuồng lưu dục vọng.
Nên, “nếu bị nước lớn làm trôi, xưng danh hiệu Bồ Tát
này liền đặng chỗ cạn”.
- Lại nữa, “Nếu chúng sinh nào tìm vàng bạc, lưu ly, xa
cừ, mã não, san hô, hổ phách, trân châu và các thứ báu... mà vào biển lớn.
Giả sử gió lớn thổi ghe thuyền của kia trôi tấp vào nước quỷ La sát, trong
đó nhân có một người xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát tức thời các người
kia đều thoát khỏi nạn quỷ La sát”.
Vì nhiễm trước cảnh duyên nên tham đắm vật chất bị gió
lớn của “tài lợi, thương cảm, xấu xa, chê bai, vui sướng, đau khổ, xưng
tán, khen tặng”. Ngọn “bát phong” này thổi bay vào nơi ác đạo hay gọi là
“nước quỷ La sát”, ngay nơi đó “niệm giác bừng lên” hay còn gọi là có
người “xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát” thời những niệm dơ nhiễm, niệm
chúng sinh đều được giải thoát.
- Lại nữa, “nếu có người sắp bị hại lại xưng danh hiệu
Quán Thế Âm Bồ Tát thời dao gậy của người kia liền gãy khúc mà đặng thoát
khỏi”.
Với ý nghĩa, “dao gậy” chỉ cho cảnh duyên, “sắp bị hại”
chỉ cho căn, trần giao tiếp.
Ngay nơi đó “vọng thức nảy sinh” lo lắng, đau buồn,
thất vọng, tức tối, oán trách... nếu kịp thời quán chiếu, hay gọi là “niệm
Quán Thế Âm Bồ Tát” thì những niệm khởi “khổ đau” kia liền rơi rớt giống
như “dao gậy của người kia liền gãy từng đoạn” vậy.
- Lại nữa, “nếu quỷ Dạ xoa cùng La sát đầy dẫy trong
tam thiên đại thiên muốn đến hại người, nghe người xưng danh hiệu Quán Thế
Âm Bồ Tát thời các quỷ dữ đó còn không thể dùng mắt dữ mà nhìn huống làm
hại đặng”.
Vọng tưởng nhơ nhiễm xấu ác đầy dẫy nơi chúng sinh
giống như quỷ Dạ xoa, La sát đầy dẫy trong cõi tam thiên đại thiên.
Vừa nãy sinh, vừa thúc dục để tạo nên tội lỗ như bị
“quỷ dữ” nhìn sắp làm hại.
Kịp quán sát soi rọi ác tướng làm cho các tướng không
còn chỗ sinh khởi nên gọi là “nếu niệm Quán Thế Âm Bồ Tát tức thời các quỷ
dữ đó còn không thể dùng mắt dữ mà nhìn huống làm hại đặng”.
- Lại nữa “dầu có người hoặc có tội, hoặc không tội
gông cùm xiềng xích trói buộc nơi thân, xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát
thảy đều đứt rã, liền đặng thoát khỏi”.
Vọng tưởng tham cầu chồng chất luôn luôn trói buộc
chúng sinh. Tham cầu phước báu, tham cầu ngũ dục, giống như: “Kẻ có tội
hoặc không tội bị gông cùm xiềng xích trói buộc” mà khổ đau, nhất là khi
tham cầu chẳng đạt thành ý.
Hơn nữa sự tham cầu lại như hố sâu không đáy. Do vậy mà
chúng sinh cứ lặn lội tìm đủ phương cách để đạt đến tuyệt đĩnh của tham
cầu. Nhưng tuyệt đỉnh kia không bao giờ đến được, “sợi dây” tham cầu lại
trói buộc lấy mình. Trực nhận đó cũng chỉ là “vọng tưởng hư minh” thì khổ
đau kia liền thôi dứt. Hay còn gọi là “niệm Quán Thế Âm Bồ Tát thì gông
cùm xiềng xích kia thảy đều đứt rã, mà đặng giải thoát”.
- Lại nữa, “nếu có kẻ oán tặc đầy trong cõi tam thiên
đại thiên, có vị thương chủ đem các người buôn, đem theo nhiều của báu
trải qua nơi đường hiểm trở, trong đó có người xướng rằng: các thiện nam
tử chớ nên sợ sệt, các người phải một lòng xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ
Tát, vị Bồ Tát này hay đem pháp vô úy thí cho, các người nếu xưng danh
hiệu thời sẽ đặng thoát khỏi oán tặc này”.
“Oán tặc” thời chỉ cho ác sự. Ác sự thường do “thân,
khẩu, và ý” gây nên.
- Thân như vạc dầu.
- Miệng như dòng thác,
- Ý tựa rừng gươm.
Tạo ra không biết bao nhiêu ác sự, nên gọi là “oán tặc
đầy dẫy” trong cõi tam thiên đại thiên.
Nhưng trước ác sự mà thiện tâm phát khởi để quay về
thiện sự thì đó là một vấn đề vô cùng khó khăn. Giống như “vị thương chủ
dắt các người buôn đem theo nhiều của báu trải qua con đường hiểm trở”.
Ví như chúng sinh trước cảnh nghèo đói, túng thiếu,
thèm khát mà chẳng hành động đen tối, để giải quyết sự đòi hỏi bức bách,
đó là vấn đề khó khăn.
Trước cảnh sỉ nhục, đánh đập, xua đuổi, mà chẳng giận
hờn, oán trách, đó là vấn đề khó khăn, giống như “trải qua con đường hiểm
trở”.
Ngay nơi sự bức ngặt để gây nên ác sự mà “niệm giác
bừng lên” tức thời xóa tan được “vọng tưởng hư minh” đem lại sự bình thản
yên vui hay gọi là “niệm Quán Thế Âm Bồ Tát liên thoát khỏi oán tặc này”.
“Này Vô Tận Ý! Quán Thế Âm Bồ Tát có sức oai thần cao
lớn như thế!”.
Sức oai thần ấy làm cho “tham, sân, si” trở thành
“giới, định, huệ” nên chúng sinh thường niệm nhớ nơi lòng.
- Niệm Quán Thế Âm Bồ Tát là “niệm giác” là niệm từ bi
và trí tuệ.
- Niệm Quán Thế Âm Bồ Tát là trực nhận “bản thân thanh
tịnh”, thể nhận “tiếng huyền diệu của chân tâm”.
- Niệm Quán Thế Âm Bồ Tát là hiện nhất thiết sắc thân
tam muội, ứng cơ tiếp vật, tự tại dung thông.
Do vậy:
“Nếu có người nữ muốn cầu con trai, lễ lạy cúng dường
Quán Thế Âm liền sinh con trai phước đức trí tuệ, hoặc muốn cầu con gái
bèn sinh con gái có tướng xinh đẹp”.
Với ý nghĩa: nếu chúng sinh nào còn mang đầy “ái
nhiễm”, như lời dụ trong kinh là “người nữ”, mà muốn thoát khỏi ái nhiễm
để “trí tuệ”, phát sinh, hay muốn cầu con trai hoặc muốn có phước đầy đủ,
hay muốn cầu con gái mà lễ lạy cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát hay quy hướng
về “bản tâm thanh tịnh” thì phước huệ kia sẽ được viên mãn.
Bởi Quán Thế Âm Bồ Tát là biểu tượng tượng trưng cho
“bản thân thanh tịnh” mà chúng sinh biết quy hướng thì “vọng tưởng hư
minh” không còn là áng mây che mờ tánh giác nữa.
Đến đây Đức Thế Tôn đã dạy tiếp:
“Này Vô Tận Ý! Nếu có người thọ trì danh tự 62 ức hằng
hà sa Bồ Tát, trọn đời cúng dường đồ ăn uống, y phục, giường nằm, thuốc
thang, ý ông nghĩ sao? Công đức của người thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy
có nhiều chăng?”.
“Bạch Đức Thế Tôn rất nhiều”.
Với ý nghĩa, nếu dùng “tư tưởng suy lường” mà suy lường
thật sâu xa, xem xét tất cả công hạnh vi diệu như:
- Hạnh tinh tấn.
- Hạnh bố thí (Dõng Thí Bồ Tát).
- Hạnh từ bi (Di Lắc Bồ Tát).
- Hạnh không khinh mình, khinh người (Thường Bất Khinh
Bồ Tát).
Với 62 ức hằng sa Bồ Tát hay 62 ức hằng sa công hạnh,
hằng sa đức tướng vi diệu hiện hành để giác hữu tình. Nhưng vô lượng vô số
đức tướng vi diệu ấy muốn hiện hành vô trụ vô chấp thì đều phải khởi tứ
hạnh quán sát, nghĩa là dùng “Diệu Âm chiếu tỏa” để từ đó vô biên hạnh kia
mới không còn bị vướng nhiễm bởi “danh ngôn và giả tướng” mới “vô trụ vô
chấp” được.
Mà “Diệu Âm chiếu tỏa” chính là hạnh Quán Thế Âm. Do
vậy mà Đức Thế Tôn đã dạy rằng: “Nếu có người thọ trì danh hiệu Quán Thế
Âm Bồ Tát nhẫn đến một thời lễ lạy cúng dường thời phước báu của hai người
đó bằng nhau không khác”.
Lúc đó ngài Vô Tận ý Bồ Tát bạch Phật rằng: Thế Tôn!
Ngài Quán Thế Âm Bồ Tát dạo đi trong cõi Ta bà như thế nào? Nói pháp cho
chúng sinh như thế nào? Sức phương tiện việc đó như thế nào?
Điều đó có ý nghĩa:
“Tiếng huyền diệu của chân tâm” thường chiến phá “vọng
tưởng hư minh” như thế nào? Vì Quán Thế Âm tượng trưng cho “Diệu Âm thường
chiếu”. “Vọng tưởng hư minh” chỉ cho cõi Ta bà, và “dạo đi trong cõi Ta
bà” là chỉ cho sự chiếu phá dung thông tự tại của “Diệu Âm” bao trùm cả
pháp giới.
Nhưng dùng phương tiện gì để chiếu phá?
Đức Thế Tôn dạy rằng:
- “Này thiện nam tử ! Nếu chúng sinh nào đáng dùng thân
Phậ tđặng độ thoát, thời Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Phật mà vì đó
nói pháp”.
Nghĩa là, nếu chúng sinh nào đã thể nhập được “tự tánh
nhiệm mầu” chẳng sinh, chẳng diệt, thường tịch, thường chiếu. Thì “Diệu
Âm” nơi “bản tâm thanh tịnh” cũng từ đó hiện hành chiếu tỏa phát khởi
những đức tướng vi diệu, ứng cơ tiếp vật tự tại dung thông.
“Diệu Âm chiếu tỏa” hiện hành chính là Quán Thế Âm Bồ
Tát hiện hành.
Do vậy mà kinh viện dẫn: “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện
thân Phật mà vì đó nói pháp”.
- “Nếu chúng sinh nào đáng dùng thân Duyên giác đặng độ
thoát, liền hiện thân Duyên giác mà vì đó nói pháp”.
Nghĩa là nếu chúng sinh nào tu về “Thập nhị nhân
duyên”, nhận rõ rằng vì chấp niệm “minh” mà trở thành “vô minh”. Từ đó
“vận hành” phân biệt nên có “thức”. Từ phân biệt mà có danh ngôn, giả
tưởng, gọi là “danh, sắc”. Tâm cảnh tương phân tương ưng thu nhập, gọi là
“lục nhập”. Từ “lục nhập” mà có tiếp giao, gọi là “xúc”. Từ tiếp giao mà
có “thọ” nhận. Do thọ mà nảy sinh ưa thích vướng nhiễm với nhau, gọi là
“ái”. Do vướng nhiễm nên muốn giữ gìn. Gọi là “thủ”. Từ đó không muốn rời
nhau, muốn có nhau luôn, gọi là “hữu”. Chính vì thế mà có sự tương tục giả
lập thoát khỏi sợi xích duyên khởi giả lập trùng điệp nảy sinh trong từng
niệm thì phải phá trừ niệm chấp “minh”. Nghĩa là phá trừ “vô minh”. Đến
đây nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” liễu triệt giúp gốc vi tế của vô minh giải
thoát sự trụ chấp vào quả vị “Duyên giác” mà tiến vào “lý đạo Nhất thừa”.
Nên gọi là “Quán Thế Âm liền hiện thân Duyên giác mà vì đó nói pháp”.
- Người đáng dùng thân Thanh văn đặng độ thoát, liền
hiện thân Thanh văn mà vì đó nói pháp”.
Bởi vậy chúng sinh tu theo pháp Tứ Đề, đạt đến quả vị
Thanh văn, biết rõ nguồn gốc hư vọng của khổ đau, lìa chấp ngã. Đến đây
nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” phá trừ chấp pháp, nhận rõ pháp diệt khổ cũng
huyễn hư, quả vị Thanh văn cũng chỉ là nấc thang hữu hạn mà tiến vào “lý
đạo Nhất thừa”. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát dùng thân Thanh văn mà vì
đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Phạm Vương đặng độ thoát, liền
hiện thân Phạm Vương mà vì đó nói pháp”.
Do “niệm tưởng hư minh” rơi vào cảnh giới Phạm Thiên,
hưởng thọ phước báu nơi cảnh giới này. Vì biết quay về “tự tánh”, nhờ
“tiếng huyền diệu của chân tâm” chiếu phá sự mê nhiễm pháp lành hữu lậu
nơi cảnh giới Phạm Thiên mà tiến vào Phật đạo. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ
Tát hiện thân Phạm Vương mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Tiểu Vương đặng độ thoát, liền
hiện thân Tiểu Vương mà vì đó nói pháp”.
Nếu chúng sinh nào đang sống trong lối sống vương giả
như Tiểu Vương mà không lầm chấp nơi địa vị ấy, trực nhận được “bản tâm”
nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa”. Lối sống kia sẽ hiển bày những đức tướng vi diệu
tự giác, giác tha. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Tiểu
Vương mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Trưởng giả đặng độ thoát, liền
hiện thân Trưởng giả mà vì đó nói pháp”.
Trưởng giả là người giàu có, sống trong cảnh sang
trọng, đầy đủ phước báu mà biết quy hướng vê tâm. Nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa”
trực nhận “tự tánh nhiệm mầu” nên biết rõ không có sự sang trọng giàu có
nào bằng sự giàu có nơi tánh của mình. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát hiện
thân Trưởng giả mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thâm Cư sĩ đặng độ thoát, liền hiện
thân Cư sĩ mà vì đó nói pháp”.
Cư sĩ là người tu còn có gia đình và sự nghiệp. Ở nơi
gia đình và sự nghiệp đang vướng nhiễm ấy mà biết quy hướng về “tâm”, nhờ
“Diệu Âm chiếu tỏa”. Ở ngay “duyên cảnh” ấy mà hiện hành đúng pháp tự
giác, giác tha. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Cư sĩ mà vì
đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Tể quan đặng độ thoát, liền
hiện thân Tể quan mà vì đó nói pháp”.
Tể quan là vị có quyền cao chức trọng. Ngay lối sống
quan quyền ấy mà biết quy hướng về “tự tánh nhiệm mầu” nhờ “Diệu Âm chiếu
tỏa” không cần rời bỏ lối sống ấy mà vẫn hiện hành đủ các pháp tự giác,
giác tha. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện Tể quan mà vì đó nói
pháp”.
- “Người đáng dùng thân Dạ xoa đặng độ thoát, liền hiện
thân Dạ xoa mà vì đó nói pháp”.
Dạ xoa là thân xấu dự tợn. Vì chính những tư tưởng xấu
ác nên hiện tướng chẳng lành. Nhưng biết quy hướng về Bồ Tát nhờ “Diệu Âm
chiếu tỏa” nên giải thoát được tư tưởng ác xấu này. Do đó gọi là “Quán Thế
Âm Bồ Tát liền hiện thân Dạ xoa mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Càn thát bà đặng độ thoát, liền
hiện thân Càn thát bà mà vì đó nói pháp”.
Càn thát bà là thân tướng tạo bởi hương thơm. Vì nhiễm
chấp mùi thơm mà hiện thâm chẳng lành. Nhưng biết quy hướng về “bản tâm
thanh tịnh” nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” nên giải thoát sự tham nhiễm mùi vị mà
tiến vào Phật đạo. Do đó gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Càn
thát bà mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Khẩn na la đặng độ thoát, liền
hiện thân Khẩn na la mà vì đó nói pháp”.
Khẩn na la là thân được thành tựu bởi âm nhạc. Vì nhiễm
chấp bởi âm thanh vi diệu của các loại nhạc khí mà hiện thân chẳng lành.
Nhưng biết quy hướng về “bản tâm thanh tịnh” nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” nên
vượt thoát sự vướng nhiễm bởi nhạc khí mà tiến vào Phật đạo. Nên gọi là
“Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Khẩn na la mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Chấp Kim Cang Thần đặng độ
thoát, liền hiện thân Chấp Kim Cang thần mà vì đó nói pháp”.
Chấp Kim Cang thần là thân tướng mạnh và uy dũng. Do vì
niệm khởi trước cảnh duyên thúc bách, cần phải có hành động hùng dũng để
trấn át đối cảnh mà hiện tướng chẳng lành. Nhưng biết quy hướng về “Bản
tâm thanh tịnh” nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” có oai lực làm tiêu hủy tưởng hùng
dũng đang phát khởi bởi cảnh duyên mà tiến vào Phật đạo. Nên gọi là “Quán
Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Chấp Kim Cang thần mà vì đó nói pháp”.
- “Người đáng dùng thân Ca lầu la, Ma hầu là già đặng
độ thoát, liền hiện thân Ca lầu la, Ma hầu là già mà vì đó nói pháp”.
Ca lầu la là thân tướng hung dữ như loài chim súy điểu
chuyên ăn thịt loài thú vật lớn nhất ở biển (gọi là ăn thịt rồng).
Ma hầu la già thân tướng ghê sợ như thân rắn mãng xà.
Do vì cảnh duyên thúc bách mà niệm tưởng giết hại và
độc dữ bùng lên như loài chim súy điểu, như loài rắn mãng xà. Nhưng biết
quy hướng về “bản tâm thanh tịnh” nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa”. Ngay nơi đó
trực nhận được niệm tưởng nhơ nhiễm kia chỉ là “vọng tưởng hư minh” mà
giải trừ được sự thúc bách do các duyên giả lập tác thành. Nên gọi là
“Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện thân Ca lầu la, Ma hầu la già mà vì đó nói
pháp”.
- “Người đáng dùng thân Nhân cùng Phi nhân đặng độ
thoát, liền hiện thân Nhân cùng Phi nhân mà vì đó nói pháp”.
Nhân cùng phi nhân là thân người chẳng phải người hoặc
dị hình.
Do vì niệm tưởng “bất định” (thay đổi không ngừng) mà
chao động khổ đau, như lo lắng, đau buồn, oán trách, mừng giận, thay đổi
liên tục theo cảnh duyên. Nhưng biết quy hướng về “bản tâm thanh tịnh” nhờ
“Diệu Âm chiếu tỏa” giải trừ được sự bất định mà trong kinh viện dẫn “Nhân
cùng Phi nhân” tiến vào Phật đạo. Nên gọi là “Quán Thế Âm Bồ Tát liền hiện
thân Nhân cùng Phi nhân mà vì đó nói pháp”.
Như thế đã nói lên rằng chúng sinh trong ba cõi, dù
mang sắc thân loại nào trong 12 sắc thân. Mỗi chúng sinh đều có “bản tâm
thanh tịnh”, đều có “Diệu Âm thường chiếu”. Bởi “Vọng tưởng hư minh” làm
che mờ tánh giác. Nhưng biết quy hướng về tâm, ứng nơi duyên cảnh, mỗi
niệm đều tỉnh giác, hay nói cách khác là “nhất tâm niệm Quán Thế Âm Bồ
Tát” thì vọng tưởng hư minh kia tức thời tan biến.
Hằng niệm, hằng niệm đều quy ngưỡng “Quán Thế Âm Bồ
Tát” hay quy ngưỡng về “bản tâm thanh tịnh” thì làm gì không giải thoát và
giác ngộ.
“Này Vô Tận Ý Bồ Tát ! Quán Thế Âm Bồ Tát đã thành tựu
công đức như thế. Dùng các thân hình dạo đi trong các cõi nước để độ thoát
chúng sinh, cho nên các ngươi phải một lòng cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát.
Quán Thế Âm Bồ Tát đó ở trong chỗ nạn gặp sợ hãi hay ban sự vô úy. Cho nên
cõi Ta bà này gọi Ngài là vị Thí Vô Úy”.
“Diệu Âm chiếu tỏa” được thành tựu những công đức “bất
khả tư nghi” nên chúng sinh một lòng quy hướng “Diệu Âm”. Có quy hướng thì
“vọng tưởng hư minh” mới có thể dứt trừ, nên gọi Ngài là “Thí Vô Úy” hay
“cho cái không sợ sệt” cái an nhiên tự tại, rỗng sáng, mà tự thể của chúng
sinh đã sẵn có, chỉ biết quay về là trực nhận được ngay.
“Lúc bấy giờ Ngài Vô Tận Ý Bồ Tát bạch Phật rằng: Thế
Tôn! Con nay phải cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát, liền mở chuỗi ngọc bằng
các thứ châu báu nơi cổ, giá trị bằng trăm nghìn lượng vàng đem trao cho
ngài Quán Thế Âm Bồ Tát mà nói rằng: Xin Ngài nhận chuỗi trân bảo pháp thí
này”.
Với ý nghĩa, một khi thúc tâm biết quay về “tánh giác”
thì cái kho tàng quý báu nơi “tự tánh nhiệm mầu” sẽ được mở bày.
Hay nói cách khác là “Ngài Vô Tận Ý Bồ Tát liền mở
chuỗi ngọc bằng các thứ báu giá trị trăm nghìn lượng vàng”.
Vì “Vô Tận Ý” như đã nêu từ trước là biểu tượng, tương
trưng cho ý tưởng sâu xa thẳm suốt. Một khi đã rõ thông các pháp vi diệu
do Đức Thế Tôn tuyên bày. Nhận ra được “Diệu Âm thường chiếu” ở thân mình.
Đó là sự quý báu vô cùng, không có thứ châu báu nào so sánh được.
Nhưng sự trực nhận quý báu như “xâu chuỗi ngọc báu” đó
cũng chưa phải là rốt ráo. Vì đó chỉ mới là “trực nhận” chưa phải là những
“đức tướng vi diệu từ Diệu Âm chiếu tỏa”, hiện hành để giác hữu tình. Nên
sự trực nhận kia cần phải thăng hoa để hướng về “Đức dụng Quán Thế Âm”.
Hơn nữa, Quán Thế Âm Bồ Tát là biểu tượng, tượng trưng
cho “giác pháp” hiện hành, phát xuất từ “bản giác diệu minh”. Nhận được
như thế đó làsự quý báu vô lượng của “ý tưởng thẳm sâu”.
Làm thế nào đưa ý tưởng thẳm sâu như vậy về thực tại
hiện hành, hay về đức dụng Quán Thế Âm? Điều đó chỉ có “Tri kiến Như Lai”
mới dung thông được.
Do vậy Đức Thế Tôn đã bảo Ngài Quán Thế Âm Bồ Tát:
“Người nên thương Vô Tận Ý và hàng tứ chúng mà nhận chuỗi ngọc đó”.
Nghĩa
là phải nhờ đến “tri kiến Như Lai” chiếu phá đưa
tư tưởng thẳm sâu về “giác pháp”. Do vậy khi hiện hành “giác pháp” mới “vô
trụ vô chấp” được.
Cho nên “Quán Thế Âm Bồ Tát thương hàng tứ chúng, trời
rồng.... mà nhận chuỗi ngọc đó”.
Nghĩa là “giáp pháp” sở dĩ hiện hành hay “Quán Thế Âm
Bồ Tát” sở dĩ nhận chuỗi ngọc là từ “thử tánh viên minh” thương xót chúng
sinh mà hiện hành hay Quán Thế Âm Bồ Tát thương xót chúng sinh mà nhận
chuỗi.
Pháp “Quán Thế Âm Bồ Tát” hiện hành vi diệu, để “giác
hữu tình” đều có chỗ nhận mà nhận, đâu có chỗ trụ mà trụ. Tất cả giác pháp
đều phát xuất từ “bản tâm thanh tịnh” thương xót chúng sinh mà dùng phương
tiện “ứng cơ tiếp vật”. Do vậy mà “Quán Thế Âm Bồ Tát” nhận chuỗi anh lạc
vô giá pháp thí là chia làm hai phần:
- Một phần dâng tháp Phật Đa Bảo.
- Một phần dâng Đức Thích Ca Mâu Ni Phật.
Với ý nghĩa ý tưởng thẳm sâu nhận ra “giác pháp” và
“giác pháp” được hiện hành để giác hữu tình đã phát xuất từ bản giác và đó
chính là “đức dụng của bản giác”.
- Bản giác là tượng trưng cho Đức Đa Bảo.
- Đức dụng của bản giác là tượng trưng cho Đức Thích
Ca. Tượng trưng cho “trí tuệ Bát Nhã”.
Giác pháp bắt nguồn từ “bản giác và trí tuệ”.
Do vậy mà “Quán Thế Âm Bồ Tát đã dâng chuỗi ngọc báu,
một phần cho Đức Đa Bảo, một phần cho Đức Thích Ca”. Điều đó đã nói lên ý
nghĩa rằng thể và dụng không hai. Thể và dụng và tự tánh nhiệm mầu.
Cũng chính từ ý nghĩa đó mà Đức Thế Tôn đã từ “bản giác
diệu minh” xuất nhập tự tại, thị hiện đồng cư với chúng sinh để dìu dắt
uốn nắn, cho đến hôm nay căn cơ của chúng hội đã thuần thục, Đức Thế Tôn
mới thuyết pháp “Quán Thế Âm Bồ Tát” để chúng sinh thể nhập “Tri kiến
Phật” nơi tánh mình.
Do vậy phần trùng tụng một lần nữa Đức Thế Tôn đã ân
cần nhắc nhở về pháp “Quán Thế Âm Bồ Tát” này.
Ngài đã nêu rõ “Mỗi chúng sinh đều có Diệu Âm thường
chiếu”. Trong từng niệm khởi “Diệu Âm” ấy sẽ chiếu phá được “vọng tưởng hư
minh” làm cho niệm khởi mê thành giác.
Muốn được như thế thì mỗi chúng sinh đều phải có sự thệ
nguyện rộng sâu và luôn luôn “hầu nhiều nghìn Đức Phật” hay luôn luôn
hướng về “tánh giác”. Chỉ có sự phát nguyện như thế thì “hạnh Quán Âm” hay
“Diệu Âm” mới chiếu tỏa được, hay “khéo ứng” được.
Nên phần trùng tụng đã nêu.
Kệ đáp Vô Tận Ý,
Người nghe hạnh Quán Âm,
Khéo ứng các nơi chỗ,
Thệ rộng sâu như biển,
Nhiều kiếp chẳng nghĩ bàn,
Hầu nhiều nghìn Đức Phật,
Phát nguyện thanh tịnh lớn”.
Và một khi đã thệ nguyện rộng lớn luôn luôn hướng về
“bản tâm thanh tịnh” thì sẽ nghe được “tiếng huyền diệu của chân tình”, sẽ
thấy rõ được hành vi tạo tác hiện hành xứng hợp với tiếng huyền diệu ấy,
mà giải thoát mọi khổ đau do “vọng tưởng hư minh” dựng lập, nên gọi là:
Nghe tên cùng thấy thân,
Tâm niệm chẳng luống qua
Hay diệt khổ các cõi.
Nếu chúng sinh nào khởi niệm: thương yêu, buồn vui...
làm cho thân tâm dao động, thọ nhận khổ đau. Giống như “có người sinh lòng
hại mà xô rớt xuống hầm lửa”. Ngay lúc đó biết quy hướng về “Tâm” nhờ
“Diệu Âm chiếu tỏa” hay nhờ “lực niệm Quán Âm” mà dứt trừ được niệm khởi
mê nhiễm, thân niệm liền được an định, giống như “hầm lửa mà kẻ kia bì xô
xuống lại biến thành ao mát vậy”.
Giả sử sinh lòng hại
Xô rớt xuống hầm lửa
Nhờ lực niệm Quán Âm
Hầm lửa biến thành ao.
- Hoặc có khi chúng sinh bị “dòng nước ái” cuốn lôi vào
biển lớn của”ác tưởng”, thân tâm rơi vào cảnh giới của ngạ quỷ, súc
sinh...
Ngay lúc đó biết quy hướng về “Tâm” nghe tiếng huyền
diệu của chân tâm hay nhờ “lực niệm Quán Âm” thì lập tức “ác tưởng” đang
bùng lên như làn sóng sắp làm chìm ngập thân tâm liền được giải trừ.
Hoặc trôi giạt biển lớn
Mắc nạn quỷ, cá, rồng
Nhờ lực niệm Quán Âm
Sóng chẳng làm chìm đặng
- Hoặc có khi tâm tưởng đang được “thanh tịnh tuyệt vời
như ở chót núi Tu Di”. Bỗng gặp “trần cảnh” niệm khởi vướng nhiễm bùng lên
làm cho thân tâm dao động, như bị người xô từ chót núi Tu Di rơi xuống.
Ngay lúc đó biết quy hướng về “Tâm” nghe “tiếng huyền diệu của chân tâm”
hay nhờ “lực niệm Quán Âm” mà thân tâm liền an định. Giống như kẻ kia đang
bị xô rớt từ đỉnh núi Tu Di xuống, bỗng nhiên được cứu vớt như “mặt trời
trụ giữa hư không”.
Hoặc ở chót Tu Di
Bị người xô rớt xuống
Do sức niệm Quán Âm
Như mặt nhật trụ không.
- Hoặc có lúc chúng sinh bị cuốn lôi vì ngũ dục làm cho
sự tinh tấn, kiên cố, thiền định... bị tiêu hủy. Giống như kẻ bị người dữ
rượt làm cho “rớt xuống núi Kim Cang”. Nghĩa là làm cho hoảng sợ mà mất đi
sự cứng rắn, can đảm của mình. Ngay lúc đó biết quay về với “tự tánh” thì
“Diệu Âm thường chiếu” sẽ phá tan “vọng tưởng hư minh” đang vướng nhiễm về
sự hoảng sợ, hay còn gọi là nhờ “lực niệm Quán Âm” mà đặng giải thoát như
“rớt xuống núi Kim Cang mà chẳng tổn đến mảy lông”.
Hoặc bị người dữ rượt
Rớt xuống núi Kim Cang,
Do sức niệm Quán Âm
Chẳng tổn đến mảy lông
- Hoặc có lúc chúng sinh khởi lên ác tưởng. Ác tưởng đó
lại sắp hiện hành, giống như kẻ nhiều “oán tặc vây và oán tặc kia đang
tiến hành làm hại” ngay lúc đó nhờ “lực niệm Quán Âm” hay nhờ “Diệu Âm
chiếu tỏa” làm cho niệm khởi ác đều trở thành thiện niệm hay kẻ oán tặc
lại khởi tâm lành.
Hoặc oán tặc bao vây,
Đều cầm dao làm hại,
Do sức niệm Quán Âm,
Đều liền sinh lòng lành.
- Hoặc có lúc chúng sinh gây nên tội lỗi rồi bị ám ảnh
bởi tội lỗi, giống như kẻ bị pháp luật hành hình. Ngay lúc đó niệm danh
hiệu Quán Thế Âm hay “Diệu Âm chiếu tỏa” thì sự ám ảnh kia sẽ dần dần tiêu
hủy, hay sự hành xử bị tội được giải trừ.
Hoặc bị khổ nạn vua,
Khi hành hình sắp chết,
Do sức niệm Quán Âm,
Gươm liền gãy từng đoạn.
- Hoặc có lúc chúng sinh vì cảnh dục lôi cuốn trói
buộc, giống như bị “gông cùm xiềng xích”, nhờ sức niệm Quán Âm hay “Diệu
Âm chiếu tỏa” thì “vọng tưởng tham cầu” sẽ được tiêu trừ, sợi xích kia
được tháo rã.
Hoặc tù cấm xiếng xích
Tay chân bị gông cùm,
Do sức niệm Quán Âm,
Tháo rã đặng giải thoát.
- Hoặc có lúc chúng sinh bị kẻ dữ khởi niệm hại mình,
do sức niệm Quán Âm, hay “Diệu Âm chiếu tỏa”, tư tưởng hãm hại kia chẳng
làm lay động mình và chính tư tưởng ấy dằn vặt nơi kẻ khởi niệm.
Nguyền rủa các thuốc độc,
Muốn hại đến thân mạng,
Do sức niệm Quán Âm,
Trở lại hại bổn nhân.
- Hoặc có lúc chúng sinh niệm tưởng xấu ác hung hiểm
dấy khởi như: hung hăng, sân độc, bạo ngược... giống như gặp “La sát dữ,
rồng độc, các loài quỷ”. Nhờ “sức niệm Quán Âm” hay “Diệu Âm chiếu tỏa”,
ác tưởng kia liều tiêu trừ và hành động hung hiểm không thể nào thực hiện
được.
Hoặc gặp La sát dữ,
Rồng độc các loại quỷ
Do sức niệm Quán Âm
Liền đều không dám hại
- Hoặc có lúc chúng sinh gặp duyên cảnh nghịch bức ngặt
nên khởi niệm giận hờn, đau buồn, thù oán... như “thú dữ vay quanh, nanh
vuốt đáng sợ”. Ngay lúc đó chúng sinh biết quy hướng về “bản tâm thanh
tịnh” hay còn gọi là do “sức niệm Quán Âm” mà tư tưởng ác hại vừa dấy khởi
liền thôi dứt như “ác thú hoảng sợ quay đầu bỏ chạy”.
Hoặc thú dữ vây quanh,
Nanh vuốt nhọn đáng sợ,
Do sức niệm Quán Âm,
Vội vàng bỏ chạy thẳng.
- Hoặc có lúc chúng sinh khởi niệm thâm độc âm thầm hại
người như “loài rắn độc cùng bò cạp”. Niệm khởi ấy lại được tiến hành sử
dụng để hại người như “hơi độc, khói lửa đốt người”, nhờ biết hồi quang
phản chiếu hay do “sức niệm Quán Âm” mà các niệm tưởng âm thầm đó tự thôi
dứt.
Rắn độc cùng bò cạp,
Hơi độc khói lửa đốt,
Nhờ lực niệm Quán Âm,
Theo tiếng tự bỏ đi
- Hoặc có lúc chúng sinh vì tham dục bốc cao như “giông
nổi sấm sét” thúc bách tìm cầu để thỏa mãn tham dục như “thiên nhiên đổ
mưa đá lớn”. Trực nhận bản tâm nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa”. Vọng tưởng hư minh
của tham dục bị tiêu trừ hay “cơn mưa đá kia” tự nhiên thôi dứt.
Mây giăng nổi sấm sét,
Đổ trận mưa đá xuống,
Do sức niệm Quán Âm,
Tưc thì đặng tiêu tan.
Vì “vọng tưởng hư minh” làm cho chúng sinh lầm chấp rơi
vào cảnh tương ưng giả lập để nhận chịu khổ đau chìm ngập trong vũng lầy
sinh tử.
Suốt trong ba thời: hiện đại, quá khứ, vị lai, và trong
ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, chúng sinh luôn luôn bị khổ ách
và bức ngặt. Nếu biết quay về “tự tánh nhiệm mầu”, nhờ “Diệu Âm thường
chiếu” thì “vọng tưởng hư minh” kia sẽ được tiêu trừ mà giải thoát được
bức ngặt đó.
Chúng sinh bị khổ ách,
Vô lượng khổ bức thân,
Quán Âm diệu trí lực,
Năng cứu thế gian khổ.
Nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” nên đã nhận rõ được những niệm
khởi làm mê. Để từ đó dùng phương tiện khác mà vượt qua sự trói buộc các
“vọng tưởng hư minh” khắp cả pháp giới, khi tâm cảnh tương phân thì “vọng
tưởng hư minh” dấy khởi, và cũng khắp cả pháp giới khi “tâm cảnh nhất như”
cũng đều có “Diệu Âm thường chiếu” để giải trừ mê lộ do “vọng tưởng hư
minh” dựng lập.
Do vậy mà Quán Thế Âm Bồ Tát có đầy đủ sức thần thông.
Đầy đủ sức thần thông
Rộng tu trí phương tiện
Các cõi nước mười phương
Không cõi nào chẳng hiện
Dù cho chúng sinh có ở trong các đường dữ như địa ngục,
ngạ quỹ, súc sinh, hoặc ở trong cảnh đổi thay của mỗi sắc thân của mỗi
loài như “sinh, già, bệnh, chết” làm cho thân tâm đau khổ. Nhưng biết hồi
quang phản chiếu hay do “sức niệm Quán Âm” thì tâm tưởng khổ đau kia liền
được giải thoát.
Các loài trong đường dữ
Địa ngục, quỷ, súc sinh
Sinh, lão, bệnh, chết, khổ
Lần đều khiến dứt hết.
Như vậy “Diệu Âm thường chiếu” hay Quán Thế Âm cũng
chính là:
- Chân quán, nghĩa là nhận được tướng chân thật của vạn
pháp. Thể nhập được “tự tánh nhiệm mầu”.
- Cũng chính là “Thanh tịnh quán” nghĩa là rõ “bản tâm
thanh tịnh”.
- Cũng chính là “trí huệ quán” nên nhận rõ được “vọng
tưởng hư minh” đang dấy khởi khi ứng tiếp với khách trần.
- Cũng chính là “Bi quán” nên nhận rõ “vọng tưởng hư
minh” làm khổ đau và giải trừ vọng tưởng ấy.
- Cũng chính là “Từ quán” nên nhận rõ được cách dùng
phương tiện để giải thoát khổ đau. Do vậy, chúng sinh nào muốn giải thoát
khổ đau thì phải có sự kiên quyết thệ nguyện rộng sâu là “niệm Quán Thế Âm
Bồ Tát” một cách thường xuyên liên tục. Để từ đó mặt trời huệ tự chiếu mà
phá tan “vọng tưởng hư minh”.
Do vậy mà đoạn kinh đã nêu:
Chân quán, thanh tịnh quán,
Trí huệ quán rộng lớn
Bi quán và Từ quán
Thường nguyện thường chiêm ngưỡng
Sáng thanh tịnh không nhơ
Mặt trời huệ phá tối.
Chính vì niệm Quán Thế Âm thường xuyên như thế mà bát
phong không nhiễu động, lửa tham dục, sân hận, phiền não... dứt trừ nên
“trí huệ rộng mở”.
Niệm bi mạnh như sấm
Ý từ diệu dường mây.
Và “niệm Quán Thế Âm Bồ Tát” ngay lập tức chúng sinh
cảm thấy như uống nước cam lồ để dập tắt “phiền não chướng và sở tri
chướng”.
Năng dẹp tai gió lửa,
Khắp soi sáng thế gian
Giới bị thể như sấm
Ý từ diệu dường mây
Rưới mưa pháp cam lồ
Dứt trừ lửa phiền não.
Và cũng vì thế mà những “niệm tưởng bất định”, không rõ
thiện ác chỉ là “vọng tưởng hư minh” giống như hai kẻ “thưa kiện đến chỗ
quan” giống như kẻ ở trong quân trận chưa rõ hơn thua mà đã sợ sệt.
Do “sức niệm Quán Âm” hay nhờ “Diệu Âm chiếu tỏa” mà
niệm tưởng bất định kia được giải trừ.
Thưa kiện đến chỗ quan
Trong quân trận sợ sệt
Do sức niệm Quán Âm
Cừu oán đều lui tan
Như thế “Quán Thế Âm” chính là “Diệu Âm chiếu tỏa” nên
được trong sáng. Như “Phạm âm” có sức mạnh trào dâng như tiếng “hải triều”
tiêu hủy tất cả tiếng nói do “vọng tưởng hư minh” dựng lập, nên gọi là hơn
các tiếng thế gian vì thế mà chúng sinh thường phải niệm.
Diệu Âm, Quán Thế Âm
Phạm Âm, Hải Triều Âm
Hơn các tiếng thế gian
Cho nên thường phải niệm
Từng niệm, từng niệm sinh diệt nối nhau, theo cảnh
duyên mà dấy khởi nên tạo ra “tam giới”. Tạo ra các cõi để rồi những niệm
tưởng kia dẫn dắt chúng sinh “Sinh, tử, luân hồi”. Nếu biết thường xuyên
liên tục “niệm Quán Thế Âm”, nghĩa là thường xuyên liên tục quay về “tự
tánh nhiệm mầu” thì những niệm tưởng tham, sân, mê nhiễm không còn chỗ
dính mắc. Niệm niệm đều do “Diệu Âm chiếu tỏa”. Niệm đó là niệm giác, niệm
thanh tịnh nên “Quán Thế Âm” gọi là “Tịnh Thánh”.
Chính vì Tịnh Thánh mà đã nhận và giải trừ được niệm
tưởng xấu ác làm khổ đau cho chúng sinh. Quán Thế Âm Bồ Tát là đức dụng
của “bản tâm thanh tịnh” có đầy đủ công đức, là mắt lành của “vọng tưởng
hư minh”, là biển phước lớn không lường cho nên phải đảnh lễ.
Niệm niệm chớ sinh nghi
Quán Âm bậc tịnh thánh
Nơi khổ não nạn chết
Nay làm chỗ nương tựa
Đầy đủ cả công đức
Mắt lành trông chúng sinh
Biển phước lớn không lường
Cho nên phải đảnh lễ
Đến đây ngài Trì Địa Bồ Tát liền từ chỗ ngồi đứng dậy
mà bạch Phật rằng: “Thế Tôn! Nếu có chúng sinh nào nghe Phẩm Quán Thế Âm
Bồ Tát đạo nghiệp tự tại phổ môn thị hiện sức thần thông này phải biết
công đức người đó chẳng ít”.
Với ý nghĩa Ngài Trì Địa Bồ Tát là biểu tượng, tượng
trưng cho “đất tâm”, mảnh đất tâm này chứa đựng đầy đủ hằng sa công đức tự
tại dung thông. Nếu chúng sinh nào nghe và tin hiểu rằng mình có “Diệu Âm
thường chiếu” ở nơi đất tâm ấy và không gì hơn nếu chúng sinh thường niệm
Quán Thế Âm.
Nghĩa là nếu chúng sinh sống xứng hợp với “Tri kiến Như
Lai” thì “Diệu Âm thường chiếu” sẽ hiện hành đầy những đức tướng vi diệu,
để từ đó “ứng cơ tiếp vật, giác hữu tình”.
Lúc Phật nói Phẩm Phổ Môn này trong chúng có tám muôn
bốn nghìa chúng sinh đều phát tâm vô đẳng. Vô thượng Chánh đẳng Chánh
giác.
Phẩm Ðà La Ni
Thứ Hai Mươi Sáu
Sau khi phá trừ tướng ấm. Tâm đã trong sáng như gương.
Ví như cảnh đến bóng hiện rõ ràng trong gương, nhưng cảnh dời đi gương
chẳng lưu hình, cội gốc của sinh diệt đã phơi bày. Trí tuệ phát sinh nhận
ra được sự sinh diệt của các pháp. Nhìn sự sự vật vật như ánh chớp giữ hư
không, như huyễn như hóa. Chúng sinh nhận rõ các pháp như huyễn ấy mà vào
đại định, phá trừ được “hành ấm”. Ở nơi thức thể lặng yêu ấy nhận ra cội
gốc của hành ấm là “vọng tưởng u uẩn trong tính thể bình đẳng nhất như”
nên diệt trừ cội nguồn sinh tử, tiến vào đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh
giác.
Nhưng nếu chưa tỏ rõ chân lý ở nơi đây lại nhận lầm
“vọng tưởng u uẩn nơi tính thể là viên thường thì sa vào tà kiến”.
Ví như hành giả xét cho cùng bản tính của tâm và cảnh
không có nguyên nhân gì cả. Vì nương theo 800 công đức của nhãn căn mà
thấy tám muôn kiếp, tất cả chúng sinh đều theo dòng nghiệp báo xoay vần,
chết nơi này sinh nơi khác, luân hồi trong đó. Ngoài tám muôn kiếp mờ mịt
không thấy gì nữa lại cho rằng sự sự vật vật trong mười phương ngoài tám
muôn kiếp không do nguyên nhân nào mà tự có.
- Hoặc nhận thấy trong tám muôn kiếp người vẫn sinh
người, chim vẫn sinh chim, các pháp cũng đều như thế. Ngoài tám muôn kiếp
sự sự vật vật cũng đều như thế không có nhân duyên gì sinh khác cả.
- Hoặc khi “hành ấm” đã phơi bày, nhận được dòng sinh
diệt luôn luôn tiếp tục lại chấp dòng sinh diệt vận hành ấy là tính viên
thường nên thấy tất cả chúng sinh sinh rồi diệt, diệt rồi sinh, xoay vần
như thế không bao giờ dứt.
- Hoặc thấy chúng sinh do tứ đại hợp thành nên chúng
sinh có sinh diệt mà tứ đại không sinh diệt, vọng chấp cho đó là thường.
- Hoặc mắc vào luận “càn loạn bất tử”, nghĩa là chấp
“cũng có tức cũng không, trong cái cũng không không phải cũng có”, không
dứt khoác gì cả.
Do hành ấm hiển bày liên tục không hề ngừng nghỉ, vọng
chấp sa vào tà kiến, tự nhận đã chứng ngộ mắc vào tội đại vọng ngữ vừa hại
mình hại người mà sa vào “địa ngục vô gián”.
Do vậy phẩm Đà la ni này được tuyên bày để phá trừ hành
ấm. Nghĩa là phá trừ “vọng tưởng u uẩn liên tục vận hành để gây ra cội
nguồn sinh tử”.
Vì Đà la ni là tổng trì, lấy “niệm giác bất tư nghì
làm thể”. Do vậy, mà không còn sự vận hành liên tục của vọng tưởng u uẩn.
Chính như thế ý niệm phân biệt, ý niệm suy lường đã thành “vô phân biệt
niệm”. Vượt thoát “văn từ ngôn ngữ và nghĩa lý”. Chính như thế mà những
lúc tướng vi diệu hiện hành vô trụ vô chấp mới giác hữu tình.
Nên vào đầu phẩm kinh, Ngài Dược Vương Bồ Tát liền từ
chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo bày vai hữu chắp tay hướng về Đức Phật mà bạch
rằng: Thế Tôn ! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân thọ trì được kinh Pháp
Hoa hoặc đọc tụng thông lệ hoặc biên chép quyển kinh đặng bao nhiêu phước
đức?”.
Với ý nghĩa “Dược Vương Bồ Tát” là biểu tượng, tượng
trưng cho “pháp tướng vi diệu hiện hành” để điều phục chúng sinh, pháp
tướng vi diệu ấy không còn trụ chấp nơi quả vị tu chứng như “Ngài Dược
Vương từ chỗ ngồi đứng dậy”. Vì “từ chỗ ngồi đứng dậy” là ý chỉ thâm diệu
về sự vượt thoát không còn trụ chấp nơi các pháp hiện hành.
Chính vì thế mới thể nhập được “tự tánh nhiệm mầu”. Và
mới tùy thuận chúng sinh, là lấy đức tướng vi diệu trang nghiêm cho tự
thân, nên gọi là “trịch áo bày vai hữu”, dung thông sự sự vật vật, nhận rõ
“tâm vật nhất như không đồng không dị” nên hiện tướng “chắp tay”. Hướng về
Đức Phật là hướng về “Như Lai”, hướng về “giác tánh”. Và cũng chỉ có “giác
tánh” mới hiển bày được “pháp tướng vi diệu” hay có nghĩa là chỉ có Đức
Thế Tôn mới trả lời câu hỏi do “Dượng Vương Bồ Tát” đã nêu.
Dượng Vương Bồ Tát đã nêu rằng: “Đối với kinh Pháp Hoa
này, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào hay thọ trì, đọc tụng, biên
chép quyển kinh đặng bao nhiêu phước đức?”.
Điều đó có nghĩa là: “Nếu chúng sinh nào hành trị Diệu
Pháp thì được bao nhiêu phước đức?”.
Như thế đã nêu từ trước “Diệu Pháp Liên Hoa” là phương
tiện vi diệu hiển bày “Tri kiến Phật”. Chúng sinh nào thọ trì kinh Pháp
Hoa là sống xứng hợp với “Bản tâm thanh tịnh”. Chúng sinh đó thể nhập được
“pháp giới tính nhiệm mầu”.
Vì thế, Đức Thế Tôn dạy rằng:
“Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào đó với kinh này có
thể thọ trì nhẫn đến một bài kệ bốn câu đọc tụng giải nghĩa đúng như lời
mà tu hành thời công đức rất nhiều”.
Với ý nghĩa, nếu chúng sinh nào liễu triệt được ý chí
thâm diệu của Đức Thế Tôn đã tuyên bày “Diệu Pháp” mà thể nhập “tự tánh
nhiệm mầu”, chúng sinh đó sẽ rõ thông các pháp nơi thể “vô cấu thức” mà
hiện hành “pháp tướng vi diệu”để giác hữu tình, “pháp tướng vi diệu” ấy là
“phương thuốc nhiệm mầu, là Dược Vương Bồ Tát diệu dụng tùy duyên không
thể dùng suy lường mà suy lường được.
Tâm mật ấy không thể dùng văn tự ngôn ngữ, nghĩa lý mà
giải được.
Tâm mật ấy nếu tuyên bày sẽ là một loại ngôn ngữ cô
đọng, loại mật ngữ nghĩa lý không lường, nên không dùng cách gì để diễn
đạt. Chính vì thế mà Dược Vương Bồ Tát đã tuyên bày sự tổng trì Diệu Pháp
bằng loại mật ngữ, bằng “ký hiệu tối mật” không cần lý giải. Loại ngôn ngữ
này nếu chúng sinh nào thể nhập “pháp giới tính nhiệm mầu” sẽ tương ứng
với diệu nghĩa của nó. Mật ngữ Đà la ni này có công năng làm cho chúng
sinh vượt thoát sự tương phân đối đãi hay thể nhập được “Tri kiến Phật”.
Mật ngữ Đà la ni có công năng phá trừ sự vận hành u uẩn của thức.
Mật ngữ Đà la ni của Bồ Tát Dược Vương tuyên đọc là:
“An nhĩ, mạn nhĩ, ma nễ, ma ma nễ, chỉ lệ, già lê đệ,
xa mế, xa lý đa vĩ chuyên đế, mục đế mục đa lý, ta lý, a vĩ ta lý, tang
lý, ta lý xoa duệ, a xoa duệ, a kỳ nhị chuyên đế, xa lý, đà la ni, a lư dà
bà ta ky dá tỳ xoa nhị, nễ tỳ thế, a tiện đa la nễ lý thế, a đàn đá ba lệ
thâu địa, âu cứu lệ, mâu cứu lệ, a la lệ, ba la lệ, thủ ca sai, a tam ma
tam lý, Phật đà tỳ kiết lợi điệt đế, đạt ma ba lợi sai đế, tăng già niết
cù sa nễ, bà xá bà xá thâu địa, mạn đá lã, mạn đá lã xoa dạ đa, bưu lâu
đá, bưu lâu đá kiêu xá lược, ác xoa lã, ác xoa dã đa đã, a bà lư, a ma nhã
na đa dạ”.
Tâm mật này là do chúng sinh đã kiến tánh phá trừ được
62 kiến chấp (ngã kiến, đoạn kiến, thường kiến) do sự vận hành u uẩn của
vọng thức kiến về sắc uẩn chấp:
1. Sắc là ta.
2. Lìa sắc là ta.
3. Ta nhỏ sắc lớn, Ta lớn sắc nhỏ.
4. Ta lớn sắc lớn, Ta nhỏ sắc nhỏ.
Thọ, thượng, hành, thức, cũng như thế.
Như vậy năm uẩn gồm có 20 kiến chấp, dùng cho ba thời:
quá khứ, hiện tại, vị lai, được nhân lên là 60 kiến chấp. Cộng với đoạn
kiến và thường kiến là đủ 62 kiến chấp.
Trong Quy Nguyên Trực Chỉ có nêu: “Trừ lục thập nhị
kiến, tà ngụy vô sở dụng”.
